"ความอดทน"

“ความอดทน” 

 “ความอดทน”.. มาจากคำว่าขันติ หมายถึงการรักษาปกติภาวะของตนไว้ได้ ไม่ว่าจะถูกกระทบกระทั่งด้วยสิ่งอันเป็นที่พึง
ปรารถนาหรือไม่ก็ตาม มีความมั่นคงหนักแน่นเหมือนแผ่นดินงานทุกชิ้นในโลกไม่ว่าเล็กหรือใหญ่ที่สำเร็จมาได้ก็ด้วย คุณธรรมข้อนี้คือ ขันติ

 * ลักษณะความอดทนที่ถูกต้อง

1. มีความอดกลั้น

2. เป็นผู้ไม่ดุร้าย คือข่มความโกรธไว้ได้

3. ไม่ปลูกน้ำตาให้แก่ใคร คือไม่ก่อทุกข์ให้แก่ผู้อื่นด้วยอำนาจความเกรี้ยวกราดของเรา

4. มีใจเบิกบาน แจ่มใส อยู่เป็นนิจ คือมีปีติอิ่มเอิบใจเสมอๆ ไม่พยาบาท ไม่โทษฟ้า โทษฝน โทษโชคชะตา หรือโทษใครๆ
ลักษณะที่สำคัญยิ่งของขันติ คือตลอดเวลาที่อดทนอยู่นั้นต้องมีใจผ่องใส ไม่เศร้าหมองอดทนถอนตัว หรือหลีกเลี่ยงจาก
ความชั่ว อดทนทำดีต่อไป อดทนรักษาใจไว้ให้ผ่องใส ไม่เศร้าหมอง

*ประเภทของความอดทนความอดทนแบ่งตามเหตุที่มากระทบได้เป็น 4 ประเภท คือ

1. อดทนต่อความลำบากตรากตรำ

2. อดทนต่อทุกขเวทนา

3. อดทนต่อความเจ็บใจ

4. อดทนต่ออำนาจกิเลส เช่น อดทนไม่เที่ยวเตร่ ไม่เล่นการพนัน ไม่เสพสิ่งเสพย์ติด ไม่รับสินบน ไม่คอร์รัปชั่น ไม่ผิดลูกเมียเขา
ไม่เห่อยศ ไม่บ้าอำนาจ ไม่ขี้โอ่ เป็นต้น" เขาด่าไม่โกรธว่ายากแล้ว เขาชมแล้วไม่ยิ้มยากยิ่งกว่า"

 * วิธีฝึกให้มีความอดทน

1. ต้องคำนึงถึงหิริโฮตัปปะให้มาก

2. ต้องรู้จักเชิดอารมณ์ที่มากระทบนั้นให้สูงขึ้น คือนึกเสียว่าเขาทำแก่เราอย่างนั้นน่ะดีแล้ว เช่น เขาด่าก็ยังดีกว่าเขาตี เขาตียังดีกว่าเขาฆ่า ถ้าเปรียบกับการชกมวยเรียกว่า “การหลบหมัด” ดังตัวอย่างจากพระปุณณะเถระพระปุณณะ  - เดิมเป็น ชาวสุนาปรันตะ ไปค้าขายที่เมืองสาวัตถี ได้ฟังเทศน์จากพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เกิดความเลื่อมใสศรัทธาจึงออกบวช
 - ครั้นบวชแล้วการทำสมาธิภาวนาไม่ได้ผล เพราะไม่คุ้นกับสถานที่ท่านคิดว่าภูมิอากาศที่บ้านเดิมเหมาะกับท่านมากกว่า  จึงทูลลาพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตรัสถามว่า" เธอแน่ใจหรือปุณณะ ชาวสุนาปรันตะดุร้ายมากนัก   ทั้งหยาบคายด้วย เธอจะทนไหวหรือ" ไหวพระเจ้าข้า" ถ้าเขาด่าเธอ เธอจะมีอุบายอย่างไร" ข้าพระองค์ก็คิดว่า
 -ถึงเขาด่าก็ยังดีกว่าเขาตบต่อยด้วยมือพระเจ้าข้า"" ถ้าเผื่อเขาต่อยเอาล่ะ"" ก็ยังดีพระเจ้าข้า ดีกว่าเขาเอาก้อนดินขว้างเอา" ก็ถ้าเขาเอาก้อนดินขว้างเอาล่ะ"ข้าพระองค์ก็คิดว่า ก็ยังดีพระเจ้าข้า ดีกว่าเขาเอาไม้ตะพดตีเอา"  เออ ถ้าเผื่อเขาหวด ด้วยไม้ตะพดล่ะ" ก็ยังดีพระเจ้าข้า ดีกว่าถูกเขาแทงด้วยหอกดาบ" เออ ก็ถ้าเผื่อเขาจะฆ่าเธอด้วยหอกดาบล่ะปุณณะ" ข้าพระองค์ก็คิดว่า มันก็เป็นการดีเหมือนกันพระเจ้าข้า" ดีอย่างไร “ ก็คนบางพวกที่คิดอยากฆ่าตัวตาย ยังต้องใช้เวลา เที่ยวหาศัสตราวุธมาฆ่าตัวเอง แต่ข้าพระองค์มีโชคดีกว่าคนพวกนั้น ไม่ต้องเสียเวลาเที่ยวหาศัสตราวุธ อย่างเขา ”ดีมาก
เธอคิดได้ดีมาก เป็นอันตกลง เราอนุญาตให้เธอไปพำนักทำความเพียรที่ตำบลสุนาปรันตะได้

"พระปุณณะกลับไปเมืองสุนาปรันตะแล้ว ทำความเพียรในไม่ช้าใจก็หยุดนิ่ง เข้าถึงพระธรรมกาย ตามลำดับ จนได้สำเร็จ
เป็นพระอรหันต์นี่คือเรื่องของพระปุณณะ นักอดทนตัวอย่าง ซึ่งอดทนไดโดยวิธีเชิดอารมณ์ที่มากระทบนั้นให้สูงขึ้น

3. ต้องฝึกสมาธิให้มาก เพราะทั้งขันติและสมาธิเป็นคุณธรรมที่เกื้อหนุนกัน ขันติจะหนักแน่นก็ต้องมีสมาธิมารองรับ
สมาธิจะก้าวหน้าก็ต้องมีขันติเป็นพื้นฐานมีตัวอย่างของผู้มีความอดทนเป็นเลิศอีกท่านหนึ่งคือพระโลมสนาคเถระพระโลม
สนาคเถระ เป็นพระที่ทำสมาธิจนสามารถระลึกชาติได้แต่ยังไม่หมดกิเลส วันหนึ่งท่านนั่งสมาธิอยู่กลางแจ้ง พอถึงตอนเที่ยง
แดดส่องเหงื่อไหลท่วมตัวท่าน พวกลูกศิษย์จึงเรียกท่านว่า" ท่านขอรับ นิมนต์ท่านนั่งในที่ร่มเถิด อากาศเย็นดี "พระเถระ
กล่าวตอบว่า" คุณ ฉันนั่งในที่นี้ เพราะกลัวต่อความร้อนนั่นเอง "แล้วนั่งพิจารณาอเวจีมหานรกเรื่อยไป เพราะเคยตกนรกมา
หลายชาติ เห็นว่าความร้อนในอเวจีที่เคยตก ร้อนกว่านี้หลายร้อยพันเท่า ท่านจึงไม่ลุกหนี ตั้งใจทำสมาธิต่อไป จนในที่สุด ได้บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์

  * อานิสงส์การมีความอดทน

1. ทำให้กุศลธรรมทุกชนิดเจริญขึ้นได้

2. ทำให้เป็นคนมีเสน่ห์ เป็นที่รักของคนทั้งหลาย

3. ทำให้ตัดรากเหง้าแห่งความชั่วทั้งหลายได้

4. ทำให้อยู่เย็นเป็นสุขทุกอิริยาบถ

5. ชื่อว่าได้เครื่องประดับอันประเสริฐของนักปราชญ์

6. ทำให้ศีลและสมาธิตั้งมั่น

7. ทำให้ได้พรหมวิหารโดยง่าย

8. ทำให้บรรลุมรรคผลนิพพานโดยง่าย

(เรียบเรียงจาก หนังสือ มงคลชีวิต " ฉบับทางก้าวหน้า " ของชมรมพุทธศาสตร์สากล ในพระอุปถัมภ์สมเด็จ
พระมหารัชมังคลาจารย์ เรียบเรียงโดย พระมหาสมชาย ฐานวุฑฺโฒ M.D., Ph.D.)