ชีวิตที่พอเพียง 3579. ลอนดอน ๒๕๖๒-๒ : ๕. เรียนรู้การเปลี่ยนแปลงประชากรกับสุขภาพโลก


๒๓ ตุลาคม ๒๕๖๒  ประชุมเตรียมจัด PMAC 2021 วันที่ ๑

เอกสาร Concept Note ของ Subtheme 2 : Change in Population    สำหรับใช้เตรียมจัดประชุม PMAC 2021 : The Global Health in the SDG Era – from words to action  เปิดกระโหลกผมเช่นเดียวกัน    ว่าในหมู่องค์กรร่วมจัดการประชุมก็มีการเมือง    และการเปลี่ยนแปลงประชากรมองในภาพรวม อาจใช้ไม่ได้ในบริบทประเทศ  

เอกสารที่เขาอ้างถึงคือ รายงานของ Commission on Population and Development  2019 (1)   ที่เรียกว่า Programme of Action of the International Conference on Population and Development (ICPD), เริ่มประชุมครั้งแรกที่ Cairo, Egypt, ในปี 1994    คือเมื่อ ๒๕ ปีมาแล้ว    สถานการณ์ด้านประชากรเปลี่ยนไปมาก    ตอนนั้นบอกว่าประเด็นสำคัญคือ “migration, maternal and infant mortality, family planning, women’s education and empowerment, and prevention of unsafe abortion”    อุดมการณ์ที่ตกลงกัน และยึดถือใน ICPD มาตลอดคือ ยึดถือสิทธิของบุคคลเป็นเป้าหมายหลัก  

ใน Concept Note เอ่ยถึงประเด็นท้าทายของประชากรในระดับโลก  ประเด็นคือ (๑) สุขภาวะด้านการเจริญพันธุ์  (๒) ประชากรสูงอายุ  (๓) วงจรชีวิต  (๔) การกลายเป็นเมือง  การเคลื่อนย้ายประชากร  

ในช่วง ๒๕ ปี ประชากรโลกเพิ่มขึ้น ๒ พันล้านคน    จาก ๕.๗ เป็น ๗.๗ พันล้านคน    และคาดว่าจะเพิ่มเป็น ๑๑.๒ พันล้านคนในปี 2100    เขาบอกว่า mega-trends ของประชากรโลกคือ “a larger, older, more mobile and concentrated population”   ประเด็นสนใจของเราคือ แนวโน้มใหญ่เหล่านี้ ก่อผลกระทบต่อระบบสุขภาพอย่างไร   ต้องเตรียมรับมืออย่างไร  

 ผมมีความรู้สึกว่า คนยกร่างเอกสารนั้นเอาใจใส่เรื่องคุณภาพของประชากรน้อยไป    ประชากรที่มีคุณภาพจะดูแลสุขภาพของตนเองและคนรอบข้างได้ดีกว่า เป็นภาระต่อระบบบริการสุขภาพน้อยกว่า   

ข้อจำกัดอีกอย่างหนึ่งคือ บริบทจริงในประเทศต่างๆ แตกต่างกันมาก    การประชุม PMAC 2021 เน้น action   จึงต้องเน้นสภาพจริงในแต่ละประเทศหรือแต่ละบริบท    คิดแบบมองภาพใหญ่ได้ในเชิงขับเคลื่อนโลก    แต่ตอน action ต้องเอาบริบทมาจับ    รวมทั้งผมมีข้อสงสัยว่า การที่ ยูเอ็น เน้นสิทธิของประชากรเป็นหลัก    เป็นอุดมการณ์สุดโต่งไปหรือไม่    ในภาคปฏิบัติในบางบริบทควรเน้นผลประโยชน์ร่วมของสังคมด้วยหรือไม่    มิฉะนั้นคนจะเห็นแก่ตัวเกินไป    ผมคิดว่าอุดมการณ์ที่ขับเคลื่อนโดยแนวคิดตะวันตก ไม่น่าจะถูกต้องเสมอไป  

ที่จริงในเอกสารส่วน วงจรชีวิต (life-cycle/course) เขาระบุสุขภาวะตลอดช่วงชีวิต    ที่ผมคิดว่าน่าจะเน้นว่าการวางรากฐานตั้งแต่เด็ก หรือตั้งแต่อยู่ในครรภ์ มีความสำคัญต่อสุขภาวะในชีวิตช่วงหลังๆ    และผมยังคิดว่า วงจรชีวิตของคนหนึ่ง ยังมีผลกระทบต่อวงจรชีวิตของคนอื่นๆ ด้วย    การคิดด้วยชุดความคิดที่ให้ความสำคัญต่อ collectivity  อย่างสมดุลกับปัจเจก (individuality) น่าจะมีความสำคัญยิ่ง เอกสารเน้นปัจเจกมากเกินไป   

ผมคิดว่าควรเน้นพิจารณาความเชื่อมต่อระหว่าง ๔ ประเด็นย่อยของเรื่องประชากร    และเชื่อมกับประเด็นทางสังคมในบริบทของประเทศนั้นๆ    อย่างประเทศไทยเรามีสภาพที่ในชนบท ประชากรหลักเป็นคนแก่กับเด็ก    ระบบสุขภาพน่าจะจับสภาพนี้มาคิดวางโครงสร้างเชิงระบบ     และน่าจะร่วมมือกับ sector อื่นหาทางแก้ไขปัญหานี้   

ในการประชุมเมื่อวันที่ ๒๓ ตุลาคม   Dr. Kalipso Chalkidou แห่ง iDSI วิจารณ์ว่า “PMAC becomes more political”   แล้วประธานคือคุณหมอสุวิทย์หันมาถามผมว่า    โดนวิจารณ์อย่างนี้ผมว่าอย่างไร    ผมตอบว่า “it depends on the co-hosts”   และผมกลับมาคิดที่ห้องพักว่า    แก่นสาระของการประชุมอาจถูกผู้เข้าร่วมประชุมจากองค์การระหว่างประเทศเอา agenda ของตนเองมาชี้นำมากเกินไปหรือไม่    

๒๕ ตุลาคม ๒๕๖๒  รายงานผลการประชุมกลุ่ม

กลุ่มย่อยของ นี้ทำการบ้านมาดีมากและชัดเจน    โดยเน้นที่ paradigm shift สู่ sustainable human well-being    กระบวนทัศน์หลักที่เขาเสนอให้เปลี่ยน คือเปลี่ยนจากเน้น wealth สู่เน้น wellness    ผมชอบหัวข้อของ PS 3-4 เรื่องที่เขาเสนอ   แต่ยังเสียดายที่เขายังมีชุดความคิดด้านการพัฒนาคนในลักษณะ “รับการพัฒนา”    ในขณะที่ผมเชื่อว่า หากจะคิดยุทธศาสตร์เรื่องประชากร   ผมเสนอว่า คือการทำให้การพัฒนาหรือการเรียนรู้เป็นสิ่งเดียวกันกับการทำหน้าที่พัฒนาสังคมหรือบ้านเมือง    คือให้ประชาชนได้ฝึกเป็น “ผู้นำการเปลี่ยนแปลง” (change agent)    หากจะให้คนมีความเข้มแข็ง ต้องให้เขาเป็นผู้กระทำ (agent)  ไม่ใช่ผู้รับการกระทำ  

ในที่ประชุม เต็มไปด้วยผู้เชี่ยวชาญ    จึงมีการถกเถียงกันเรื่องคำ เช่น ผู้แทน UNDP ยอกว่าไม่ควรใช้คำ human capital เป็นต้น    คุณหมอวิโรจน์บอกผมว่า UNDP เขามี Human Development Index    จึงต้องการให้ใช้คำนี้    เป็นตัวอย่างของ “การเมือง” เรื่องขององค์การระหว่างประเทศ     

วิจารณ์ พานิช

 ๒๕ ตุลาคม ๒๕๖๒

ห้องประชุม Henry Price Room, Chatham House, ลอนดอน  

หมายเลขบันทึก: 673533เขียนเมื่อ 3 ธันวาคม 2019 15:58 น. ()แก้ไขเมื่อ 3 ธันวาคม 2019 18:46 น. ()สัญญาอนุญาต: ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-ไม่ดัดแปลง


ความเห็น (0)

ไม่มีความเห็น

พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี