Paul Martin (2005,  London: Fourth Estate) เขียนเกี่ยวกับความสุข และแหล่งที่มาของความสุขไว้ในหนังสือ  Making Happy People: The nature of happiness and it origins in childhood ของเขาว่าปัาจจัยที่ทำให้คนมีความสุขน้ันมาจากหลายอย่างและแตกต่างกันไปในแต่ละคน แต่หลัก ๆ แล้วควรเป็นความรู้สึกรื่นรมย์​ในระยะยาวมากกว่าประเดี๋ยวประดาว ความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลเป็นแก่นแกนสำคญของความสุข ความรักและความเข้าใจกันและกันเป็นปัจจัยเอื้อของความสุขเป็นอย่างดี หลายคนอาจจะคิดว่าเงินคือปัญหาสำคัญของความสุข แต่นั้นไม่ใช่คำตอบสุดท้ายครับ อย่างไรก็ตามเงินอาจจะเป็นปัจจัยต้นของความสุข แต่ไม่ใช่ทั้งหมด ผมมักจะบอกลูลศิษย์แบบติดตลกว่า ‘เงินไม่สำคัญหรอก ถ้าเราไม่จำเป็นต้องใช้’

Martin  สรุปจากงานวิจัยว่าการศึกษาเป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่ทำให้บุคคลมีความสุข จริงอยู่การศึกษาไม่มีเป้าหมายในการทำให้คนมีความสุข แต่การศึกษา (ที่ดี) พัฒนาบุคคลให้มีความรู้ มีทักษะชีวิต ความสามารถพื้นฐานในการประกอบอาชีพ การดำรงชีวิต และความสำเร็จ ซึ่งเป็นที่มาของความสุขของบุคคล อย่างไรก็ตาม Martin เน้นปัจจัยภายในมากกว่าปัจจัยภายนอกที่ทำให้คนมีความสุข 

ความสุขเป็นปัจจัยฐานของช่ีวิตด้านอื่น ๆ ไม่ว่าจะเป็นการงาน อาชีพ การดำรงชีวิต ความสุขเป็นสิ่งที่ดีสำหรับบุคคลที่มีความสุข ดีต่อลูก ๆ และครอบตรัว ดีต่อผู้เกี่ยวข้อง คนที่มีความสุขมีแน้วโน้มที่จะร่วมกิจกรรมสังคมมากกว่าคนไม่มีความสุข ครับ 

ผมเคยเขียนและเชื่อว่า ‘ความสุข’ เป็นสิ่งที่ทุกคนต้องการ แต่ทำไมคนจำนวนไม่น้อย หรือส่วนใหญ่เสียด้วยซำ้ที่มีชีวิตที่ไม่ค่อยเป็นสุข ทั้งเกิดจากความเชื่อและการกระทำของตนเอง หรือเกิดจากคนแวดล้อม แต่ที่แย่ที่สุดหลายอย่างเกิดจากข้อกำหนด หรือกติกาที่สังคมสร้างขึ้น หลายอย่างเกิดจากการต้ดสินและการลงโทษโดยสังคม 

และด้วยคนเราเป็นสัตว์สังคม ดังนั้นจึงเป็นเรื่องอยากที่จะทวนกระแสสัง โดยเฉพาะสังคมออนไลน์ในยุคปัจจุบีน

ข้อมูลและแนวคิดที่ Martin รวบรวมและเสนอไว้ในหนังสือของเขา ซึ่งส่วนหนึ่งผมสรุปและนำเสนอมาขึ้นต้นนั้นน่าจะเป็นประโยชน์​สำหรับสังคมในการที่จะปล่อยวางและสนับสนุนความสุขของคนในสังคมมากขึ้น และแต่ละบุคคลที่กำลังมองหาความสุขได้นำใช้ในการสร้างความสุขให้กับตนเอง และผู้เกี่ยวข้อง ครับ 

คงไม่ลืมคำเตือนของผมเรื่อง ‘วีซ่าชีวิต และเวลาที่เราคิดว่าได้ แต่จริง ๆ แล้วเป็นเวลาที่กำลังหมดไปของเราในการที่จะมีชีวิตอยู่' นะครับ 

แต่ผมก็ไม่ได้บอกว่า ‘สุขไปวัน ๆ ไม่ต้องคิด หรือทำอะไร’นะครับ 

ขอให้ทุกคนโชคดีและมีความสุขนะครับ 

สมาน อ้ศวภูมิ 

1  สิงหาคม 2565