บทความเรื่อง Does Thirst Starts in the Mouth or the Gut? ในเว็บไซต์ของ Scientific American (1) บอกว่าวงจรประสาทเกี่ยวกับความรู้สึกกระหายน้ำมี ๒ วงจร คือวงจรสมอง-ปาก กับวงจรสมอง-ลำไส้
บทความนี้น่าอ่านมาก เป็นการอธิบายผลงานวิจัยด้านประสาทวิทยาเกี่ยวกับความกระหายน้ำ โดยทดลองในหนู ที่อ่านแล้วประเทืองปัญญาด้านการตั้งโจทย์วิจัย แล้วหาวิธีวิจัยตอบโจทย์ แล้วจึงอธิบายโยงสู่ชีวิตจริง
อ่านแล้วผมนึกถึงชื่อบันทึกนี้ ... อย่าตามใจปาก เพราะวงจรสมอง-ปาก หรือปาก-สมอง ให้ความพอใจที่ได้ดื่มของเหลว ยิ่งมีความเย็น ซ่า หวาน ยิ่งพอใจ แต่ร่างกายยังรู้สึกขาดน้ำ หากของเหลวนั้นไม่ใช่น้ำเปล่าๆ การดื่มน้ำหวานหรือน้ำทะเล ไม่ช่วยลดการกระหายน้ำ หรือจะยิ่งทำให้กระหายยิ่งขึ้น หรือทำให้ร่างกายยิ่งขาดน้ำยิ่งขึ้น
นักวิจัยฉลาดมากที่ใช้วิธีฉีดน้ำเปล่าเข้ากระเพาะอาหารหนูโดยตรง เพื่อดูว่าหนูหายกระหายน้ำไหม ผลคือหาย แสดงว่าวงจรสมอง-ลำไส้-สมอง เป็นวงจรบอกความรู้สึกกระหายน้ำเหมือนกัน คำอธิบายบ่งว่า ในเรื่องนี้ลำไส้ฉลาดกว่าปาก คือปากแยกไม่ออกว่าดื่มของเหลวที่จะช่วยลดความกระหายไหม แต่สำไส้หรือทางเดินอาหารบอกได้ว่าของเหลวที่ผ่านมานั้นจะช่วยลดความกระหายหรือไม่ หากเป็นน้ำเปล่า จะลดความกระหาย
ในกรณีนี้ปากมีหน้าที่ให้ความพอใจ หรือความเอร็ดอร่อย แต่ทางเดินอาหารให้ความถูกต้องด้านสรีรวิทยา ว่าร่างกายได้รับของเหลวที่ถูกต้องหรือไม่
ของเหลวที่ถูกต้องสำหรับดับกระหายน้ำคือน้ำเปล่า ... นี่คือความรู้สำหรับเป็นทักษะชีวิต
วิจารณ์ พานิช
๖ มิ.ย. ๖๒
