ต่อจากบันทึกที่ ๔๓๖๕   ที่ผมปิ๊งแว้บเมื่อเช้าวันที่ ๒๓ พฤศจิกายน ๒๕๖๕    จาก “เวทีร่วมออกแบบอนาคตการศึกษา เพื่อปิดช่องว่างความเหลื่อมล้ำ”     ที่จริงยังมีประเด็นเล็กๆ ที่ผมแจ้งต่อที่ประชุมอีก ๓ ประเด็น   ที่น่าจะถือได้ว่า เป็นเคล็ดลับในการเข้าถึงแหล่งปัญญา    ที่เป็นปัญญาจักรวาล   

ประเด็นแรก คือเรื่องความหมายของคำว่า “ทุน” ในกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา    ได้ค่อยๆ ขยายตัวจากความหมายที่แคบ ว่าหมายถึงเงินเท่านั้น    มาสู่ความหมายที่กว้าง ว่า ทุน (capital) ที่จะช่วยหนุนให้เกิดความเสมอภาคทางการศึกษานั้นมีส่วนที่ไม่ใช่เงินด้วย   เช่น คน   ท่านที่ชุมนุมอยู่ในห้องต่างก็เป็นทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษาทั้งสิ้น    ทีมริเริ่มสร้างสรรค์ตามในบันทึกที่ ๔๓๖๕ ก็เป็นทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา    หากเราสมาทานมุมมองที่กว้าง เราจะแสวงหา ทุน สำหรับขับเคลื่อนความเสมอภาคทางการศึกษาได้อย่างไร้เขตจำกัด

ประเด็นที่สอง  เรื่องช่วงอายุของเด็กที่หากดำเนินการแก้ปัญหา จะก่อผลกระทบในลักษณะที่อัตราตอบแทนต่อการลงทุนสูงสุด    ช่วยลดความเหลื่อมล้ำได้อย่างคุ้มค่าที่สุด คือช่วงก่อนวัยเรียน   ตั้งแต่อยู่ในครรภ์มารดาถึงช่วงเข้าโรงเรียนหรือเข้าศูนย์เด็กเล็ก    ตามผลการวิจัยของ ศาสตราจารย์ Heckman ที่ท่านบรรยายให้แก่ กสศ. เมื่อวันที่ ๙ พฤศจิกายน ๒๕๖๕  ที่ชมได้ที่ (๑)    ว่าการให้คำแนะนำให้พ่อแม่กลุ่มด้อยโอกาส รู้วิธีและเอาใจใส่กระตุ้นลูก จะส่งผลต่อพัฒนาการเด็ก และส่งผลดีต่อชีวิตเมื่อเด็กเติบโตไปเป็นผู้ใหญ่ จนตลอดชีวิต    สำนัก ABE จึงควรนำเรื่องนี้ไปส่งเสริมให้กลไกในพื้นที่จัด อดม. (อาสาสมัครกระตุ้นการพัฒนาเด็ก)   ทำหน้าที่เยี่ยมบ้าน ให้คำแนะนำพ่อแม่กลุ่มเป้าหมาย เดือนละ ๑ หรือ ๒ ครั้ง ตั้งแต่เริ่มตั้งครรภ์จนเข้าศูนย์เด็กเล็ก 

เป็นการใช้ทุนปัญญาที่ กสศ. มีอยู่แล้ว เติมเต็มผังเป้าหมาย

    

 

 

ให้ครอบคลุมเด็กในครรภ์ และ ๐ - ๓ ขวบ ของพ่อแม่กลุ่มเป้าหมาย ด้วย   ซึ่งมองในมุมหนึ่ง เป็นการสร้าง school readiness ให้แก่เด็กในครอบครัวด้อยโอกาส ก่อนวัยเรียน   

ประเด็นที่สาม   ต้องระวังไม่สับสนระหว่างเป้าหมาย (end) กับวิธีการ (means)    ตามที่นำเสนอนั้น หลายส่วนปนกันระหว่าง end  กับ means    ในหลายกรณี สับสนระหว่าง end  กับ means    ในหลายกรณีหลงเอา means เป็น end    ข้อเตือนใจของผมคือ ต้องไปให้ถึง end ที่แท้จริง คือผลลัพธ์การเรียนรู้ของเด็ก ที่ต้องครอบคลุมทั้ง V-A-S-K    การดำเนินการในระบบการศึกษาไทยในปัจจุบันตกหลุมพรางนี้อยู่

วิจารณ์ พานิช          

๒๓ พ.ย. ๖๕