หนังสือ รายงานวิจัย ภูมิสถาปัตยกรรมของวัดไทยกับการเรียนรู้และการเสริมสร้างสุขภาวะเชิงพุทธบูรณาการ (๑)โดย ผศ. ดร. วุฒินันท์ กันทะเตียน แห่งคณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล กระตุ้นให้ผมเขียนบันทึกนี้
เอกสารที่ผมอ่าน เป็นหนังสือ ซึ่งมีรายละเอียดกว่ารายงานในวารสารที่ลิ้งค์ให้ข้างบน อ่านแล้วคิดถึงประเด็นหน้าที่วัดในยุคปัจจุบันและอนาคต
หนังสือ รายงานวิจัย ภูมิสถาปัตยกรรมของวัดไทยฯ ยกตัวอย่างภูมิสถาปัตยกรรมของวัดไทยในปัจจุบัน ๕ วัด คือ (๑) ภูเขาทอง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา (๒) วัดใหญ่ชัยมงคล จังหวัดพระนครศรีอยุธยา (๓) วัดไร่ขิง จ. นครปฐม (๔) วัดญาณเวศกวัน จ. นครปฐม (๕) เสถียรธรรมสถาน กรุงเทพมหานคร วิเคราะห์ภูมิสถาปัตยกรรมสู่หน้าที่ของวัด ด้านการเรียนรู้ และด้านการเสริมสร้างสุขภาวะ แต่ละด้านตามหน้าที่ ๓ ด้านคือ ด้านกายภาพ ด้านสังคม และด้านจิตวิญญาณ/ปัญญา
อ่านแล้วผมคิดว่า สามารถต่อยอดงานวิจัยชิ้นนี้ให้เกิดประโยชน์ต่อการสร้าง“สังคมไทย ๔.๐” โดยตั้งคำถามว่า คนยุคปัจจุบันและอนาคตไปวัดเพื่ออะไร และวัดควรจัดสภาพแวดล้อมทางกายภาพ และกิจกรรม เพื่อโน้มนำและสนองความต้องการไปวัดของชาวบ้านส่วนใหญ่อย่างไร
ผมเน้นเป้าหมายคนส่วนใหญ่ และเน้นการ “โน้มนำ” สู่การใช้วัดเป็นสถานที่ลดละกิเลส (อย่างน้อยก็ชั่วคราว) เปลี่ยนจากการที่คนส่วนใหญ่ไปวัดเพื่อหาที่พึ่งของกิเลส หรือเพื่อเพิ่มพูนกิเลส อย่างในปัจจุบัน
วิจารณ์ พานิช
๖ ต.ค. ๖๑
