ทำความดีอย่างไร ใจจึงจะเป็นสุข ?

ทำความดีอย่างไร ใจจึงจะเป็นสุข ?

ดร. ถวิล อรัญเวศ

การทำความดี เป็นสิ่งที่คนชั่วทำได้โดยยาก คนดีทำได้โดยง่ายตรงข้ามกับการทำความชั่ว คนชั่วทำได้โดยง่าย คนดีทำได้โดยยาก

ตามหลักคำสอนทางพระพุทธศาสนาแม้จะมีมากถึง 84,000 พระธรรมขันธ์ก็จริง แต่ถ้าสรุปโดยย่อก็มีเพียง 3 ประการ คือ ละชั่ว ทำดี และทำใจให้ผ่องใส เท่านั้น

ในการทำความดี ถ้าเราทำดีเพื่อ
ความดีจริง ๆ ก็จะพบแต่ความสุขใจ
ความสบายใจ แต่ถ้าเราคิดจะทำความดี เพราะมีเงื่อนไขหรือเหตุปัจจัยอะไรที่แอบแฝงอยู่จากการกระทำนั้น บางครั้งก็อาจจะทำให้เราต้องเกิดความทุกข์ใจได้ หรืออาจจะทำให้
การทำความดีนั้นสะดุดลงได้ หรือมีอาการ
ท้อแท้ทางจิตใจ

ดังนั้น คนเราจึงไม่ควรทำความดี
เพราะเหตุดัง ต่อไปนี้

1. ทำดีเพราะหิวโหย
อยากให้คนเขาว่าเราดี....

เพราะท่านกล่าวว่า ความหิวโหยนี้ เปรียบดังกับเปรต หรืออสุรกายที่กำลังหิวโหยอยากได้ส่วนบุญส่วนกุศลที่คนหรือญาติกำลังจะอุทิศส่วนกุศลไปให้ เมื่อถึงวันพระต้องมารอคอยรอรับส่วนบุญส่วนกุศล แต่ถ้าไม่ได้ก็จะทุกข์ทรมานหรือไม่ก็เที่ยวหลอกหลอนคนให้หวาดกลัวไปตามกันก็มี

2. ทำดีเพื่ออยากได้รางวัล

เพราะท่านเปรียบเหมือนเด็กน้อย ต้องคอยให้รางวัล ให้ดาวหรือสิ่งของเพื่ออยากให้เขาทำดีนั้นต่อ ๆ ไป ถ้าไม่ได้รางวัล ก็ไม่อยากทำความดีนั้น

3. ทำดีเพราะอยากได้
ความรักจากสาวสวย
(หรือหนุ่มหล่อ)

ท่านเปรียบกับชายหนุ่มที่เห็นสาวสวยอยากได้ความรักจากเธอ ก็แสร้งทำความดีต่อหน้าก็มี แต่ถ้าเผลอหรือลับหลังก็เป็นอีกแบบหนึ่ง ไม่ได้เกิดจากน้ำใสใจจริง หรือไม่เสมอต้นเสมอปลาย ต่อหน้าเป็นอีกอย่างพอลับหลังเธอ ก็เป็นอีกอย่าง

อย่างนี้ต้องระวังให้มากนะครับ คนเราจะเป็นคู่รักกันจริง ๆ ต้องทำความดีเสมอต้น
เสมอปลาย ทั้งต่อหน้าและลับหลังจึงจะยั่งยืน มั่นคงดังเสาหิน หรือดังวิสัยทัศน์ที่ว่า
“มั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน”

อนึ่ง ต้องยึดคติธรรม และคำกลอนที่ว่า

อยากมีเงิน ต้องขยัน จะพานพบ
อยากเรียนจบ ต้องขยัน หมั่นศึกษา
อยากพบรัก ต้องหมั่นเวียน เพียรไปมา
อยากมีหน้า ต้องเสนอหน้า อาสางาน

มีการเจียมเนื้อเจียมตัว ถ่อมตนคนรัก
อวดนัก คนชัง

รู้จักเธอ เท่าที่เธอ ให้รู้จัก
ขอรักเธอ เท่าที่ใจ จะกล้าหาญ
มอบแด่เธอ เท่าที่มี ในวิญญาณ
ตราบชัวกาลแห่งชีวิตนี้ มีเพื่อเธอ

4. ทำดีเพื่อหวังลาภ ยศ
ตำแหน่งในทางทุจริต

ท่านเปรียบกับคนที่อยากได้ยศ ตำแหน่งสูงขึ้น แต่ใช้วิธีการที่ไม่บริสุทธิ์ ไม่ถูกต้อง ไม่ได้ด้วยเล่ห์ ก็ต้องเอาด้วยมนต์ ไม่ได้ด้วยมนต์ ต้องเอาด้วยกล ไม่ได้ด้วยกล ก็ต้องเอาด้วยคาถา หรือเสน่ห์ เช่น ต้องให้สินจ้าง รางวัล สินบนหรือวัตถุอย่างอื่น ๆ ไม่ได้เกิดจากผลงานของตนเองแต่ประการใด

ข้อนี้ ต้องช่วยกันต่อต้าน ถ้าอยากให้คนดี
จริง ๆ มีที่ยืน อย่าปล่อยให้คนชั่วลอยนวล เพราะคนไม่ดีมาครองบ้านครองเมือง ท่านว่าจะเป็นอันตรายอย่างใหญ่หลวงต่อชาติบ้านเมือง เพราะฉะนั้น ขอให้ช่วยกันกำจัดคนพาล
และอภิบาลคนดี สังคมจึงจะไปรอด

5. ทำดีตามกระแส

ท่านเปรียบกับคนทำดีตามแฟชั่น หรือทำดีเอาหน้า อยากให้คนเห็นว่าเรารวย ไปกู้เงินหรือสร้างหนี้สินเพื่อทำบุญเอาหน้า ทำเอิกเกริกใหญ่โต ไม่คุ้มค่า แถมทุกข์ตามมา ไม่ควรทำ แต่ควรทำแบพอเพียง ตามฐานานุรูป
จะทำให้สุขใจ ไม่ควรคิดทำบุญเอาหน้า หรือคิดว่าตนเองมีเกียรติศักดิ์ศรีสูงส่ง ต้องไม่เป็นรองใคร พึงทำความดีโดยไม่ต้องคิดว่าเราจะได้อะไร ทำความดีโดยไม่หวังว่าจะได้อะไรนั้นแหละ ท่านจึงจะได้อะไร…..

หลายอย่างที่เป็นคุณงามความดีในชีวิตเรา ต้องสร้างสมเอง เพราะบุญๆ นี้ไม่มีการปันแจก แหกไม่ได้ดังกับไม้ผ่ากลาง อยากได้ต้องทำเอง เพราะความดีไม่มีขาย อยากได้ต้องทำเอง
เช่นเดียวกับการรับประทานอาหาร อยากอิ่ม
ก็ต้องทานเอง

มีข้อคิดการทำความดี ที่หลวงวิจิตรวาทการ ได้ประพันธ์ไว้ว่า

"อันที่จริง คนเขา อยากให้เราดี
แต่ถ้าเด่น ขึ้นทุกที เขาหมั่นไส้
จงทำดี แต่อย่าเด่น จะเป็นภัย
ไม่มีใคร อยากเห็นเรา เด่นเกิน"

ท่านเพียงให้ข้อคิดว่า การทำความดีบางครั้ง ต้องระมัดระวัง อย่าเด่นหรือทำเกินหน้าเกินตา ให้ทำอย่างมีสัมมาคารวะ ไม่คิดแข่งใคร ไม่ยกตนข่มท่าน

ขอฝากแนวทางการทำความดี

อย่าริหัด ผัดวัน ประกันพรุ่ง

ว่าเริ่มรุ่ง เราจะสู้ มิรู้ถอย

ผลวันหน้า อย่าเฝ้าหวัง เพียงแต่คอย

อย่าปล่อย วันเวลา ล่วงไปฟรี

จงรีบหมั่น ขยันไว้ ในวันนี้

เพื่อโชคดี มีชัย ในวันหน้า

วันนี้เราเหน็ดเหนื่อย เมื่อย กายา

วันข้างหน้า เราคงพบโชค ประสบชัย

ครับ การทำความดีบางครั้ง ต้องอ่อนน้อมถ่อมตน อย่าเด่นมาก ถ่อมตน คนรัก อวดนัก คนชัง อย่าอยากเด่นดังจนเกินตัว

ขอให้มีสุขสวัสดิ์ สุขกาย สุขใจ ไร้โรคา สมหวังในสิ่งพึงปรารถนา ทุกประการนะครับท่าน