หนังสือธรรมะใกล้มือ เรื่อง คู่มืออานาปานสติภาวนาอย่างสมบูรณ์แบบ และการปฏิบัติ เวทนานุปัสสนาสติปัฏฐาน สรุปสาระของทั้งเล่มไว้ที่หน้าแรกดังนี้
“เวทนานุปัสสนาสติปัฏฐาน
อานาปานสติ หมวดที่สอง มี ๔ ขั้น อย่างนี้ :
ขั้นที่ ๑ รู้จักปีติให้ครบถ้วน
ขั้นที่ ๒ รู้จักความสุขให้ครบถ้วน
ขั้นที่ ๓ รู้จักว่าทั้งสองอย่างนี้มันปรุงแต่งจิต
ขั้นที่ ๔ หาวิธีควบคุมอำนาจการปรุงแต่งจิตของทั้งสองนี้ ให้อยู่ในอำนาจของเรา”
ผมตีความว่า คนเราต้องรู้จักการเดินทางแห่งชีวิต สู่ชีวิตอุดม ที่มีทั้งปัจจัยฝ่ายร่างกาย คือปัจจัยสี่ (อาหาร เครื่องนุ่งห่ม ที่อยู่อาศัย ยารักษาโรค) และมีปัจจัยที่ ๕ คือด้านจิตใจ ความพึงพอใจ ความสุข โดยต้องไปให้พ้นการยึดติดความสุข ให้เห็นว่าความสุขเป็นสิ่งไม่เที่ยงแท้แน่นอน หลุดจากอำนาจการปรุงแต่งของปิติและสุข สู่สภาพชีวิตเหนือดีเหนือชั่ว เป็นการเดินทางสู่เป้าหมายปลายทางคือปัญญา
วิจารณ์ พานิช
๑๑ ธ.ค. ๖๖ บนเครื่องบิน ไปกัวลาลัมเปอร์
