ผมเห็นนโยบายพัฒนาเศรษฐกิจไทยบนฐานทรัพยากรท้องถิ่นบ่อยๆ เห็นแล้วเกิดข้อกังขาว่าเป็นนโยบายที่ถูกต้องตามกาลสมัยหรือไม่ เพราะบทความในวารสาร Harvard Business Review ปี 1990 เรื่อง The Competitive Advantage of Nations เขียนโดย Michael E. Porter เปิดเรื่องด้วยประโยค “National prosperity is created, not inherited.” ต่อมาได้เขียนขยายความเป็นหนังสือ Competitive Advantage of Nations (1998)
เขาบอกว่า ความสามารถในการแข่งขันของประเทศหรือของบริษัท ไม่ได้เกิดจากปัจจัยพื้นฐาน เช่นทรัพยากรธรรมชาติ, ค่าแรงถูก, ดอกเบี้ยต่ำ, อัตราแลกเปลี่ยนเงินเอื้อประโยชน์, economy of scale ที่เรียกว่า Factor-driven development แต่เกิดจากนวัตกรรม และบ่อเกิดของนวัตกรรมมาจากการมองโลกหรือมองเรื่องนั้นๆ ด้วยมุมมองใหม่ ขับดันด้วยความยากลำบากและการแข่งขัน
บทความนี้ มาจากงานวิจัย ๔ ปี ที่สรุปว่าแนวทางที่ประเทศต่างใช้ในการพัฒนาประเทศนั้นผิด อยู่บนสมมติฐานที่ผิด ผมแปลกใจที่ประเทศไทยเรายังคงกำหนดนโยบายเศรษฐกิจบนฐานความเชื่อผิดๆ มาจนปัจจุบัน เพิ่งมาเอาจริงเอาจังโดยอดีต รมต. สุวิทย์ เมษิณทรีย์ และจัดตั้งกระทรวง อว. เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาเศรษฐกิจอละสังคมผ่านกระบวนการนวัตกรรม
เป็นความท้าทายต่อสังคมไทยว่า เราจะขับเคลื่อนยุทธศาสตร์พัฒนาประเทศจาก fators-driven สู่ innovation-driven ได้หรือไม่
วิจารณ์ พานิช
๒๔ พ.ย. ๖๓
