สวัสดีคุณผู้อ่านทุกท่านค่ะ บันทึกนี้เขียนโดยนักศึกษากิจกรรมบำบัด ชั้นปี 3 มหาวิทยาลัยมหิดล วันนี้จะมาแบ่งปันประสบการณ์ในการเข้าไปประเมิน และจัดกิจกรรมให้กับกลุ่มผู้ที่มีความเปราะบางในสังคม ที่สถานคุ้มครองคนไร้ที่พึ่งนนทบุรี นับว่าเป็นครั้งแรกที่ได้มีโอกาสได้ทำกิจกรรมกับผู้รับบริการแบบเฉพาะบุคคลผลจากการประเมิน และให้กิจกรรมการรักษาจะเป็นอย่างไร สามารถอ่านเรื่องราวจากบันทึกต่อไปนี้ได้เลยค่ะ ＾･ꀾ･＾
กรณีศึกษา
คุณ อาภา (นามสมมติ) เพศ หญิง อายุ 24 ปี
Dx Schizophrenia (F20)
ประวัติผู้รับบริการ จบการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 เข้ามาใช้บริการที่สถานคุ้มครองคนไร้ที่พึ่งนนทบุรีเมื่อเดือนมกราคม ปีพ.ศ. 2564 ปัจจุบันผู้รับบริการทานยาจิตเวชวันละ 5 เม็ด (เช้า-เย็น) และยาถ่าย 2 เม็ด เนื่องจากมีปัญหาเรื่องการขับถ่าย มีอาการทางจิตทุเลาลง สามารถดูแลตนเองได้ พูดคุยได้รู้เรื่อง
ผลการประเมิน และปัญหาที่พบ
- ขณะสัมภาษณ์ผู้รับบริการมองหน้าสบตา ตอบคำถาม และชวนผู้ประเมินพูดคุย มีการหันไปมองผู้รับบริการคนอื่น ๆ บางครั้ง และสอบถามแสดงความสนใจในกิจกรรมของผู้อื่น
- การประเมิน Visual accessing cues เมื่อสอบถามสิ่งที่เห็นในอดีต ผู้รับบริการบอกว่าเห็นทะเล มีปู เมื่อสอบถามความรู้สึก ผู้รับบริการบอกว่า ไม่รู้สึกอะไร
- ผลจากการประเมิน แบบประเมินภาวะเปราะบาง PFFS-T มีระดับเปราะบางน้อย
- การประเมิน State Management ผู้รับบริการมีระดับความตึงเครียดที่บริเวณหน้าผาก หน้าอก ระดับ 10 บริเวณท้อง ระดับ 0 เมื่อทำการเคาะอารมณ์ และประเมินซ้ำ ผู้รับบริการบอกว่ามีระดับความตึงเครียดบริเวณหน้าผาก หน้าอก และท้อง ระดับ 0 บอกว่ารู้สึกเหมือนมันคลาย
- ทำการประเมิน Visual acuity โดยการให้ผู้รับบริการบอกจำนวนเลขที่ผู้ประเมินชูนิ้วในระยะ 2 เมตร จำนวน 5 ครั้ง ผู้รับบริการตอบได้ถูกต้องทั้งหมด ผู้รับบริการมีการมองเห็นภาพซ้อน (Diplopia) เมื่อให้ผู้รับบริการมองดินสอ และพัดลมขณะหยุดนิ่ง ผู้รับบริการบอกว่าเห็นดินสอมี 3 แท่ง และเห็นเหมือนพัดลมกำลังเปิดอยู่
- ผู้รับบริการมี Visual Hallucination บอกว่าเห็นผี ขณะสัมภาษณ์ เมื่อสอบถามว่าทำไมจึงคิดว่าเป็นผี ผู้รับบริการบอกว่า เพราะเห็นไม่เหมือนกับคนทั่วไป มีลักษณะเป็นเงาดำ ๆ ระบุเพศได้ มี Cognitive errors เมื่อสอบถามว่าทำไมถึงคิดว่าตนเองเห็นผีได้ ผู้รับบริการบอกว่าที่ตนเองเห็นเพราะมีบุญ เขาเลยมาขอส่วนบุญ
- ผู้รับบริการพูดว่า อยากที่จะทำงาน ตนเองอายุ 25 ปีแล้ว แต่ยังไม่มีอะไรเลย รู้สึกอยู่ที่สถานคุ้มครอง ฯ แล้วไม่ได้อะไร
- สนใจในกิจกรรมการร้องเพลง แต่มักจะร้องเวลาอยู่คนเดียว ไม่กล้าร้องต่อหน้าผู้อื่น เพราะรู้สึกเขิน
Diversional Activity ที่เลือกให้กับผู้รับบริการ
กิจกรรมทำกรอบรูป D.I.Y
เหตุผลที่เลือกกิจกรรมการทำกรอบรูป เพราะเป็นการทำงานประดิษฐ์ ซึ่งจะมีการทำงานเป็นขั้นตอน และมีผลสำเร็จออกมาเป็นชิ้นงาน ช่วยส่งเสริมความภาคภูมิใจของผู้รับบริการ การทำกรอบรูป D.I.Y ชิ้นนี้จะต้องใช้สมาธิในการทำกิจกรรม เหมาะกับผู้รับบริการที่มักจะวอกแวกง่าย สนใจสิ่งแวดล้อมรอบข้าง ช่วยเพิ่มการคงความสนใจในการทำกิจกรรม มีวิธีการทำที่ไม่ซับซ้อนมากเกินไป ผู้รับบริการสามารถเลือกลายของกระดาษ และตกแต่งชิ้นงานได้เองตามต้องการ เป็นการใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ เนื่องจากผู้รับบริการบอกว่าเบื่อ ไม่มีอะไรให้ทำในตอนกลางวัน นอกจากดูโทรทัศน์ และงีบหลับตอนกลางวัน และเป็นกิจกรรมที่นักศึกษาผู้ประเมินจะสามารถสังเกตความสามารถในการทำงานตามขั้นตอน และการวางแผนการทำงานของผู้รับบริการได้
กระบวนการใช้ Diversional activity
- กิจกรรมทำกรอบรูป D.I.Y เป็นการทำกรอบรูปจากกระดาษลัง โดยเป็นกรอบรูปที่สามารถเปลี่ยนรูปที่นำมาใส่ได้ตามต้องการ
- กิจกรรมนี้เหมาะกับผู้รับบริการในกลุ่มที่มีความบกพร่องทางกาย ผู้ที่มีประสบการณ์ทางจิตเวช ผู้รับบริการวัยรุ่น และผู้สูงอายุเพศหญิง หรือนำมาจัดเป็นกิจกรรมกลุ่ม
วัสดุ และอุปกรณ์ที่ใช้ในการทำ
- กระดาษลัง ขนาด 13×18 cm. 1 แผ่น
- กระดาษลัง ขนาด 10×16 cm. 1 แผ่น
- กระดาษลัง ขนาด 1×8 cm. 2 ชิ้น
- กระดาษลัง ขนาด 1×15 cm. 1 ชิ้น
- กระดาษลัง ขนาด 11×5.5 cm. 1 ชิ้น
- กระดาษมีลวดลาย ขนาด 18×23 cm. 1 แผ่น
- กระดาษสี ขนาด 15×21 cm. 1 แผ่น
- กระดาษสี ขนาด 10×16 cm. 1 แผ่น
- ของตกแต่งตามชอบ
- กาวแท่ง
- กาวยาง หรือกาวร้อน
- กรรไกร
- คัตเตอร์
- ไม้บรรทัด
สภาพแวดล้อมในการทำกิจกรรม มีแสงสว่างเพียงพอในการทำกิจกรรม อากาศถ่ายเทสะดวก ไม่มีเสียงรบกวน หรือเสียงรบกวนน้อย มีโต๊ะ และเก้าอี้สำหรับนั่งทำกิจกรรม เนื่องจากเป็นกิจกรรมแบบ Tabletop
ข้อควรระวังในกรณีศึกษา ควรคำนึงถึงความปลอดภัยในการใช้อุปกรณ์มีคม ได้แก่ กรรไกร คัตเตอร์ เนื่องจากผู้รับบริการมักไม่ระมัดระวังความปลอดภัยของตนเองในการวางอุปกรณ์ เมื่อใช้เสร็จแล้ว ควรเก็บทันที
ขั้นตอนการทำ ใช้เวลาในการทำทั้งหมด 30 นาที
- ตัดกระดาษลัง ขนาด 13×18 cm. เข้ามาจากขอบทั้ง 4 ด้าน ด้านละ 2.5 cm. สำหรับทำเป็นชิ้นกรอบรูป
- วางกระดาษลังที่ตัดขอบแล้วบนกระดาษที่มีลวดลายตรงกลาง และพับขอบเข้ามาทั้ง 4 ด้านให้เกิดรอย
- ตัดขอบสี่เหลี่ยมบนกระดาษที่มีลวดลายตามรอยพับออก และทากาวติดกับกระดาษลัง
- ใช้ไม้บรรทัดวางพาดตรงมุมของกระดาษลังในแนวทแยง และกรีดกระดาษเป็นรูปกากบาท
- พับกระดาษเข้ามาทั้ง 4 ด้าน และตัดมุมแหลมที่เกินออกมาจากขอบก่อนทากาวติดลงไป
- ติดกระดาษลัง ขนาด 1×15 cm. ในแนวนอนของชิ้นกรอบรูป และ ขนาด 1×8 cm. ในแนวตั้งทั้งสองข้างติดกับชิ้นที่ติดในแนวนอน
- วางกระดาษลัง ขนาด 10×16 cm. ลงบนกระดาษสี ขนาด 15×21 cm. จากนั้นพับขอบเข้ามาทั้ง 4 ด้าน
- ตัดมุมกระดาษสีที่พับไว้ทั้ง 4 ด้านออกให้มีลักษณะเป็นสามเหลี่ยม และทากาวติดกับกระดาษลัง
- ใช้กระดาษสีขนาด 10×16 cm. ติดทับลงบนกระดาษลัง จะได้ชิ้นส่วนด้านหลัง
- นำชิ้นส่วนด้านหลังไปติดกับชิ้นกรอบรูปที่ทำไว้
- นำกระดาษลังขนาด 11×5.5 cm. มาติดตรงกลางด้านหลังเพื่อเป็นขาตั้งของกรอบรูป
ในการทำกิจกรรมผู้ประเมินมีการใช้ Praising เพื่อให้แรงเสริมทางบวกแก่ผู้รับบริการ หลังจากทำตามคำแนะนำ และปรับปรุงชิ้นงานได้ โดยสามารถพับขอบกระดาษได้เรียบตรง สวย มีการใช้ Hand-on contact คอยช่วยเหลือผู้รับบริการอย่างใกล้ชิดในบางขั้นตอน เช่น การทากาวยางติดขาตั้งกรอบรูป ให้คำแนะนำเมื่อผู้รับบริการสอบถาม ช่วยควบคุมสิ่งเร้าที่มากระตุ้น Controlling sensory input ให้ผู้ป่วยกลับมาสนใจกิจกรรมของตนเองเพื่อให้ทำชิ้นงานได้สำเร็จ
ความรู้สึกในการทำกิจกรรมทำกรอบรูป D.I.Y ของผู้รับบริการ
ก่อนเริ่มกิจกรรม: เมื่อสอบถามว่าผู้รับบริการเคยทำกรอบรูปจากกระดาษลังหรือไม่ ผู้รับบริการบอกว่ายังไม่เคยทำ แต่ลองทำดูก็ได้
ระหว่างทำกิจกรรม: เมื่อพับกระดาษทั้ง 4 ด้านเสร็จ ผู้รับบริการบอกว่ารู้สึกเครียด ผู้ประเมินสังเกตเห็นว่าผู้รับบริการพยายามพับขอบกระดาษให้เรียบ และตรงเสมอกัน แต่กระดาษไม่ตรง จึงช่วยแนะนำให้ผู้รับบริการจับปลายกระดาษให้ทับกันพอดีก่อนแล้วจึงรีดขอบกระดาษให้เรียบ ผู้รับบริการทำตามที่ผู้ประเมินบอก และทำขั้นตอนต่อไปได้จนเสร็จสิ้นกิจกรรม
หลังทำกิจกรรม: ผู้รับบริการบอกว่ารู้สึกภูมิใจที่ทำชิ้นงานนี้ได้ เดี๋ยวจะขอเอากลับไปยังหอนอนด้วย ผู้ประเมินจึงสอบถามผู้ดูแลว่ามีที่สำหรับเก็บชิ้นงานหรือไม่ ผู้ดูแลบอกว่ามี และอนุญาตให้นำกลับไปด้วยได้
นางสาวปัทมา บัวทิม รหัสนักศึกษา 6323024
