หลักการของ Diversional Therapy เป็นหลักการที่ให้บริการทางกิจกรรมบำบัดด้วยทักษะอ่อนโยน (Soft skill) โดยเลือกใช้กิจกรรมที่ผู้รับบริการสนใจเพื่อนำมาใช้เบี่ยงเบนอาการเจ็บป่วยทางด้านร่างกายและจิตใจ โดยทักษะที่นำมาใช้ประกอบการให้บริการอีกหนึ่งทักษะคือการนำเอาใจเขามาใส่ใจเรา ซึ่งดิฉันได้มีโอกาสนำเอา Diversional Therapy ไปให้บริการกับผู้รับบริการที่ศูนย์คุ้มครองคนไร้ที่พึ่งนนทบุรี และได้นำมาเป็นแนวทางการเรียนรู้ให้แก่ผู้อ่านทุกท่าน

....

ผู้รับบริการเพศชาย อายุ 65 ปี ชอบนั่งสมาธิ ชอบทำบุญ ชอบออกกำลังกาย ชอบกินขนมหวาน ผู้รับบริการให้คุณค่ากับการมีรายได้จากการแยกพลาสติก 2-3 ร้อยต่อเดือน โดยแบ่งเป็นเงินเก็บ เลี้ยงเพื่อน ๆ และใช้ส่วนตัว การมีสุขภาพร่างกานแข็งแรง และการได้ทำบุญ 

 Appearance : สวมเสื้อยืด สีหน้าไม่สดชื่น ผิวแทน บริเวณผิวหนังเฉพาะแขนซ้ายมีผื่นคัน ผมสั้นเกรียน สวมกำไลข้อมือข้างละ 3-4 เส้น สวมนาฬิกาข้อมือสีดำ

Medicine : ยานอนหลับ ยาบำรุงเลือด ยาบำรุงสมอง ยาแก้แพ้ อย่างละ 1 เม็ด 1 ครั้งหลังอาหารเย็น

Living situation : เดิมเข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลศรีธัญญาด้วยอาการจิตเวชเป็นระยะเวลา 5 ปี ปัจจุบันอาศัยอยู่ที่ศูนย์คุ้มครองคนไร้ที่พึ่งเป็นระยะเวลา 5 ปี และอาการทางจิตเวชทุเลา สามารถช่วยเหลือตนเองได้ พูดคุยรู้เรื่อง

Balance : normal static & dynamic sitting and standing 

Pt. goals : อยากอยู่ที่นี่ไปเรื่อย ๆ อยากมีบุญวาสนามากขึ้น มีความเจริญก้าวหน้า

สัมภาษณ์โดยใช้ MoHo : สิ่งที่ผู้รับบริการมีความสุขที่ได้ทำคือ การแยกพลาสติก ซึ่งเป็นหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายขณะอยู่ที่ศูนย์คุ้มครอง ผู้รับบริการให้คุณค่ากับการมีรายได้จากการแยกพลาสติก 2-3 ร้อยต่อเดือน โดยแบ่งเป็นเงินเก็บ เลี้ยงเพื่อน ๆ และใช้ส่วนตัว การมีสุขภาพร่างกายแข็งแรง และการได้ทำบุญ เวลาว่างชอบนั่งสมาธิหรือนอนสมาธิ ทำแล้วรู้สึกสบายใจ ได้อยู่กับตัวเอง มีความสุข ชอบเข้าสังคม สิ่งที่ทำแล้วทำให้มีคุณค่ามากขึ้นคือการแยกพลาสติก ผู้รับบริการมีนิสัยคิดยืดหยุ่น คือ เมื่อคนอื่นพูดจาไม่ดีใส่ตนเอง จะไม่โกรธและมักจะซื้อขนมให้เพื่อเป็นการทำบุญ สามารถทำ ADLs ได้ด้วยตนเอง สื่อสารกับคนอื่น ๆ ได้เป็นอย่างดี จุดแข็งและความสามารถที่อยากพัฒนาคือ การแยกพลาสติกให้เร็วขึ้นในทุก ๆ วัน แต่ช่วงโควิดไม่ได้ส่งพลาสติกออกไปขายรายได้ลดลง

Diversional activity ที่เลือกให้กับผู้รับบริการ

กิจกรรมประดิษฐ์กำไลจากขวดพลาสติก

ทำไมถึงเลือก Diversional activity นี้

เนื่องด้วยผู้รับบริการมีหน้าที่หลักคือการแยกพลาสติก ซึ่งเป็นที่ผู้รับบริการให้คุณค่าและความสำคัญ และผู้รับบริการมีความชอบในการใส่ริชแบนด์หรือกำไลข้อมือต่าง ๆ ผู้บำบัดจึงนำเอาเหตุผลทั้งสองอย่างมาประยุกต์และออกแบบเป็นกิจกรรมการประดิษฐ์ดังกล่าว เป็นกิจกรรมที่มีอุปกรณ์และขั้นตอนที่ไม่ยุ่งยากซับซ้อน อีกทั้งยังช่วยส่งเสริมให้เป็นการสร้างรายได้เสริมได้อีกด้วย และส่งเสริม coordination การมีสหสัมพันธ์ที่ดีระหว่างมือทั้งสองข้าง eye-hands coordination  และความคล่องแคล่วของการใช้งานมือทั้งสองข้าง

การให้บริการในรูปแบบเฉพาะรายบุคคลได้มีการเลือกกิจกรรมที่มีความเหมาะสมกับผู้รับบริการโดยผ่าน

กระบวนการใช้ Diversional activity ดังนี้

Stage 1: The opening of the session

          พูดคุยสร้างสัมพันธภาพและบรรยากาศที่อบอุ่น ใช้น้ำเสียงที่อ่อนน้อม และมองหน้าสบตาเป็นระยะขณะสนทนากับผู้รับบริการ เพื่อให้ผู้รับบริการรู้สึกผ่อนคลาย  สอบถามอารมณ์ความรู้สึกที่เกิดขึ้น ณ ปัจจุบัน

Stage 2: Activities Emphasizing Bodily Response

          ทำกิจกรรมการยืดเหยียดร่างกายและการบริการมืออย่างง่าย เป็นการกระตุ้นการทำงานของมือและร่างกาย 

Stage 3: Activities Proportioning Perceptual integration 

จากการสังเกตในขณะที่สัมภาษณ์พูดคุย ผู้รับบริการมีอารมณ์เศร้าจากภายในที่แสดงให้เห็นผ่านบุคคลิกภายนอก เช่น สีหน้า แววตา ไม่สดใส ผู้บำบัดได้ปรับเปลี่ยนตำแหน่งในการนั่งทำกิจกรรมมานั่งทำข้าง ๆ ผู้รับบริการ เพื่อลดอาการกดดัน ให้การเป็นอิสระมากขึ้น ผู้รับบริการมีทักษะในการเรียนรู้สิ่งใหม่ได้อย่างรวดเร็วแต่ต้องมีการคอยกระตุ้นบ้างบางครั้ง

Stage 4: Cognitive Stimulation and Functioning

          กิจกรรมที่ทำเป็นการประดิษฐ์กำไล โดยเริ่มจากผู้บำบัดให้ดูผลงานตัวอย่าง จากนั้นอธิบายขั้นตอน และให้ผู้รับบริการเริ่มทำกิจกรรมด้วยตนเอง ผู้บำบัดคอยสังเกตลักษณะของกระบวนการทำงานและการแสดงออกของพฤติกรรมของผู้รับบริการ ในระหว่างทำกิจกรรมผู้รับบริการได้มีการสอบถามขั้นตอนในบางขั้นซ้ำอีกรอบ การเลือกสีของไหมพรมเป็นสีโทนสดใสฉูดฉาด และเมื่อไม่สามารถแก้ปัญหาได้ด้วยตนเองจะของความช่วยเหลือจากผู้บำบัด

Stage 5: Closing the session

ผู้รับบริการสามารถทำกิจกรรมตามขั้นตอนที่ผู้บำบัดแนะนำได้ด้วยตนเอง แต่ในบางขั้นตอนต้องมีการกระตุ้น เช่น การแก้ปัญหาขณะทำกิจกรรม การแสดงท่าทางลักษณะใจร้อน การแลกเริ่มความคิดเห็นต่าง ๆ หรือการเลือกวัสดุอุปกรณ์ เป็นต้น มีสมาธิดีสามารถจดจ่อกับการพันไหมพรมตกแต่งกำลังจนสำเร็จเป็นผลงาน และมีสัมพันธภาพที่ดีต่อผู้บำบัด

ภาพแสดงตัวอย่างผลงาน