บทความ Science Journalism Shifted with New Realities : It is no longer possible to separate science and politics เขียนโดย Tanya Lewis ใน Scientific American บอกว่า ในยุคโควิด มีการระบาดใหญ่สองเรื่องตีคู่ไปด้วยกัน คือการระบาดของโควิด ๑๙ กับการระบาดของการบิดเบือนข่าว หรือการให้ข่าวผิดๆ เกี่ยวกับการระบาด
เริ่มจากรัฐบาลจีนปิดข่าว และรัฐบาลทรัมป์ลดทอนความสำคัญของการระบาด วงการวิชาการก็ออกมาให้ข่าวว่า โควิด ๑๙ ติดไม่ง่าย ไม่ติดผ่านอากาศ และไม่จำเป็นต้องสวมหน้ากากอนามัย อคติและความไม่รู้หรือรู้ผิดๆ เหล่านี้เป็นตัวช่วยการแพร่กระจายของโควิด ๑๙ และช่วยกระพือความไม่เชื่อถือไว้วางใจทางการ หรือวงการวิชาการ สร้างบรรยากาศของความสับสน
ผู้ใช้ความสับสนนี้เป็นอาวุธทางการเมืองคืออดีต ปธน. ทรัมป์ ใช้เป็นอาวุธต้านจีน สร้างความเกลียดชังคนจีน
บทความนี้เขียนโดยนักสื่อสารมวลชนด้านสุขภาพ ที่ต้องทำความเข้าใจความเป็นจริงหรือวิทยาศาสตร์ในสถานการณ์ที่เกิดขึ้น และรู้เท่าทันเล่ห์ของนักการเมือง รวมทั้งอคติต่างๆ ที่เกิดขึ้นในสังคมตามมา โดยเฉพาะอย่างยิ่งเกี่ยวกับวัคซีน ที่ยังมีปัญหาความไม่เท่าเทียมเป็นอีกมิติหนึ่ง ทั้งภายในประเทศ และในโลกหรือระหว่างประเทศรวยกับประเทศยากจน
เขาบอกว่า รายงานข่าวการระบาดใหญ่เป็นคล้ายการนั่งเครื่องบินไปพร้อมๆ กับสร้างเครื่องบิน และประสบการณ์การสื่อข่าวการระบาดของโควิดทำให้ตนเองเปลี่ยนวิธีรายงานข่าววิทยาศาสตร์ไปโดยสิ้นเชิง ว่าความรู้เชิงวิทยาศาสตร์เป็นทั้งกระบวนการ (process) และเป็นผล (end result) ไม่ใช่เป็นผลสุดท้ายเพียงอย่างเดียว ไม่เป็นการเพียงพอที่นักข่าววิทยาศาสตร์จะติดตามความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ รวมทั้งได้ตระหนักว่า วิทยาศาสตร์เองเป็นการเมืองด้วยเสมอ
ผมมีข้อสังเกตว่า สังคมอเมริกันสับสนกว่าสังคมไทยในตอนต้นของการระบาดโควิด ๑๙ เพราะ? สังคมอเมริกันเป็นสังคมที่คนมีความไว้วางใจต่อกันน้อยหรือเปล่า
วิจารณ์ พานิช
๑๑ มี.ค. ๖๕
