"เหมารวม หรือด่วนสรุป"
"จากเพียงหนึ่งแล้วเป็นทั้งหมด"
Bias หรืออคติ ลำเอียงมีเกิดขึ้นและปรากฏให้เห็นได้เสมอ
ไม่ใช่เพียงแค่ในงานวิจัยอย่างเดียวเท่านั้น การสื่อสารทาง social media ก็มีเรื่องเนืองๆ และยิ่งถ้าเป็นเรื่องการจัดการความรู้ เพื่อนำไปสู่การแลกเปลี่ยนเรียนรู้แล้วล่ะก็ยิ่งต้องระวัง
กฏหมู่...มักมาเหนือตรรกะ
รวมพลพรรคที่สนิทชิดเชื้อกันมา ข้อมูล bias ก็ย่อมปรากฏเกิดขึ้นได้
ถ้าเป็นนักวิจัย จะทำให้นึกถึงคำว่า "Generalization" ผู้คนชอบสรุปว่าสิ่งที่พบ คือความหมายของทั้งหมด
เช่น ไปเจอผู้หญิงอีสานกลุ่มหนึ่งแต่งงานกับชาวต่างชาติ แล้วไปสรุปว่าผู้หญิงอีสานทั้งหมดนิยมแต่งงานกับชาวต่างชาติ
การแต่งกายของชุมชนหนึ่งในภาคอีสาน จะไปเหมารวมว่าคนอีสานนิยมแต่งแบบนี้กันทั้งหมด
ลายผ้าไหมทอแบบของสุรินทร์ จะหมายรวมว่าเป็นลายผ้าทอของชาวอีสานทั้งหมดไม่ได้
หรือ...อาหารบางประเภทนิยมทำไม่กี่หลังคาเรือน จะเหมารวมว่าเป็นอาหารที่คนอีสานทานกันก็ไม่ได้
...ในภาษาไทยเรียก ข้อค้นพบที่ไม่สามารถ "Generalization" นี้ได้ว่า "เหตุผลวิบัติ"
หรือในวิกิพีเดีย เขียนไว้ การวางนัยทั่วไปเร็วเกินไป[1] (อังกฤษ: Hasty generalization) เป็นเหตุผลวิบัติอรูปนัย (informal fallacy) ที่มีการวางนัยทั่วไปอย่างผิดพลาด คือมีการวางนัยทั่วไปโดยอุปนัยอาศัยหลักฐานที่ไม่เพียงพอ กล่าวอีกอย่างหนึ่งก็คือ เป็นการสรุปประเด็นเร็วเกินไปโดยที่ไม่ได้พิจารณาองค์ประกอบทั้งหมด ในสถิติศาสตร์ นี้อาจหมายถึงการทำการสรุปโดยทั่วไปโดยใช้สถิติที่มาจากการสำรวจด้วยตัวอย่างที่ไม่สามารถเป็นตัวแทนของประชากรทั้งสิ้น[2] เหตุผลวิบัติชนิดนี้เป็นประเภทตรงกันข้ามกับเหตุผลวิบัติที่มีชื่อว่า slothful induction ซึ่งเป็นการปฏิเสธผลสรุปที่สมควรตามเหตุผลโดยอุปนัย เช่นโดยอ้างว่า "เป็นเพียงเรื่องบังเอิญ"
เหตุผลวิบัตินี้มีชื่ออื่น ๆ ว่า
Fallacy of insufficient statistics (เหตุผลวิบัติโดยมีสถิติไม่เพียงพอ)
Fallacy of insufficient sample (เหตุผลวิบัติโดยมีตัวอย่างไม่พอ)
Generalization from the particular (การวางนัยทั่วไปจากข้อมูลเฉพาะ)
Leaping to a conclusion (การกระโดดสรุป)
Hasty induction (การสรุปเชิงอุปนัยเร็วเกินไป)
Law of small numbers (กฎการมีตัวอย่างน้อย)
Unrepresentative sample (ตัวอย่างที่ไม่เป็นตัวแทน)
Secundum quid
เชิงอรรถและอ้างอิง
- "ศัพท์บัญญัติอังกฤษ-ไทย, ไทย-อังกฤษ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (คอมพิวเตอร์) รุ่น๑.๑", ให้ความหมายของ generalization ว่า "การวางนัยทั่วไป"
- "Fallacy: Hasty Generalization (Nizkor Project)". สืบค้นเมื่อ 2008-10-01.
ที่มา
