บทความใน Scientific American เรื่องStar Cells : Neurons are not the only brain cells that send signals เสนอข้อค้นพบใหม่ ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Nature (๑) ว่ามีเซลล์สมองชนิดที่เรียกว่า astrocyte ชนิดพิเศษ ทำหน้าที่ปล่อยสัญญาณประสาทด้วย ไม่ใช่เพียงเซลล์ประสาท (neuron) เท่านั้น ที่ปล่อยสัญญาณประสาท
เดิมเข้าใจกันว่า ในสมองและระบบประสาทมีเซลล์อยู่สองชนิด คือเซลล์ประสาท กับเซลล์ของเนื้อเยื่อเกี่ยวพันที่ทำหน้าที่เชื่อมเซลล์ประสาทเข้าด้วยกัน เรียกรวมๆ ว่า glia cells (คำว่า glia แปลว่า glue แปลไทยว่ากาว) มีเซลล์กาวที่มีรูปร่างคล้ายดาว เรียกว่า astrocyte เดิมคิดกันว่าเซลล์กาวทำหน้าที่กาวเท่านั้น ตอนนี้รายงานในวารสาร Nature บอกว่าเซลล์กาวบางชนิดเป็นเซลล์ลูกผสม (hybrid cells) ทำหน้าที่ปล่อยสัญญาณประสาทด้วย โดยกลไกที่ต่างจากเซลล์ประสาท คือเซลล์รูปดาวเหล่านี้ปล่อยสัญญาณด้วยกลไกปลดปล่อยสารเคมีชื่อ กลูตาเมท ที่เป็นสารปลดปล่อยสัญญาณประสาทที่ระบบประสาทใช้มากที่สุด
ที่จริงข้อค้นพบนี้มีผลการวิจัยเสนอมานานแล้ว แต่ข้อมูลหลักฐานจากต่างผลงานค้านกัน มาถึงรายงานใหม่ใน Nature มีหลักฐานน่าเชื่อถือ และเขาทำนายว่า จะเป็นการเปิดประตูสู่การวิจัยเรื่องสมองหลายด้าน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่องโรคสมองเสื่อม (dementia)
วิจารณ์ พานิช
๑๗ ธ.ค. ๖๖
