เที่ยวเชียงใหม่กับสุภัชชา.กับพระพุทธรูปที่ปรากฎในคัมภีร์ชินกาลมาลีปกรณ์คะตอน.พระพุทธกัมโพชปฏิมา(พระเจ้าแข้งคม)
โดยอาจารย์สุภัชชา.พันเลิศพาณิชย์คะ
พระพุทธกัมโพชปฏิมา(พระเจ้าแข้งคม) เป็นพระพุทธรูปเก่าแก่ศักดิ์สิทธิ์ ปางมารวิชัยขนาดใหญ่ ขัดสมาธิราบ วัสดุสัมฤทธิ์ลงรักปิดทอง ขนาดหน้าตักกว้าง ๙๔ นิ้ว สูง ๑๑๒ นิ้ว น้ำหนัก ๓,๙๖๐ กิโลกรัม ศิลปะสมัยล้านนา มีลักษณะพิเศษคือ พระชงฆ์เป็นสันขึ้น จึงเรียกว่า "แข้งคม"
พระเจ้าแข้งคม หล่อขึ้นในสมัยพระเจ้าติโลกราช โดยใช้ทองสำริดหนัก ๓๓ แสน (หรือเท่ากับ ๓,๙๖๐ กิโลกรัม) ทำการหล่อ ณ วัดตาลวันมหาวิหาร (วัดป่าตาล) ซึ่งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ (ปัจจุบัน คือ บริเวณหลังโรงเรียนวัฒโนทัยพายัพ) นอกเมือง โดยพระเจ้าติโลกราชมีพระประสงค์ให้เป็นพระพุทธรูปแบบลวปุระ เมื่อหล่อเสร็จทรงบรรจุพระธาตุ ๕๐๐ องค์แล้วขนานนามว่า พระป่าตาลน้อยประดิษฐานอยู่ที่วัดป่าตาลมาเป็นเวลาถึง ๓๑๖ ปี
ในปี พ.ศ.๒๓๔๒ วัดป่าตาลได้กลายเป็นวัดร้างชำรุดทรุดโทรมเป็นที่น่าเศร้าใจ เจ้าเมืองเชียงใหม่ขณะนั้น คือ พระเจ้ากาวิละ จึงให้เชิญพระป่าตาลน้อยมายังวัดศรีเกิด อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ โดยสร้างวิหารขึ้นประดิษฐานสืบมาจนปัจจุบัน
หนังสือลักษณะไทย กล่าวถึงพระพุทธกัมโพชปฏิมาไว้ว่า “พระพุทธกัมโพชปฏิมา ว่าในปี พ.ศ. ๒๐๒๖ (ค.ศ. ๑๔๘๓) พระเจ้าติโลกราชโปรดให้หล่อพระพุทธรูปสัมฤทธิ์องค์ใหญ่ พระพุทธรูปองค์นี้เชื่อกันว่าน่าจะได้แก่ “พระพุทธรูปแบบสมัยอู่ทอง เรียกกันว่า พระเจ้าแข้งคม” ให้มีลักษณะเหมือนพระพุทธรูปแบบลวปุระ หล่อที่วัดป่าตาลมหาวิหาร.
.. ครั้นหล่อเสร็จแล้ว พระมหากษัตริย์ทรงอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุ ประมาณ ๕๐๐ องค์ กับพระพุทธรูปแก้ว ทอง และเงิน จากหอพระธาตุ
ส่วนพระองค์ มาบรรจุไว้ในพระเศียรพระพุทธรูปสัมฤทธิ์องค์
ในปี พ.ศ. ๒๓๔๒ (ค.ศ. ๑๗๙๙) พระเจ้ากาวิละโปรดให้ย้ายพระพุทธรูปองค์นี้ จาก วัดป่าตาล ซึ่งได้กลายเป็นวัดร้างไปประดิษฐานไว้ที่วัดศรีเกิด กลางนครเชียงใหม่
ในชินกาลมาลีปกรณ์ กล่าวถึงพระพุทธกัมโพชปฏิมา(พระเจ้าแข้งคม)
“ปีเถาะ จุลศักราช ๗๔๕ (พ.ศ. ๒๐๒๗) วันพุธขึ้น ๓ ค่ำ เดือน ๗ จันทร์เสวยสตภิสฤกษ์ พระเจ้าสิริธรรมจักรพรรดิลกราชาธิราช
ทรงมอบภาระให้สีหโคตเสนาบดีและอาณากิจจาธิบดีมหาอำมาตย์ หล่อพระพุทธรูปทองสัมฤทธิ์องค์ใหญ่ ทองหนักประมาณสามสิบแสน ให้มีลักษณะเหมือนพระพุทธรูปแบบลวปุระ หล่อที่วัดป่าตาลมหาวิหาร ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ทางราชธานีเชียงใหม่ ครั้นหล่อเสร็จแล้ว พระมหากษัตริย์ทรงอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุประมาณ ๕๐๐ องค์กับพระพุทธรูปแก้ว ทอง และเงิน จากหอพระธาตุส่วนพระองค์ มาบรรจุไว้ในพระเศียรพระพุทธรูปสัมฤทธิ์องค์ใหญ่”
ผู้แปลได้ให้ผู้อ่านดูรูปที่ ๔๐ซึ่งอธิบายใต้รูปไว้ว่าพระเจ้าแข้งคม ปัจจุบันนี้ประดิษฐานอยู่ในวัดศรีเกิด จังหวัดเชียงใหม่
