จากคำกล่าวข้างบน คำถามคือ ความฉลาดคืออะไร และปัญญาคืออะไร
.
ความเร็วแสง คือ 186,000 ไมล์ต่อวินาที รู้แบบนี้คือฉลาด.
คิดเลขเร็ว ก็ฉลาด, จำแม่น ก็ฉลาด, เล่นไพ่เก่งก็ฉลาด, เล่นเกมส์เก่งก็ฉลาด.
พูดเก่ง, ทำงานเก่ง, ตัดสินใจไว ก็ฉลาด,แม้แต่เจ้าเล่ห์ คดโกงเก่งก็ฉลาด.
สรุปง่ายๆ ว่าฉลาด คือคิดเก่ง (และจำแม่น)
.
ความฉลาดจึงเป็นไปได้ทั้งทางดีและทางเลว ดั่งเช่นเรื่อง ศรีธนญชัย เป็นต้น
ดังนั้น จำเป็นต้องมีปัญญามาควบคุม ไม่ให้เป็นไปในทางที่ทำให้คนเดือดร้อน
.
ปัญญา คือ "การตระหนักรู้ความจริงของโลก"
ตระหนักรู้จักเอาใจเขามาใส่ใจเรา นี่คือปัญญา
ตระหนักรู้ว่าการกระทำใดสร้างความเดือดร้อน นี่ก็ปัญญา
ตระหนักรู้ ว่าสรรพสิ่งไม่เที่ยง เปลี่ยนแปลงตลอด
ตระหนักรู้ว่า ไม่มีใครเพอร์เฟค เขาก็มีจุดด้อย เราก็เช่นกัน
ตระหนักรู้ว่า ทุกคนต้องตาย รวมเราด้วย
ตระหนักรู้ว่า ชีวิตต้องพัฒนาเรื่อยๆ และอย่าท้อถอย
เหล่านี้ คือปัญญา
.
และผมใช้คำว่า ตระหนักรู้
ตระหนักไม่ใช่แค่รู้ เพราะ แค่รู้แล้ว อาจไม่ทำก็ได้
คนเรารู้อะไรมากมาย แต่ไม่ค่อยจะทำ
ตระหนัก จึงคือความเข้าใจอย่างลึกซึ้ง
จนต้องลงมือทำสิ่งดีๆ และไม่กล้าทำสิ่งที่เป็นภัย
หรือที่เรามักเรียกว่า จิตสำนึก
.
ฉะนั้น จะฉลาดแค่ไหนก็ตาม (หรือแม้จะไม่ค่อยฉลาดก็เถอะ)
ต่างล้วนต้องมีปัญญามาควบคุมทั้งสิ้น
"ชีวิตต้องการปัญญามากกว่าความฉลาดครับ"
จงตระหนักรู้ และฝึกสติไว้
