อาเวอร์เมติค (Avermectin)
Avermectin เป็นผลิตภัณฑ์หมักแบบธรรมชาติของ Streptomyces avermitilis
เป็นแบคทีเรียในดินชื่อ Streptomyces avermitilis ซึ่งเมื่อนำมาทำการหมักจะได้สารเคมีในกลุ่ม avermectin ซึ่งจะได้สารเคมีที่ ประกอบด้วย 4 major components คือ A1a, A2a, B1a และ B2a กับอีก 4 minor components คือ A1b, A2b, B1b และ B2b
ในกลุ่มนี้ ivermectin ซึ่งเป็น hydrogenated product ของ B1 (22, 23-dihydroavermectin B1) ถูกนำมาใช้เป็นยารักษาพยาธิ (antiparasitic drugs) ครั้งแรกในปีค.ศ. 1981 สำหรับ abamectin ประกอบด้วย avermectin B1a ประมาณ 80% กับ avermectin B1b 20% ถูกนำมาใช้เมื่อ ค.ศ.1985 โดยเป็นทั้งยารักษาพยาธิ และเป็นสารเคมีกำจัดศัตรูพืช และสัตว์
ปัจจุบันมีการนำมาใช้ทางการเกษตรกันอย่างแพร่หลายมากขึ้น โดยใช้เป็นสารเคมีสำหรับฆ่าแมลง (insecticide), ไร (acaricide) และหนอน (anthelmintic) รู้จักในนามของ อะบาเม็กติน * (Abamectin)
คุณสมบัติ : คุณสมบัติผลิตภัณฑ์นี้เป็นผงสีขาวหรือสีเหลืองอ่อนไม่มีกลิ่น ผลิตภัณฑ์นี้สามารถละลายได้ง่ายใน ethyl acetate, acetone, chloroform; ละลายเล็กน้อยในเมทานอล, เอทานอล, ละลายเล็กน้อยใน n-hexane, ปิโตรเลียมอีเทอร์; เกือบจะไม่ละลายในน้ำ
อย่างไรก็ตาม ในแง่การเกิดพิษมีรายงานเกี่ยวกับผู้ป่วยที่ได้รับพิษจากสารเคมีชนิดนี้น้อยมาก และมักจะเข้าใจ กันว่ามีความเป็นพิษน้อย และค่อนข้างปลอดภัย แต่ในผู้ป่วยบางร้าย ได้เกิดเป็นพิษที่รุนแรงมากจนเสียชีวิต
การออกฤทธิ์ : ดูดซึมได้ดีทั้งทางระบบทางเดินอาหาร และผิวหนัง สามารถกระจายตัวได้ดีในไขมัน ออกฤทธิ์โดยกระตุ้นการหลั่ง g-aminobutyric acid (GABA) ซึ่งเป็น neurotransmitter ที่ทำหน้าที่ยับยั้งการทำงานของสมองในสัตว์ทดลอง ทำให้เสียชีวิตได้
การใช้ : Avermectin มีกลไกการขับไล่แมลงคล้ายกับ ivermectin** แต่คุณสมบัติของมันค่อนข้างไม่เสถียร โดยเฉพาะอย่างยิ่งมันมีความไวต่อแสงมาก การจัดเก็บที่ไม่เหมาะสม จะทำให้ประสิทธิภาพลดลง จนไม่สามารถใช้ได้
** หมายเหตุ : Ivermectin (ไอเวอร์เมคติน) เป็นยาฆ่าพยาธิ ซึ่งใช้รักษาโรคที่มีสาเหตุจากพยาธิตัวกลม เช่น โรคพยาธิไส้เดือน โรคพยาธิตัวจี๊ด และโรคจากปรสิตบางชนิด เช่น โรคหิด หรืออาจใช้รักษาโรคอื่น ๆ นอกเหนือจากนี้ตามดุลยพินิจของแพทย์
* อะบาเม็กติน (Abamectin)
ข้อมูลปุ๋ยยา : ยาฆ่าแมลง
ชื่อสามัญ : อะบาเม็กติน (abamectin) 1.8% w/v EC
ประเภทของยา : น้ำ
อัตราการใช้ : กำจัดแมลงศัตรูใช้อัตรา 20 ซีซี ผสมกับน้ำ 20 ลิตร
พืชที่ใช้ : มะม่วง ส้มเขียวหวาน ส้มโอ และไม้ผล
ฝ้าย มันฝรั่ง ข้าว กล้วยไม้ พริก คะน้า พืชผัก ไม้ดอกและไม้ประดับ
ความสามรถในการกำจัดได้ : เพลียไฟ หนอนม้วนใบ หนอนกอ ไรแดง หนอนกระทู้ หนอนใยผัก
วิธีใช้ : ผสมกับน้ำกวนให้เข้ากันดีแล้วฉีดพ่นให้ทั่วต้นพืช เมื่อตรวจพบว่ามีศัตรูพืช
การออกฤทธิ์ : สัมผัส กึ่งดูดซึม ออกฤทธิ์ได้ช้า
ผลข้างเคียง : เป็นพิษต่อปลาในนาข้าว และผึ้งในการช่วยผสมเกสร
.
.
Reference
ศาสตราจารย์นายแพทย์วินัย วนานุกูล
หัวหน้าศูนย์พิษวิทยา
