นับวัน..คำว่า “หน้าที่” มีบทบาทหรือมีการพูดถึงน้อยลง ไม่เหมือน “อำนาจ” พูดถึงและนิยมใช้ ทั้งในส่วนของบุคคลที่มีอำนาจโดยตรง และคนที่อยู่ภายใต้อำนาจ..
อย่างไรก็ตาม อำนาจและหน้าที่..จะอยู่คู่กันเสมอ และเห็นชัดเจนมาก เมื่อมีตำแหน่งทางการเมืองหรือในระบบราชการในทุกๆภาคส่วน
เมื่อได้รับโอกาสให้ใช้อำนาจ ก็จะสามารถทำหน้าที่ได้อย่างคล่องตัว สะดวก และง่ายดาย จนมีบางคนทำเกินหน้าที่หรือปฏิบัติโดยมิชอบ เพราะอำนาจ..มาบดบังตา
ในวงการศึกษา..อำนาจเข้ามามีอิทธิพลมากขึ้น เริ่มตั้งแต่ผู้คนอยากมีอำนาจ จนรู้สึกว่าเจ้านายเต็มบ้านเต็มเมือง บางคนพูดว่าอำนาจทางการเมืองนำการศึกษา และบางคนก็รู้สึกว่าการศึกษาถูกแทรกแซงจากผู้มีอำนาจ..
หลายคน..เชื่อว่า..อำนาจ..จะช่วยทำให้การศึกษาไปสู่เป้าหมายได้ และเชื่อว่ารากฐานด้านคุณภาพ..จะเกิดขึ้นได้ด้วยการใช้อำนาจสั่งการ..เท่านั้น
จึงเป็นเรื่องราวที่สวนทางกับความคิดความเชื่อ หลักการและทฤษฎีของประเทศที่เจริญแล้ว ที่เขามองว่าการศึกษาที่มีคุณภาพเกิดจากปฏิบัติการของคนทำงานการศึกษาด้วย “หัวใจ” หรือใช้ใจ..นำทาง ส่วนอำนาจมาทีหลัง
การศึกษาไทย..จึงพึ่งพาแต่อำนาจมาโดยตลอด เริ่มจาก..มีความพยายามที่จะแก้กฎหมายที่คัดค้านและเป็นอุปสรรคต่อการยุบควบรวมโรงเรียน..
ล่าสุด..ใช้อำนาจทางกฎหมายขั้นสูงสุด ผ่านคณะรัฐมนตรี เพื่อที่จะให้ สพฐ.ควบรวมโรงเรียนขนาดเล็ก ที่อยู่ในตำบลเดียวกันและโรงเรียนอยู่ในระยะทางที่ห่างกันไม่เกิน ๖ กม.
สรุปว่า..รับทราบโดยทั่วกันแล้ว และเข้าใจด้วยว่าเป็นอีกครั้งหนึ่งที่ “เอาจริง” และมีทีท่าว่าจะทำเร็วกว่าทุกครั้งด้วย..สำหรับผมความรู้สึกนี้บอกแค่ว่าอย่าประมาทและห้ามกระพริบตา..
แต่ไม่รู้ด้วยเหตุผลกลใด ผมจึงไม่รู้สึกเกรงกลัวอำนาจแบบนี้ แต่ก็มิได้ท้าทายใคร หรือเป็นเพราะว่าผมใกล้เกษียณ หรือผ่านการสร้าง “คุณภาพ”มาแล้วนับไม่ถ้วน..
เมื่อรักที่จะทำหน้าที่ และมีความพร้อมที่จะสร้างสรรค์ความดี..ผมจึงไม่ค่อยตระหนกตกใจ..ยิ่งได้อ่านบันทึกการประชุมครม. ด้วยแล้ว..มันจะควบรวมง่ายดาย และโรงเรียนขนาดเล็กจะหายไปหมด ..ขนาดนั้นเลยหรือ?
ครม.บอกให้ สพฐ. ซึ่งมีท่าน “อำนาจ”เป็นผู้นำอย่างแท้จริง เพราะท่านเป็นเลขาฯสพฐ.และชื่อว่า “นายอำนาจ..”ให้ไป..”พิจารณาดำเนินการ” ก็หมายความว่าก่อนที่จะดำเนินการก็ให้พิจารณาก่อน...
ในส่วนที่จะพิจารณาอะไรอย่างไร?นั้น ผมไม่รู้..เพราะถ้ารู้ไม่จริงแล้วพูดออกไป ก็เท่ากับเข้าข้างตนเอง..ทางที่ดีจงทำหน้าที่บริหารสถานศึกษาและเป็นครูผู้สอนต่อไป..
อะไรจะเกิดขึ้น..มันก็ต้องเกิด ไม่มีปัจจัยใดที่ผมจะบังคับใช้ได้เลย เพราะผมไม่มีอำนาจ..แต่ผมมีผู้ปกครองนักเรียน ผู้นำท้องถิ่นและชุมชน...
ผมส่งข่าวให้เขารับทราบกันเป็นที่เรียบร้อยแล้ว..ว่าเขาพร้อมจะไปควบรวมหรือไม่? เปิดภาคเรียนเขาจะให้คำตอบ..ไม่มีการชุมนุมประท้วง..ทั้งที่อำนาจของปวงชนก็ไม่ธรรมดาเหมือนกัน..
ผมพูดเสมอว่า..ผมรบกวนผู้ปกครองน้อยมาก..ครูและอาคารเรียนผมก็หาเอง ทำให้ดูอยู่ให้เห็นแล้ว วันนี้ ถึงคราวต้องการและจำเป็น..ผู้ปกครองต้องนำหน้าและทำงานบ้างแล้ว..?
ผมไม่เคยพุด และไม่เคยเรียกร้อง..ว่าครูในโรงเรียนขนาดเล็กต้องครบชั้นหรือครบทุกวิชา..เพราะคนที่พูดอาจจะไม่เข้าใจ และอาจจะไม่ยอมรับการเปลี่ยนแปลง...
ผม..แม้ไม่มีอำนาจแต่ก็มีความสามารถด้านการสอน..จึงพูดและทำอยู่เสมอ เพราะเชื่อว่าโรงเรียนขนาดเล็กต้องอยู่ได้ด้วย..”คุณภาพ” เท่านั้น
หลายคนก็มองว่า..ผมก็คงไม่เข้าใจเหมือนกัน เพราะ ณ วันนี้ การควบรวม ไม่มีเงื่อนไขเรื่องคุณภาพ แต่ด้วยอำนาจคุณพระศรีรัตนตรัยและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ผมจะอาราธนาเพื่อให้ท่านช่วยดลบันดาล..
ให้ผู้มีอำนาจ หรือคนที่ชื่ออำนาจ..พิจารณาและเชื่อมั่นในบางโรงเรียนว่า..สามารถเข้าสู่ลู่ทางแห่งคุณภาพได้..โดยให้เวลาเขาได้พิสูจน์ฝีมือแบบพึ่งพาตนเองบ้าง..ได้ไหม?
ชยันต์ เพชรศรีจันทร์
๘ ตุลาคม ๒๕๖๒
