โดยหลักการแล้ว การสร้างเสริมสุขภาพเป็นเรื่องง่าย ทำแค่สองเรื่องหลักเท่านั้น คือพฤติกรรมของคนและสภาพแวดล้อมของคน เรื่องอื่นๆเรียกได้ว่าเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้จัดการกับสองเรื่องหลักได้ดีขึ้นเท่านั้น

เรื่องที่เกี่ยวกับพฤติกรรมสุขภาพ ได้นำเสนอไปแล้ว ซึ่งสรุปได้เป็น  พฤติกรรมสำคัญสี่ประการ (อาหาร ออกกำลังกาย สูบบุหรี่ และสุรา)  เรื่อง ลดความอ้วน  ก็เป็นผลจากความไม่สมดุลย์ของพฤติกรรมการกินอาหารและการออกกำลังกาย ได้กล่าวถึงข้อจำกัดของการการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมด้วยการให้ ความรู้  และแถมด้วยยุทธศาสตร์การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมด้วยการสร้างสภาพแวดล้อม ให้เอื้อต่อพฤติกรรมสุขภาพ วันนี้จะขอเสนอเรื่องสภาพแวดล้อมที่มีผลโดยตรงต่อสุขภาพ

สภาพแวดล้อมของคนมีสองประเภทคือ สภาพแวดล้อมทางสังคม และสภาพแวดล้อมทางกายภาพ

สภาพแวดล้อมทางสังคมที่มีอิทธิพลต่อสุขภาพมากๆมีสองเรื่องคือ เรื่องรายได้และเรื่องการศึกษา

                                                                           ภาพที่ 1                                              <p>โปรดดูอิทธิพลของรายได้ที่มีผลต่อสุขภาพในภาพที่ 1 จาก Oxfamblog.org ที่แสดงความสัมพันธ์ระหว่างอายุคาดเฉลี่ยของประชากรในประเทศต่างๆกับรายได้ต่อคนต่อปี โปรดสังเกตว่า กลุ่มประเทศที่มีรายได้ฯสูงกว่าประมาณ 5000 เหรียญ (ประมาณ 175,000 บาท) เมื่อรายได้ฯเพิ่มขึ้นอีกแม้จะมาก อายุคาดเฉลี่ยเพิ่มขึ้นไม่มากนัก แต่กลุ่มประเทศที่มีรายได้ฯต่ำกว่า 5000 เหรียญ เมื่อรายได้ฯเพิ่มขึ้นแม้จะไม่มากนัก อายุคาดเฉลี่ยก็เพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน</p><p></p>                                                                              ภาพที่ 2<p>ภาพที่ 2 จากบทความของ Chetty et al. ในวารสาร JAMA แสดงความสัมพันธ์ระหว่างอายุคาดเฉลี่ยของประชากรอเมริกันกับรายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือน พบว่าอายุคาดเฉลี่ยของผู้ที่อยู่ในกลุ่มครัวเรือน 1% ที่มีรายได้ฯต่ำสุด เมื่อเทียบกับผู้ที่อยู่ในครัวเรือน 1% ที่มีรายได้สูงสุด ตำ่กว่ากัน 10.1 ปีสำหรับผู้หญิง และ 14.6 ปีสำหรับผู้ชาย และสังเกตได้จากกราฟเช่นกันว่า กลุ่มครัวเรือนที่มีรายได้ฯตำ่มากๆ เมื่อรายได้ฯเพิ่มขึ้นแม้จะไม่มากนัก อายุคาดเฉลี่ยก็เพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน </p><p>ดังนั้น ประโยชน์อย่างหนึ่งที่ได้จากการลงทะเบียนผู้มีรายได้น้อย (ต่ำกว่า 100,000 บาทต่อปี) คือ การชี้กลุ่มเป้าหมายขนาดใหญ่ (มากกว่า 11.4 ล้านคน) ที่ต้องใช้ยุทธศาสตร์การสร้างเสริมสุขภาพด้วยการแก้ไขปัจจัยทางสังคมและเศรษฐกิจที่มีผลต่อสุขภาพ ดังภาพที่ 3     </p><p></p>                                                                          ภาพที่ 3<p>
</p><p>อำนาจ ศรีรัตนบัลล์</p><p>28 พ.ย. 60</p><p> </p>