863. "Theory U ศิลปะการคิด...จากอนาคต"

Theory U เป็นวิชาการพัฒนาองค์กรแนวใหม่ๆ ต่อยอดมากจาก Dialgoue หรือสุนทรียสนทนา… Theory U เป็นเครื่องมือที่เปิดโอกาสให้คนเข้าไปรื้อโครงสร้างแผนที่ความคิด (Mental Model) ของตนเอง … แผนที่ความคิดคือวิธีการมองโลก ของเรา…

อยากรู้จักไหมครับ แผนที่ความคิดคืออะไร … เช่นลองนึกถึงเด็กฝึกงาน คุณนึกถึงอะไร ..และคุณจะทำอะไร พอผมตั้งคำถาม.. ก็มีคนบอกว่านึกถึงเด็กจบใหม่

“ใส่กระโปรงสั้นๆ ครับอาจารย์ (ฮา)”

“ใช้ถ่ายเอกสารค่ะ”

“เด็กสมัยนี้ทำอะไรไม่เป็นเลยนะคะ”

เอาเป็นว่าสังเกตไหมครับ พอพูดถึงอะไรบางเรื่อง หรือคุณสังเกตอะไรบางเรื่อง สมองคุณจะกลับไปค้นข้อมูลเดิมในสมองคุณ .. เหมือนคอมพิวเตอร์ แล้วคุณก็จะ Download ข้อมูลเดิมของคุณออกมา เอามาคิด พูด ทำ และเกิดผลที่ตามมาเป็นลำดับ ..

อย่างกรณีนี้ พวกคุณจะทำอะไรกับเด็กฝึกงาน

“ก็เราก็ทำตามหน้าที่ เราช่วยสถาบันการศึกษาอยู่แล้ว”

ใครเห็นเด็กฝึกงานกับทางม้าลาย คงไม่ต่างกัน ไม่มีความสำคัญอะไรในชีวิต

สรุปว่าไม่มีอะไร …

เด็กฝึกงาน—> ไม่มีอะไร –>ไม่มีประโยชน์

ผมเลยเล่าเรื่องต่อ ก่อนเล่า ผมขออนุญาตให้ข้อมูล ผมถามว่า “ผมมีเรื่องราวเกี่ยวกับเด็กฝึกงาน มาเล่าให้ทุกท่านฟัง”

วันหนึ่งผมเลย Theory U กับเทศบาลนครแห่งหนึ่ง …ง่ายๆครับ จัดให้คนหนึ่งฟังอีกคน โดยไม่ถาม ไม่จดเลย ฟังอีกคนเล่าอะไรที่อยากเล่าก็ได้ 30 นาที ครบ 30 นาที แล้วสลับกัน…

ผมตั้งใจให้จับคู่กันแบบสุ่ม..

มีสองคู่ โดยบังเอิญ เป็นเด็กฝึกงานจับคู่กับผู้บริหารระดับผู้อำนวยการกอง เรียกว่าตำ่สุดกับสูงสุด..

หลังจากจบ ผมก็ถามว่าด้วยคำถามว่า แต่ละคู่ตอนฟังคนอื่น คุณชอบอะไรบ้าง ปิ๊งเรื่องอะไร …

คำถามต่อมา

“เดิมคุณมองเห็นคนที่อยู่ตรงหน้าคุณคิดอะไร ความเชื่อของคุณเกี่ยวกับตัวเขาเป็นอย่างไร”

“หลังฟัง ตอนนี้คุณมองเห็นความเชื่อของคุณต่อคนที่อยู่ตรงหน้าเป็นอย่างไร”

“เมื่อย้อนกับมามองตัวคุณ/งานของคุณในปัจจุบันของคุณ คุณเห็นอะไร”

“แล้วคุณจะสร้างสรรค์อะไรใหม่ๆ”

มีผู้อำนวยการกองคนหนึ่งบอกว่า หลังจากฟังเด็กฝึกงาน เขาตื่นเต้นและประหลาดใจมาก

เขาปิ๊งมาก เด็กคนนี้มาทำงานสองเดือนแต่จับทุจริตได้ ไม่น่าเชื่อ หลังจบเขาถามว่าทำไมถึงทำได้ . เด็กคนนี้บอกว่า เขาเคยไปทำงานเป็น Auditor ในบริษัทบัญชีชั้นนำในกรุงเทพมาก่อน ตอนนี้ตัดสินใจกลับมาบ้าน อยากอยู่ใกล้บ้านเพราะคุณแม่ป่วย

แต่เดิมมองว่าเด็กฝึกงานไม่มีค่าอะไร นี่คือความเชื่อเดิม

ตอนนี้คิดใหม่ จริงๆ เขามีศักยภาพ เขามีความรู้เดิมอยู่ มีศักยภาพ แต่ที่ทำงานเราไม่มีใครมองเห็น ไม่มีใครไปถามเอาไปใช้ประโยชน์

ตอนนี้คิดใหม่ จะกลับไปสัมภาษณ์ทุกคน จะไปดึงความสามารถเขามาใช้ประโยชน์ ต่อยอดให้องค์กร

มาถึงตรงนี้เห็นยังครับ

ถ้าไม่ไปทำ Theory U

เด็กฝึกงาน –> ไม่มีอะไร ทำอะไรไม่เป็น กระโปรงสั้น –> ไม่มีประโยชน์

พอทำ Theory U

เด็กฝึกงาน –> ศักยภาพ –> ต่อยอดแก้ปัญหาองค์กรได้เพียบ

นี่คือแผนที่ความคิดครับ

ลูกศิษย์ผม…เป็นเจ้าของโรงงานผลิตรถไถส่งไปลาว… ไปทำ Theory U ฟังลูกค้ามากๆ ไปลูกค้าคนลาวบ่นว่าเครื่องจักรจากไทย เวียดนาม จีน ค่อนข้างสูง เลยปรับ Size ให้เท่าคนลาว ตอนนี้ขายดีเลย

นี่ไงครับ แผนที่ความคิด เราผลิตขายคนไทย เราก็ทำขายคนลาว ด้วยแผนที่ความคิด แบบที่เคยทำให้คนไทย หารู้ไม่ลูกค้าไม่พอใจลึกๆ

..พอปรับแผนที่ความคิด ลูกค้าก็ชอบ ชีวิตก็เปลี่ยน ยอดขายโตขึ้นแบบไม่เป็นมาก่อน

เราไม่รู้ว่าแต่ละวัน เราทำอะไรกันไป โดยใช้แผนที่ความคิดเดิม อคติ ความเชื่อเดิม โดยไม่รู้ว่า เราสูญเสียโอกาสไปขนาดไหน การทำ Theory U ผ่านการฟังและการตั้งคำถาม กับความคิดตนเอง ทำให้เราค้นพบ ได้กลับไปรื้อแผนที่ความคิดของเรา

เมื่อเราจัดระบบแผนที่ความคิดเราใหม่ เราจะคิดอะไรใหม่ๆ คิด พูด ทำใหม่ๆ สร้างโอกาสใหม่ๆได้

มาค้นหา รื้อ สร้างสรรค์แผนที่ความคิดกันใหม่

ไม่รู้ประเทศเราเสียโอกาสไปมากแค่ไหน

เพราะเราอาจอยู่กับความเชื่อ ความเคยชิน แผนที่ความคิดเดิมๆ

ในอีกชื่อมีการเรียกTheory U ว่า Thinking from Emerging Future คิดจากอนาคต เพราะอะไรครับ ไอ้ที่คุณคิดกันอยู่อาจมาจากประสบการณ์ ที่สัางสมมาจากยุคไหนก็ไม่รู้ พอคุณฟัง ตกผลึก คุณจะเห็นอดีต และปัจจุบัน ...รู้ว่าในอนาคตคุณครทำอะไร ไม่ควรทำอะไร ... คุณเห็นอนาคตจากการที่คุณเข้าใจอดีตและปัจจุบัน 

Theory U ตอนหลังเลยเอามาทำกลยุทธ์ก็ได้ การตลาดก็ได้ สร้างการเปลี่ยนแปลงอะไรก็ได้ ...

มาทำ Theory U กัน

ส่วนวิธีการทำและการตั้งคำถาม ผมทำให้ดูผ่านเรื่องเล่าข้างบน

เราจะทำเดี่ยวๆ ก็ได้ คู่ก็ได้ สามสี่คนก็ได้ ไปถึง 20-30 คนเป็นกลุ่มก็ได้ แต่ควรเริ่มหัดที่เป็นคู่ก่อน และเน้นว่าฟัง 30 นาที ไม่ต้องมากน้อยกว่านี้ ผมเคยลดเหลือ 10-20 ไม่ work ครับ

ลองใช้ Template การถามข้างล่างนี้เป็นแนวทางก็ได้ครับ

ลองไปทำดูกันนะครับ คิดอะไรถามได้ ส่วนผู้สนใจมาติดตามงานของพวกเราได้ที่ Theory U Thailand นะครับ

ยินดีแชร์ประสบการณ์ครับ

บทความโดย

ดร.ภิญโญ รัตนาพันธุ์

ผู้ก่อตั้ง Theory U Thailand

Note:

1.แนวทางอื่นๆ ที่ให้ผลใกล้เคียงกับ Theory U มีไหม มีครับ เช่น Dialogue, Left Hand Column และ Design Thinking ลองหาอ่าน และลองทำกันดูนะครับ 

2.ต้นฉบับดูที่นี่ https://www.presencing.org/#/a...

3. เมืองไทยตามงานของกลุ่มเราได้ที่นี่ https://web.facebook.com/Theor...

4. ภาพสวย Credit ขุนพล Theory U คนนี้เป็นสุดยอด Theory U คนหนึ่งครับ ตามงานของขุนพลได้ที่นี่  https://kunpol.wixsite.com/hom...

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน Appreciative Inquiry



ความเห็น (2)

Theory U ได้ผลดีจริงๆค่ะ

ข้อมูล ความรู้ ประสบการณ์ เยี่ยมเสมอครับ

เพิ่งทราบจากหมอทวี (มข.) ว่าอาจารย์เป็นรุ่นน้องต.อ.ดีใจครับ น่าจะช่วยงานสนตอ.ด้วย เรื่องกระบวนการนี้แหละ