…การปฏิบัติวิปัสสนา เพื่อให้สติได้ปัจจุบันและเกิดคามต่อเนื่อง ให้ผูฝึกำหนดในทุกอิริยาบถ นอกเหนือจากยืน เดิน นั่ง โดยให้กำหนดอย่างละเอียดทุกขณะที่จิตทำงาน เพื่อจะปิดช่องว่างการกำหนด ใอริยาบถอื่นๆ ทำให้การกำหนดที่ความ่อเนือ่งไม่ขาดสาย มีวริยะ สติ สมาธิ ปัญญา เกื้อกูลกันคอยข้างมาก ส่งเสริมในอินทรีย์ ๕ เท่ากัน และมีความรอบคอบ
- อิริยาบทนอนถูกจัดอยู่ในอิริยาบทย่อย และเป็นอิริยาบทย่อยที่สำคัญ ผุ้ปฏิบัติควรใหความสำคัญให้มาก อย่าปล่อยปละละเลย เป็นอันขาด ต้องเีพยรพยายามกำหนดให้ได้ทุกครั้งที่นอน อย่างต่อเนื่อง และละเอียดที่สุด ถ้าปฏิบัติได้ชำนาญแล้ว ในเวลาที่เจ็บป่วย หรือเวลาใกล้จะตาย ก็จะเป็นประโยชน์อย่างยิ่ง ในอริยาบทนอน หากไม่ฝึกจนชำนาญ จิตที่คุมอารมณ์เวลาใกล้ตายจะขาดพลัง วิะีปฏิบัติคือ ขณะที่เอนตัวลงจะนอน พึงกำหนดตามจริงของกิริยาอาการและท่าทางของกายจนกว่าจะนอน แล้วก็กำหนพองหนอ ยุบหนอ จนกว่าจะหลับ หลับไปเมื่อใดก็ไม่ต้องไปใส่ใจ การมีสติกำหนดรู้ตัวอยู่เสมอนี้ เป็นการปฏบัติตามอริยาบถปัพพะกายานะปัสสนาสติปัฎฐานแห่งมหาสติปัฎฐานสูตร ที่ว่า “เมื่อนอนอยู่ก็ให้รู้ชดว่า นอนอยู่..
- ในขณะตืนนอน ให้ผุ้ปฏิบัะธรรมตื่นนอนเวลา ๐๔.๐๐ น. โดยมีเสี่ยงระฆังตีปลุกทุกวัน เมื่อตื่นแล้วก็ทำกิจวัตรส่วนตัวโดยการกำหนดทุกอย่างจะขอยกตัวอย่างการกำหนดตั้งแต่ตื่นนอนมาให้ดุพอเป็นตัวอย่าง อาทิ ขณะรู้สึกตัวตื่อนนอน กำหนดว่า ตื่นหนอๆๆ (กำหนดที่ความรู้สึกที่เกิดขึ้น) หรือถ้าได้ยินเสียงนาฬิการปลุก หรือระฆัง ก็กำหนดว่า ได้ยินหนอๆ ขณะลืมเปลือกตากำหนดว่า ลืมตาหนอๆๆ ขณะเห็นภาพ กำหนดว่า เห็นหนอๆๆ ขณะกระพริบตา กำหนดว่า กระพริบหนอๆๆ ขณะขยับตัวลุกขึ้น กำหนดว่า ขยับหนอๆๆ ขณะค่อยๆ ลุกขึ้น กำหนดว่าลุกหนอๆ ขณะยืน กำหนดว่า ยืนหนอๆๆ ขณะเดิน กำหนดว่า ซ้ายย่างหนอ ขวาย่างหนอ ขณะจะเปิดไฟ กำหนดว่า ยืนหนอๆๆ ขณะยกมือขึ้นเปิดไฟ กำหนดว่า ยกหนอๆๆ ขณะเคื่องมือไป กำหนดว่า ไปหนอๆๆ ขณะกดสวิตซ์ไฟกำหนดว่า ถูกหนอๆๆ กดหนอๆๆ ขณะลมมือลง กำหนดว่า ลงหนอๆๆ เป็นต้น..ส่วนการกำหนดนอน ก็ให้กำหนดคล้ายๆ กัน โดยให้กำหนดในทุกอริยาบทให้ละเอียดและช้าที่สุด อย่างต่อเนื่องและกำหนดที่ท้องพองหนอ ยุบหนอ กระทั่งหลับไป..
- เข้าห้องน้ำ เปิด-ปิดประตู้ห้องน้ำขณะเดินไปห้องน้ำ กำหนดว่า ขวาย่างหนอ ซ้ายบ่างหนอ ขณะยืนอยู่หน้าประตู กำหนดว่า ยืนหนอๆๆ ขณะสายตาเห็นประตู กำหนดว่ เห็นหนอๆๆ ขณะยกมือขึ้นกำหนดว่า ยกหนอๆๆ ขณะเคลื่อนมือไป กำหนดว่า ไปหนอๆๆ ขณะที่มือถูกประตู หรือลูกบิดประตุโ กำหนดว่า ถุกหนอ (ถ้ารู้สึก เย็น ร้อน อ่อน แข็ง ก็กำหนดรู้ตามความรู้สึกนั้นๆ ) ขณะจับ กำหนดว่า จับหนอ ขณะหมุนลูกบิด กำหนดว่ หมุนหนอๆๆ ขณะผลักบานประตู กำหนดว่า ผลักหนอๆๆ ขณะปล่อยมือจากลูกบิด กำหนดว่า ปล่อยหนอๆๆ ขณะก้าวเข้าไปห้องน้ำกำหนดว่า ขวาย่างหนอ ซ้ายย่างหนอ ขณะยืนอยุ่ กำหนดว่า ยืนหนอๆๆ ขณะกลับตัวเพื่อปิดประตูก กำหดว่า กลับหนอๆๆ ขณะเห็นประตู กำหนดว่า เห็ฯหนอๆๆ ขณะยกมือขึ้น กำหนดว่า ยกหนอๆๆ ขณะเคลื่อนมือไป กำหนดว่า ไปหนอๆๆ ณะที่มือถูกประตู กำหนดว่า ถูกหนอ จับหนอ ขณะหมุนลูกบิด กำหนดว่าหมุนหนอๆๆ ขณะปิประตู (ดึง หรือ ดัน) กำหนดว่าปิดหนอๆๆ ขณะกดลูกบิด (ลงกอน) กำหนดว่า กดหนอๆๆ ขณะปล่อยมือลง กำหนดว่า ลงหนอๆๆ ขณะกลับตัว กำหนดว่ กลับหนอๆๆ ขณะเดิน กำหนดว่าขวาย่างหนอ ซ้ายย่างหนอ
- ถ่ายอุจาระ ปัสสวะ ตัวอย่างเช่น เมื่อเข้าห้องน้ำเรียบร้อยแล้ว ถ้จะทำกิจหนักเบา ก็ให้เริ่มกำหนดต้นจิตในกิจที่อย่างทำ (อยากถ่ายหนักหนอ อยากถ่ายเบาหนอ) แล้วเร่ิมกำหนดตั้งแต่การถอดผ้า ถอดผ้าหนอๆๆ นั่งหนอๆๆ เบ่งหนอๆๆ การู้สึกที่ปัสสาวะ หรือุจจาระเคลื่อนที่ การได้กลิ่นเป็นต้น พยายามกำหนดให้ได้รายละเอดียมากที่สุเท่าที่จะทำได้ เป็นต้น
- การกำหนดแปรงฟัน ขณะเห็นแปรงกำหนดว่ เห็นหนอๆๆ ขณะเคลื่อมือไปจับกำหนดว่า ไปหนอๆๆ ขณะถูกแปรง กำหนดว่า ถูกหนอๆๆ ขณะจับแปรง กำหนดว่า จับหนอๆๆ ขณะนำแปรงสีฟันมา กำหนดว่า มาหนอๆๆ ขณะเห็นยาสีฟัน กำหนด เห็นหนอๆ ขณะจับยาสีฟัน กำหนด จับหนอๆ ขณะนำยาสีฟันมากำหนด มาหนอๆๆ ขณะมือถุกฝาผิดยาสีฟันกำหนด ถูกหนอๆ ขณะหมุนผากำหนดว่า หมุนหนอๆ ขณะวางฝากำหนด ลงหนอๆๆ ถูกหนอ ปล่อยหนอ ขณะยกแปรงมากำหนด ยอกหนอๆๆ มาหนอๆๆ ขณะบีบยาสีฟัน กำหนด บีบหนอๆๆ ขณะทายาสีฟัน กำหนด ทาหนอๆๆ ขณะยื่นมือไปจับขันน้ำ กำหนด ไปหนอๆๆ จับหนอๆๆ (ขันน้ำ) มาหนอ อ้าหนอ ถูกหนอ(ถูกปาก) อมหนอ บ้วนหนอ ขณะใส่แปรงสีฟันเขาปาก กำหนดว่า ใส่ปากหนอๆๆ ขยับหนอๆๆ ขณะอยากบ้วนปาก กำหนดว่ ขยับหนอๆ บ้วนหนอ ขณะยักขันน้ำมา กำหนดว่า ยกหนอ มาหนอ ถูกหนอ อ้าหนอ ยกหนอ ถูกหนอ ดูดหนอ เย็นหนอ อมหนอ บ้วนหนอ เงยหนอ เหนหนอ (ให้กำหนดรู้ตามอการเคลื่อนไหวตามที่เป็นตริงที่แสดงนี้เพื่อเป็นตัวอย่าง)
- กำหนด อาบน้ำ และใส่เสื้อผ้า ขณะเห็นขันน้ำ กำหนด เห็นหนอ ขณะยกมือไป กำหนดว่า ยกหนอ ไปหนอ ขณะถูกขัน กำหนดว่า ถุกหนอ ขณะจับขัน กำหนดว่า จับหนอ (ขันน้ำ) ขณะยกขันขึ้น กำหนดว่า ยกหนอ ขณะเคลื่อนขันไป กำหนดว่า ไปหนอ ขณะตักน้ำ กำหนดว่า ตกหนอ ขณะนำมา กำหนดว่า มาหนอ ขณะเทน้ำ กำหนดว่า เทหนอ ขณะรู้สึกเย็น กำหดนว่า เย็นหนอ (กำหนดทุกๆ ขันที่ตักอาบ) ขณะวางขันลง กำหนดว่า วางหนอ ขณะเห็นสบู่ กำหนดว่า เห็นหนอ (สบู่) ขะยกมือไปจับ กำหนดว่า ยกหนอ ขณะเคลื่อนมือไปจะจับสบู่ กำหนดว่า ไปหนอ ขณะจับสบู่กำหนดว่า จับหนอ (สบู่) ขณะนำสบู่มา กำหนดว่า มาหนอ ขณะถูตัวหรือใบหน้า กำหนดว่า ถุหนอ ถูเสร็จแล้ว นำสบู่เข้าที่เดิม กำหนดว่า ไปหนอ ขณะวางสบู่ลง กำหนดว่า วางหนอ ขณะยกมือไปหยิบขันน้ำ กำหนดว่ายกหนอ ไปหนอ จับหนอ (ขันน้ำ) ไปหนอ ตักหนอ มาหนอ เทหนอ เย็นหนอ อาบเสร็จแล้วหนอ หยิบผ้าเช็ดตัว กำหนดว่า ยกหนอ ไปหนอ จับหนอ(ผ้าเช็ดตัว) มาหนอ เช็ดหนอๆๆ การนุ่งผ้าห่มผ้า ก็กำหนดตามอาการตามที่รู้สึกจริงๆ เป็นะรรมชาติให้ช้าๆ เท่าที่จะทำได้ (การกำหนดกี่ครั้งอยู่ที่ระยะของการเคลื่อนไหว กำหนดได้ครั้งมากเท่าไหร่ก็ดีเท่านั้น)
- ออกจากห้องน้ำก็กำหนด ปิดไฟ ปิดประตู การกำหนดในกิริยาย่อยนี้ จะต้องมีสัจจะ ให้ความรุ้สึกเหมือนมีครูบาอาจารย์คอยดูอยู่ ถ้าเราไม่กำหนดก็ไม่มีใครเห็น ขณะที่เรากำหนดอริยาบถย่อนอยู่ นั้น ก็เป็นการปฏิบัติวิปัสสนาอยู่นั่นเอง…
https://play.google.com/books/...
