หลังจากที่ฉันได้ทำความรู้จักกับ PEOP model ในคาบเรียนวิชาหลักการพื้นฐานของกิจกรรมบำบัดที่สอนโดย อ.ดร.สุธินันท์ และ ผศ.ดร.ศุภลักษณ์(อ.ป๊อป) ทำให้ฉันได้เรียนรู้ถึงการมองภาพเหตุการณ์ต่างๆได้อย่างมีระบบมากขึ้นตามองค์ประกอบทั้ง 4 อย่างเริ่มด้วย 2 องค์ประกอบหลัก คือ P จาก Person และ E จากคำว่า Environment โดยที่ทั้ง2สิ่งนี้จะถูกเชื่อมด้วยอีก 2 องค์ประกอบ ได้แก่ O ที่หมายถึง Occupation และ P จากคำว่า Performance

มาถึงตรงนี้บางคนอาจจะยังรู้สึกสงสัยเกี่ยวกับสิ่งที่ฉันได้พูดถึงวันนี้ฉันจะพาทุกคนไปทำความรู้จักเด็กผู้หญิงคนหนึ่งผ่านเหตุการณ์ครั้งหนึ่งในชีวิตของเธอ
          

ดวงทิตย์ส่องแสงผ่านหมอกหนา



    เช้าวันคริสมาสต์ในบ้านที่แสนอบอุ่น เด็กผู้หญิงมองออกไปนอกหน้าต่างเห็นดวงอาทิตย์ส่องแสงผ่านหมอกหนา มองไปทางไหนก็พบเจอแต่หิมะอยู่ทุกที่ไม่ว่าจะบนภูเขา แผ่นน้ำ บนหลังคาบ้าน หรือบนถนนก็ตาม ทุกอย่างช่างดูแปลกใหม่สำหรับเธอ ผู้ที่ใช้ชีวิตตลอด 17 ปี อยู่ในประเทศที่ไม่เคยได้สัมผัสความหนาว เธอได้เฉลิมฉลองคริสมาสต์ร่วมกับครอบครัวชาวสวีดิช และหนึ่งในของขวัญที่เธอได้รับ คือ หลักสูตรการเล่นสกีแบบเร่งรัดระยะเวลา 4 ชั่วโมง ใน 2วัน

เธอตื่นเต้นและดีใจอย่างมากเพราะนั่นนับเป็นการเล่นสกีครั้งแรกในชีวิตของเธอ เธอเริ่มเรียนสกีจากการฝึกเบรค การเลี้ยว การทรงตัวไม่ให้ล้ม โดยมีผู้ฝึกประคองอยู่เสมอ shewaslearninghowtomakeamove.MOV   เธอล้มแล้วล้มอีก แต่เธอก็ลุกแล้วยิ้มได้อีกเช่นกัน เธอรู้สึกสนุกไปกับการเล่นสกีอย่างมาก ระยะเวลาของการเรียนแบบมีครูประกบผ่านไปอย่างรวดเร็วและน่าประทับใจ  แต่แล้วเมื่อหมดระยะเวลาของการสอนก็มาถึง  ในวันที่เธอไม่มีคนคอยช่วยเหลือแล้ว เธอรู้สึกกลัวกังวลมากขึ้น แต่ความอยากเล่นอยากฝึกต่อก็ดูท่าจะมีมากกว่า  เธอเล่นสกีจากเนินเตี้ยๆที่คุ้นเคยแล้วท้าทายตัวเองด้วยการไปที่สูงขึ้นเรื่อยๆ   ยิ่งสูงความกังวลยิ่งมากขึ้น  จำนวนคนที่เล่นสกีเก่งๆก็สูงขึ้นตามระดับความสูงของเนินเขา   เธอยืนค้างอยู่บนเนินสูงนานมาก เธอมองลงไปเห็นเด็กตัวเล็กๆกำลังไถสกีอย่างรวดเร็วเต็มไปหมด

ความกังวลเริ่มครอบงำความกล้าของเธอ  ขาทั้งสองข้างทำงานไม่พร้อมกันเนื่องจากยืนเกร็งนานเกินไป  ขาซ้ายของเธอสไลด์ไปตามแรงโน้มถ่วงแต่เท้าขวาของเธอพับเข้าด้านใน  ทำให้เข่าของเธอรู้สึกจี๊ดขึ้นมาอย่างรุนแรงและเธอก็ทรุดลงไปในที่สุด   เธอน้ำตาคลอและเห็นภาพแม่ของเธอที่เต็มไปด้วยรอยยิ้มทำให้เธอร้องไห้โฮออกมา เธอคิดถึงแม่ผู้ที่อยู่แสนไกล ห่างจากจุดที่เกิดเหตุเกือบครึ่งซีกโลก เธอนั่งร้องไห้อยู่กลางเนินเขาหิมะท่ามกลางผู้เล่นสกีหลายร้อยคน 

จนมีผู้ใหญ่ใจดีคนนึงมาถามอาการและเรียกให้เจ้าหน้าที่พยาบาลมารับเธอไปห้องพยาบาล. เธอพบว่าขาขวาเธอไม่สามารถแม้แต่เหยียบลงพื้นได้ มันไร้ความรู้สึก. เธอกังวลมาก เพราะถ้าหากว่ามีอาการร้ายแรง เธอจะถูกส่งกลับประเทศก่อนเวลาที่กำหนดไว้ เมื่อพบแพทย์เขาแนะนำให้ดูอาการในวันรุ่งขึ้นหากรู้สึกเจ็บกว่าเดิมให้รีบไปโรงพยาบาล. เธอหยุดร้องไห้และโทรหาครอบครัวอุปถัมภ์ของเธอ เธอตั้งสติและเข้มแข็ง พยายามเดินด้วยขาข้างซ้ายของเธอด้วยรองเท้าสกีที่หนักอึ้ง

หลังจากประสบอุบัติเหตุเธอพยายามหาเหตุผลให้ตัวเองว่าทำไมเธอถึงทำให้ตนเองเจ็บ ทำไมเธอไม่มีสติ เธอร้องไห้อีกครั้ง แต่ครอบครัวชาวสวีดิชของเธอคอยให้กำลังใจและเตือนสติให้เธอเข้าใจว่าอุบัติเหตุเกิดขึ้นได้เสมอ แล้วบอกเหตุผลว่านี่เป็นครั้งแรกของเธอ เธอไม่ควรโทษตัวเอง ขนาดนักกีฬามืออาชีพก็ยังมีล้ม มีอุบัติเหตุอยู่เสมอๆ ทำให้เธอรู้สึกเห็นภาพและเห็นด้วยจนได้สติกลับมา และเปลี่ยนมุมมองว่านับเป็นเรื่องที่ดี เพราะเหตุการณ์นี้ทำให้เธออยากออกกำลังกายให้มากขึ้น ทำให้เธอรู้จักยอมรับข้อผิดพลาดของตนเองและหาทางแก้ไข ไม่จมอยู่กับความคิดน้อยใจตัวเอง 

สุขภาพจิตเธอดีขึ้นภายในไม่กี่ชั้วโมงหลังได้รับกำลังใจจากทั้งครอบครัวไทยและสวีดิช เหลือเพียงแต่สุขภาพกายที่ยังบาดเจ็บ เธอต้องใช้ผ้าพันแผลพันรอบเข่านานอยู่ประมาณ 2 เดือน และ ไม่สามารถวิ่งหรือเดินอย่างรวดเร็วได้. รวมถึงเธอไม่สามารถนั่งงอเข่าหรือขัดสมาธิได้เป็นเวลานาน. เพราะจะรู้สึกตึงและเจ็บอยู่จากปกติที่เธอเดินไปโรงเรียนเธอจึงต้องเปลี่ยนมาใช้บริการรถประจำทางแทน  แต่ความยากลำบากเล็กน้อยที่เพิ่มขึ้นนี้เทียบไม่ได้เลยกับความสุข ความสนุกและบทเรียนที่ได้จากการเล่นสกีครั้งแรกในชีวิตของเด็กผู้หญิงคนนั้น 



จาก “เธอ” เด็กผู้หญิงวัย18ปีกับประสบการณ์ในวันนั้นมาเป็น “ฉัน” ที่โตขึ้นในวันนี้ 

พอมองย้อนกลับไปเรื่องที่ทำให้เราเป็นทุกข์มีนำ้ตาในวันนั้นนับเป็นหนึ่งในประสบการณ์คุ้มค่าที่ได้พบและได้ผ่านมาเพราะมันได้สอนอะไรหลายๆอย่างแก่ฉัน

และหลังจากที่ฉันได้เรียนรู้ PEOP model ฉันรู้สึกเข้าใจมากขึ้น และยังสามาถจำแนกเหตุและผลของเหตุการณ์ข้างตนได้ ดังนี้

P - Person 

  • ฉันอายุ18 ปี: physiological factor
  • หัวเข่าข้างขวาได้รับบาดเจ็บ: physiological factor
  • รู้สึกเสียใจผิดหวังในตัวเอง: psychological factor
  • ตื่นเต้นมีความสุขที่จะได้ลองสิ่งใหม่ๆ: psychological factor
  • เห็นคุณค่าของประสบการณ์: psychological factor
  • ภูมิใจในตัวเองเล่นสกีได้: psychological factor
  • มีแรงจูงใจอยากออกกำลังกาย : psychological factor

E - Environment

  • เรียนรู้การเล่นสกีผ่านหลักสูตรเร่งรัด: information support
  • ได้รับการส่งไปยังห้องพยาบาลและพบแพทย์: practical support
  • ครอบครัวให้กำลังใจเข้าใจและพูดให้เห็นภาพและเหตุผล: emotional support
  • สภาพอากาศหนาวมีหิมะมาก: natural environment

O - Occupation

  • บทบาทของการเป็นนักเรียนแลกเปลี่ยน
  • บทบาทเป็นสมาชิกของครอบครัวอุปถัมภ์
  • บทบาทเป็นลูกสาวของบ้าน
  • บทบาทเป็นนักเรียนสกี
  • เล่นสกี
  • คนไข้
  • เฉลิมฉลองคริสมาสต์

P - Performance

  • สามารถเล่นสกีได้
  • สามารถเดินเองได้อย่างอิสระแต่มีความยากลำบากในช่วงแรกๆ
  • ไม่สามารถนั่งงอเข่านานๆได้
  • ไม่สามารถเดินเร็วหรือวิ่งได้

ผู้เขียนหวังเป็นอย่างยิ่งว่าบทความนี้จะให้ประโยชน์แก่ผู้อ่านไม่มากก็น้อย

ขอบพระคุณครอบครัวของฉันครอบครัวอุปถัมภ์ที่คอยให้กำลังใจและเป็นที่พึ่งมาตลอด

ขอบคุณประเทศสวีเดนที่ทำให้ฉันได้มีประสบการณ์ที่ดี

ขอบคุณอ.ดร.สุธินันท์และผศ.ดร.ศุภลักษณ์ที่สอนให้ฉันรู้จักPEOP model และเห็นภาพเหตุและผลได้ชัดเจนขึ้น

ขอบคุณตัวฉันที่เข้มแข็งและให้กำลังใจตัวเองอยู่เสมอ

ขอบพระคุณทุกคนที่เข้ามาอ่านนะคะ

ครั้งหนึ่งในชีวิต พิชิตภูเขาหิมะ