บทความเรื่อง From Zzz to Aha! ลงพิมพ์ในนิตยสาร Scientific American ฉบับเดือนมกราคม ๒๕๖๓ บอกว่าเมื่อคิดเรื่องใดเรื่องหนึ่งอย่างเอาจริงเอาจัง แต่คิดไม่ออก ให้วางไว้ จิตสำนึกมันวาง แต่จิตใต้สำนึกมันไม่วาง มันทำงานต่อ เมื่อไปงีบหรือนอนหลับ ในหลายกรณี เมื่อตื่นขึ้นมา คิดออก
เป็นที่รู้กันว่า ระหว่างหลับ สมองดึงเอาบางเรื่องราวมาทบทวนใหม่ เหมือนเอาหนังบางตอนมาฉายซ้ำ เมื่อประมาณสิบปีมาแล้ว มีผู้คิดวิธีกระตุ้นให้สมองทบทวนเรื่องราวใดเรื่องราวหนึ่งได้ โดยใช้เสียงที่เชื่อมโยงกับเรื่องราวนั้น เอามาเปิดขณะหลับ เรียกวิธีนี้ว่า TMR – Targeted Memory Reactivation
ปลายปีที่แล้ว มีรายงานผลการวิจัยทดลองใช้ TMR กระตุ้นการคิดโจทย์ที่คิดไม่ออก และละไว้ เขามีวิธีวัดคลื่นสมองจนเข้าสู่การหลับลึกจึงเปิดเสียงดนตรีที่เปิดตอนทำโจทย์ตอนบ่ายของวันนั้น วันรุ่งขึ้นจึงให้ทำโจทย์อีกครั้งหนึ่ง พบว่าผู้ถูกทดลองทำโจทย์ได้ร้อยละ ๓๒ ในขณะที่ทำโจทย์อื่นที่ไม่ได้เปิดเพลงได้ร้อยละ ๒๑ (เป็น control) แสดงว่า TMR ช่วยกระตุ้นความคิดในการทำโจทย์ได้ถึงร้อยละ ๕๐
ผมคิดต่อว่า อย่างนี้เราทำ TMR ตัวเองได้สบาย โดยเปิดเพลงตอนคิดโจทย์ที่ยังคิดไม่ออกตลอดเวลาที่นอนหลับ ก็น่าจะใช้ได้
ผมยังคิดต่อว่า ตนเองมีประสบการณ์ที่ต้องการคิดเรื่องงาน หมกมุ่นอยู่หลายวัน เขียนทางเลือกไว้หลายทาง แต่ก็ยังไม่พอใจ เช้ามืดวันหนึ่งระหว่างใกล้ตื่น ก็นึกออก และรีบลุกขึ้นมาจดไว้ ผมบอกคนอื่นว่า “เทวดาบอก” แต่นี่น่าจะนึกออกตอนหลับไม่ลึก
วิจารณ์ พานิช
๕ ม.ค. ๖๓
ขณะทำงาน เปิดเพลงบรรเลงไปด้วยก็ทำให้สมองโลดแล่นได้ดีนะคะอาจารย์ หนูทำประจำค่ะ