ความสุขในทรรศนะปรัชญากรีกโบราณ
๑. ลัทธิโซฟิสม์ (sophism) ถือว่าการใช้ชีวิตอย่างฉลาด และมีความสุข ได้แก่ การทำตามที่ตนเองชอบ ชอบอะไรได้ทำอย่างนั้นคือความดี ต้องฝืนทำสิ่งไม่ชอบคือความชั่ว
๒. ลัทธิรตินิยม (hedonism) ถือคติว่าการใช้ชีวิตอย่างฉลาด และมีความสุข ได้แก่ “คนฉลาดจะแสวงหาความพึงพอใจให้มากที่สุดในทุกโอกาส เพราะพรุ่งนี้เป็นของไม่แน่ วันนี้และขณะนี้ที่ฉันมีลมหายใจอยู่เท่านั้นที่แน่”
๓. ลัทธิเอพิคีวเรียน (epicureanism) ถือคติว่าการใช้ชีวิตอย่างฉลาด และมีความสุข ได้แก่ “คนฉลาดจะแสวงหาความพึงพอใจให้ได้นานที่สุดและมากที่สุด” เพราะว่าพรุ่งนี้เป็นของไม่แน่ก็จริง แต่ก็แน่มากกว่าไม่แน่ เช่น คนที่ยอมอดออมไว้ก็มีโอกาสร่ำรวยในภายหลัง อาจจะมีบ้างที่ตายก่อนได้ใช้เงิน แต่ส่วนมากได้ใช้เงินออมไว้
๔. ลัทธิสโทอิก (stoicism) ถือคติว่าการใช้ชีวิตอย่างฉลาด และมีความสุข ได้แก่ “คนฉลาดจะวางใจอุเบกขาให้พอใจกับสิ่งจำเป็นในชีวิตเท่านั้น” เช่น เพื่อนชวนไปกินเหล้าวันแต่งงานของเพื่อน ถ้าเราถือโอกาสดื่มไม่อั้น ตามคติรตินิยม จะเมาเกินไปจนไม่รู้ตัว ไม่สนุก แถมยังเสียสุขภาพอีกด้วย ต่อไปอาจจะดื่มเหล้าไม่ได้อีกหมดสนุกกันเลย และถ้าถือคติแบบเอพิคีวเรียนคือ ดื่มให้พอดีมึนไม่ให้เมาแต่ยับยั้งแค่มึน ๆ ขนาดเมาแล้วยังไม่รู้ตัวว่ามึน ทางที่ดีควรวางใจอุเบกขา พอใจกับสิ่งจำเป็นในชีวิตเท่านั้น จึงพึงถามตัวเองดูว่าเหล้าเป็นของจำเป็นไหม เห็นว่าไม่จำเป็นจึงงดเด็ดขาด ไม่ดื่มเลย ขอเพื่อนให้เลี้ยงข้าวสักมื้อจะดีกว่า เพราะจำเป็นในชีวิต ถ้าเพื่อนไม่เลี้ยงก็ต้องจ่ายเอง
๑.๕ ลัทธิซีนิก (cynicism) ถือคติว่าการใช้ชีวิตอย่างฉลาด และมีความสุข ได้แก่ “คนฉลาดจะวางใจอุเบกขาให้ไม่ต้องการอะไรเลย” คีโน (kyno) ในภาษากรีกแปลว่าสุนัข จึงดำเนินชีวิตอุเบกขาอย่างสุนัข ไม่คิดถึงมื้อหน้า หิวเมื่อไรก็หากินเมื่อนั้น อิ่มแล้วหมดกังวลทุกอย่าง นับเป็นแบบฉบับของชีวิตแบบซีนิก
๑.๖ ลัทธิปัญญานิยม (intellectualism) ถือคติว่าการใช้ชีวิตอย่างฉลาด และมีความสุข ได้แก่ ผู้แสวงหาความรู้ ความฉลาดและปรีชาญาณ (ความรอบรู้) มีมาตรการว่า “คุณธรรม คือ ความรู้” (virtue is knowledge) คนมีความรู้จึงมีความสุขได้อย่างแท้จริง มีเป้าหมายที่การหาความสุข อันเหมาะสมกับความเป็นมนุษย์ ทั้งโลกนี้และโลกหน้าหากจะมีโลกหน้าไม่ว่าในแบบใด
เมธา หริมเทพาธิป, รวิช ตาแก้ว และคณะ. (๒๕๖๔). "สังคมแห่งการแบ่งปันตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง : การศึกษาเชิงวิเคราะห์ วิจักษ์ และวิธาน". รายงานการวิจัย. กรุงเทพฯ : ศปป.๕ กอ.รมน. และ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา. หน้า ๒๐ - ๒๑.
