เชียงราย เหนือสุดแดนสยาม (8) เยี่ยมบ้านดำของศิลปินแห่งชาติ อาจารย์ถวัลย์ ดัชนี

อาจารย์ถวัลย์ ดัชนี เกิด เมื่อวันที่ 27 กันยายน พ.ศ.2482 ที่จังหวัดเชียงราย สำเร็จปริญญาตรีศิลปบัณฑิต (เกียรตินิยม) จากคณะจิตรกรรมประติมากรรมและถาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ภายใต้การสอนของศาสตราจารย์ ศิลป์ พีระศรี ปริญญาโททางด้านจิตรกรรมฝาผนัง อนุสาวรีย์ และผังเมือง ปริญญาเอกทางด้านอภิปรัชญาและสุนทรียศาสตร์ ราชวิทยาลัยศิลปแห่งชาติอัมสเตอร์ดัม เนเธอร์แลนด์ เป็นศิลปินคนสำคัญในด้านจิตรกรรมของไทยที่โดดเด่นในวงการศิลปะสากล ด้วยความมุ่งมั่นและมั่นคงในการสร้างสรรค์งานศิลปะ ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวอย่างต่อเนื่องตลอดระยะเวลา 50 ปี

อาจารย์ถวัลย์ ดัชนีมีผลงานแสดงเดี่ยวและกลุ่มมากมายหลายครั้งทั้งในประเทศและต่างประเทศ รวมทั้งได้รับเชิญเป็นวิทยากรถ่ายทอดความรู้และประสบการณ์หลายครั้ง ท่านได้ใช้เวลา 50 ปีสร้างพิพิธภัณฑ์ศิลปะ ในพื้นที่กว่า 100 ไร่ ที่บ้านดำ นางแล จังหวัดเชียงรายบ้านเกิด สำหรับจัดแสดงศิลปะหลากหลายแขนงตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน นับเป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อการศึกษาศิลปะและวัฒนธรรมของอนุชนรุ่นหลัง

คณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติประกาศยกย่องเชิดชูเกียรติให้อาจารย์ถวัลย์ ดัชนี เป็นศิลปินแห่งชาติสาขาทัศนศิลป์(จิตรกรรม) เมื่อวันที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2544

วันนี้มีโอกาสมาเยี่ยมบ้านอาจารย์ถวัลย์ ดัชนี ศิลปินแห่งชาติที่บ้านเลขที่ 414 หมู่ที่ 13 ตำบลนางแล อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย ซึ่งเปิดเป็นพิพิธภัณฑ์ให้เข้าเยี่ยมชมได้ในชื่อว่า " พิพิธภัณฑ์บ้านดำ" หรือชื่อที่มักเรียกกันโดยทั่วไปว่า "บ้านดำ"  เนื่องจากเป็นกลุ่มบ้านสร้างด้วยศิลปะแบบล้านนา ทุกหลังทาด้วยสีดำ ซึ่งเป็นสีที่อาจารย์ถวัลย์ ดัชนีโปรดปราน ในบ้านแต่ละหลังจะประดับด้วยไม้แกะสลักที่มีลวดลายงดงาม นอกจากไม้แกะสลักแล้วยังประดับด้วยเขาสัตว์ เช่น เขาควาย เขากวาง และยังมีกระดูกสัตว์ เช่น กระดูกช้าง เป็นต้น

ภายในบริเวณบ้านดำรายล้อมด้วยต้นไม้น้อยใหญ่ ทำให้บรรยากาศร่มรื่นเย็นสบาย ประกอบไปด้วยบ้านจำนวน 40 หลัง ที่มีลักษณะแตกต่างกันไป บ้านเหล่านี้ไม่ได้สร้างสำหรับการอยู่อาศัยแต่สร้างไว้สำหรับเก็บสิ่งของสะสมของอาจารย์ถวัลย์ ดัชนี จุดแรก คือ วิหารเล็กตั้งอยู่ด้านหน้า ตามด้วยมหาวิหารที่มีลักษณะเหมือนบ้านทรงไทยสีดำใหญ่โตอลังการ

ถัดไปเป็นกลุ่มบ้านต่างๆ แต่ละหลังมีความงดงามด้วยศิลปะและรูปทรงที่แตกต่างกัน ได้แก่ เรือนหลองข้าว ศาลาพระสี่อริยาบถ เรือนสุงสุมาร บ้านดำกาแลเกี่ยวฟ้า ศาลาตะวันออก ห้องแต้ม โดยบ้านแต่ละหลังชมได้เฉพาะภายนอกตัวบ้านเท่านั้น ภายนอกตัวบ้านสามารถเดินชมบ้านแต่ละหลัง และของสะสมต่างๆได้อย่างเพลิดเพลิน หรืออาจจะเลือกซื้อของที่ระลึกต่างๆที่เป็นศิลปะในแนวทางของอาจารย์ถวัลย์ ดัชนี ได้ที่ร้านจำหน่ายของที่ระลึก ซึ่งอยู่ใกล้บริเวณลานจอดรถ

ความอิ่มเอมใจอันเกิดจากการได้ชมศิลปะที่เกิดจากแรงบันดาลใจของศิลปินแห่งชาติผู้ยิ่งใหญ่ เหมือนกับได้สัมผัสตัวตนจริงๆของท่าน นับเป็นความประทับใจอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่สนใจศิลปะและวัฒนธรรม

3 กันยายน 2557 สิ้นศิลปินแห่งชาติ อาจารย์ถวัลย์ ดัชนี ผลงานศิลปะที่มาจากหัวใจ จิตวิญญาน และลมหายใจที่ท่านได้สร้างไว้ จะเป็นอมตะตลอดกาล

ขอขอบคุณ

  • การบริการที่ดีเยี่ยมจากบริษัททัวร์ฟ้าใสและทีมงาน
  • น้ำใจไมตรีจากเพื่อนร่วมเดินทางทุกท่าน