นวัตกรรมช่วยเลิกบุหรี่ : บทเรียนจากสายวิชาชีพสุขภาพด้านช่องปาก

ธิ
ติดตาม ผู้ติดตาม 
ติดต่อ

ในประเทศไทยมีแผนงาน โครงการ กิจกรรมช่วยให้ผู้พิสมัยควันบุหรี่

ได้ลด ละ เลิกบุหรี่มากมายหลายแผนงาน หลายโครงการ หลายเครือข่าย หลายหน่วยงาน

วิชาชีพหนึ่งที่ทำงานเกี่ยวข้องสุขภาพช่องปาก ทันตแพทย์ ทันตาภิบาล นักวิชาการสาธารณสุขฯ และเครือข่ายในหลายจังหวัดได้ทำงานต่อเนื่องสั้นยาวต่างกัน

สองวันนี้ ๒ - ๓ พฤษภาคม ๒๕๕๙ ที่พัทยา แผนงานเครือข่ายวิชาชีพทันตแพทย์ในการควบคุมการบริโภคยาสูบ (สนับสนุนงบโดย สสส.)

ได้จัดประชุมติดตามประเมินผล โครงการรณรงค์สัญลักษณ์ “กระต่ายขาเดียว” โดยทันตบุคลากร ในการป้องกันผู้สูบบุหรี่หน้าใหม่ในโรงเรียนประถมศึกษา …. ชื่อเล่น โนโน่เข้าโรงเรียน

และอีกห้องติดกัน ประชุมโครงการแลกเปลี่ยนเรียนรู้การพัฒนานวัตกรรมช่วยเลิกบุหรี่โดยทันตบุคลากร

ห้องที่สองนี่ละจะได้บทเรียนอะไรจากการทำงานของพื้นที่ ๔ จังหวัด

อุบลราชธานี อุดรธานี ปราจีนบุรี และโรงพยาบาลสงฆ์ กรุงเทพมหานคร

มาดูกระบวนการถอดบทเรียนจากสิ่งที่ผู้เข้าประชุมทำมากับมือ

ในบทบาทผู้เขียนอยู่ในทีมจัดกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ครั้งนี้ในห้องที่สองนะคะ

ส่วนสาระบทเรียนจะถอดออกมาได้มากน้อย ลึกซึ้ง หรือเรียบง่าย .... เพื่อขยายผลงานต่อไป

จะมีทีมสรุปบทเรียนเขียนออกมาอีกชั้นหนึ่งต่างหากค่ะ รออ่านฉบับกระดาษต่อไป

^_,^

ผู้เข้าประชุม ๒๗ คน มานอนพักตั้งแต่เมื่อวาน เช้านี้เริ่มได้ตามเวลา

รู้จักชื่อเล่นกันด้วยกิจกรรมปรบมือแนะนำเพื่อน

ต่อด้วยภาพวาดแห่งความสุข ใน ๑ เดือนที่ผ่านมา กับการทำงานบุหรี่

ตัวอย่างความสุขเล็ก ๆ ของน้องหมอปอ คนไข้มารับบริการ สอบถามทุกคน แนะนำให้เลิกบุหรี่ตามโรคที่เป็น

ถ้าคนไข้ทำได้ก็ภูมิใจ ถ้าเขาไม่ทำก็แอบน้อยใจ แต่ก็ต้องทำใจ

พี่หมอปิ๊ก โรงพยาบาลสงฆ์ ทำงานแบบบูรณาการทั้งโรงพยาบาล นักจิตวิทยา แพทย์ พยาบาล ทันตแพทย์ เภสัชกร นักประชาสัมพันธ์ฯ

พี่ปิ๊กจึงวาดได้ภาพฟันสวยสดใส โลกสวยสดใสไร้ควันบุหรี่

โดยน้องเวียง อุดรธานีเป็นผู้ฟังจากคุณหมอปิ๊กเล่า ไปเล่าในกลุ่ม ๓ คนฟังแล้ว

อดไม่ได้ที่จะเล่าให้เพื่อน ๆ ทั้งห้องฟังอีก …. ประทับใจจริง ๆ

^_,^

พี่หมอปิ๊กก็ไม่น้อยหน้า ประทับใจเรื่องเล่าของน้องเวียงเช่นกัน

แถมเล่าต่อได้สนุกสนาน เสียงดังฟังชัด มีจังหวะครื้นเครงเฮฮาตลอด .... สีสันจริง ๆ

น้องเวียงมีความสุขที่ได้ช่วยให้คุณตาเลิกบุหรี่ได้ ตั้งแต่ที่ทำงาน คือ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) และติดตามไปเยี่ยมถึงบ้าน

ไปนั่งคุยกับคุณตาที่ “ตะแคร่” ใต้ถุนบ้านที่แวดล้อมด้วยสุ่มครอบไก่ที่คุณตาเลี้ยงไว้

รู้จักญาติ ๆ ติดตามเรื่องราวที่คุณตาตั้งใจจะเลิกตั้งแต่มีลูกเขย ... ยังเลิกไม่ได้

จนมีหลานสองคนเป็นแรงบันดาลใจ และคุณตาไม่สบาย น้องเวียงเอาใจใส่จริง ๆ

ต่อไปน้องก็ตั้งใจว่าจะออกไปเยี่ยมให้กำลังใจ ให้คุณตาเลิกได้ตลอดไป

^_,^

น้องเยา รพ.สต.กาบิน อ.กุดข้าวปุ้น อุบล ในหมู่บ้านปลอดสุรา เริ่มจากผู้นำชุมชนไม่ดื่มสุรา หน่วยงานระดับตำบลช่วยกันทำให้เป็นหมู่บ้านปลอดสุรา กำลังจะพาบุหรี่เข้าไปแต่ดูจะยากกว่า (ผู้นำไม่สูบ เจ้าอาวาสเป็นปราชญ์)

น้องสิทธิ์ อุบลราชธานี เล่าเรื่องของน้องบุ๋ม รพ.สต.ทองอินทร์ อุดรธานี

ให้คำแนะนำผู้ป่วยเบาหวานเลิกบุหรี่ได้ในเวลาสองเดือน

เริ่มจากลดจำนวนที่สูบและเลิกบุหรี่ได้ในที่สุด

ตัวอย่างเรื่องเล่า ... ที่เร้าพลังคนฟังทั้งห้องให้ชุ่มชื้นหัวใจไปด้วย

พี่ ๆ น้อง ๆ ที่อยู่ในวงแลกเปลี่ยนเรียนรู้นี้ ทั้งรับฟังและผลัดกันเป็นผู้เล่า

รับ – ส่ง พลังกระจาย .... เสริมพลังกันเองเรียบร้อยแล้วค่ะ

^_,^

โฆษณาคั่นรายการ

Get ready for plain packaging”

ซองบุหรี่แบบเรียบ ลดภัยเงียบ ลดโรค

คำขวัญวันงดสูบบุหรี่โลก ๓๑ พฤษภาคม ๒๕๕๙

ซองบุหรี่ไม่ติดป้ายชื่อยี่ห้อ ช่วยกัน .... ลดภัยเงียบ ลดโรค

^_,^

ค่อย ๆ ทำความรู้จักกันเพิ่ม กำลังคุ้นเคยสนุกในการร่วมกิจกรรมกับเพื่อนใหม่

แต่ทีมผู้เหนี่ยวนำกระบวนการ (Mentor) กลับให้รวมกลุ่มจังหวัด

เพื่อให้สมาชิกเล่าเรื่องจังหวัด/พื้นที่ที่ทำงานเกี่ยวข้องบุหรี่มา อ่ะ .... เพื่อนเก่าก็เลอค่าเหมือนอัญมณีนะคะ

  • จุดเริ่ม
  • วัตถุประสงค์
  • กลุ่มเป้าหมาย
  • วิธีดำเนินงาน/ทำกับใครบ้าง ทำร่วมกันอย่างไร
  • เอาชนะอุปสรรค
  • ประทับใจที่สุด (ถ้าเป็นเรา อยากขยาย/อยากเล่าต่อ

นำเสนอกลุ่ม จ.ปราจีนบุรี

  • มี ๗ อำเภอ โรงพยาบาลชุมชน ๗ แห่ง รพ.สต. ๑๙๔ แห่ง เครือข่ายเลิกบุหรี่เริ่มจากพยาบาล เจ้าหน้าที่ต่าง ๆ ตั้งแต่ปี ๒๕๓๕
  • เครือข่ายทันตบุคลากรเริ่มปี ๒๕๕๘ กลุ่มเป้าหมาย ผู้ที่มารับบริการ ชมรมผู้สูงอายุ
  • โรงพยาบาลคัดกรองการสูบบุหรี่ แนะนำ ชักชวนให้เลิก เลิกด้วยคลินิกทันตกรรม แบ่งขูดหินปูนนัดมาบ่อยๆ ส่งคลินิกเวชฯ ให้ช่วย นักกายภาพพาผู้ป่วยออกกำลังกายปอดและอื่น ๆ ทุกคลินิกปรึกษาส่งต่อกันได้
  • ทำงานส่งต่อกันจากทันตกรรม คลินิกเวชปฏิบัติครอบครัว (ส่งต่อขูดหินปูน)
  • รพ.สต. ออกปฏิบัติงานที่โรงเรียน ให้ความรู้ ให้เด็กไปโน้มน้าวผู้ปกครองให้เลิก ให้ อสม. ซักถามคนที่อยากเลิก ตรวจช่องปากที่ รพ.สต. เข้าระบบส่งต่อไปโรงพยาบาล
  • เอาชนะอุปสรรค บุคลากรไม่มีเวลาออกกิจกรรมในโรงเรียน เวลาไม่ตรงกับโรงเรียน
  • ประทับใจ ผู้ป่วยมาตามนัด ได้รับความร่วมมือจากฝ่ายต่าง ๆ
  • การทำงานที่ปราจีน ภาพรวม ทุก โรงพยาบาลทำ ๕ A ซักประวัติผู้ป่วยแล้วอยากเลิก พาไปคลินิกจิตเวชเพื่อเลิกบุหรี่ก่อนรักษาทั่วไป กรณีผู้ป่วยทันตกรรม ตรวจช่องปากแล้วแนะนำให้เลิกบุหรี่ เนื่องจากปราจีนบุรี รับงบประมาณจังหวัดละ ๑ ล้านบาท จาก สสส. (กองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ) เป็นจังหวัดปลอดบุหรี่ จึงมีงานลงใน อสม. (ชุมชนด้วย)

^_,^

นำเสนอกลุ่ม จ.อุบลราชธานี

  • รับนโยบายจากจังหวัด เชิญทันตบุคลากรมาร่วมประชุม กลุ่มเป้าหมาย ผู้มารับบริการทันตกรรมทุกคน ที่ รพ.สต. และโรงพยาบาล
  • ซักประวัติ ๓A / ๕A ให้บริการทันตกรรม ให้ความรู้เรื่องบุหรี่ ต้องการเลิกโดยคลินิก โดยทันตแพทย์ ทำไม่ไหวส่งต่อคลินิกฟ้าใส
  • มีแผนแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในจังหวัด
  • มีแผนงาน / จัดอบรม / รณรงค์ในโรงเรียนและสถานที่ราชการ
  • เวทีแลกเปลี่ยน สรุปเป็นไตรมาส
  • ประทับใจ เราเป็นส่วนหนึ่งในการเลิกบุหรี่ หมอเข้าไปให้ความรู้แก่ผู้ที่อยากเลิกบุหรี่ทำให้เขาเลิกบุหรี่ได้
  • ทำโรงพยาบาลชุมชนต้นแบบ ๕ แห่ง และ รพ.สต. ๑๐ แห่ง

^_,^

นำเสนอกลุ่ม จ.อุดรธานี

  • เริ่มจากเป็นจังหวัดปลอดบุหรี่ ปี ๒๕๕๖ งบจาก สสส.
  • กลุ่มเป้าหมาย คลินิก ANC/สามี คนในครอบครัว ผู้ป่วยความดันโลหิตสูง เบาหวาน
  • ประชุมชี้แจงระดับจังหวัด โรงพยาบาล ๑๖ แห่ง รพ.สต. ๒๘ แห่ง
  • ใช้ ๓ A ในคลินิกเป้าหมาย คนที่ต้องการเลิกให้บริการ แจกแผ่นพับ นัดหมาย คนที่ลังเลหรือคนที่เราช่วยแล้วไม่ไหวส่ งต่อไปคลินิกเลิกบุหรี่ ติดตามผล
  • การเอาชนะอุปสรรค ติดตามผลยาก ประสานกับ อสม. ให้มารับบริการ ตนเองขาดความมั่นใจ ได้รับการสนับสนุนจากพยาบาล
  • ความประทับใจ ช่วยเลิกบุหรี่ได้ / สสจ. (สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุดรธานี) สนับสนุนสื่อและออกเยี่ยมทุกอำเภอ /
  • ประทับใจบ้านที่เป็นเบาหวานคิดจะเลิกบุหรี่ คิดเรื่องเงินเสียเงินกี่บาท ปอดจะพัง หลังจากที่ป่วยนอน รพ.สามวันจะไม่สูบบุหรี่ ทำให้เลิกได้จริง ก่อนเลิกบุหรี่เลิกเหล้าก่อน
  • สิ่งสนับสนุน ป้ายคลินิกทกเลิกบุหรี่ปิดไว้ทุกที่ คู่มือคำมั่นสัญญาว่าจะเลิกบุหรี่ แบบฟอร์มรายงานผู้ป่วย แบบเก็บข้อมูลการสูบบุหรี่
  • พัฒนา ตารางนัดหมายผู้ป่ว ย ติดสติ้กเกอร์เพื่อบอกระดับ / ชาหญ้าดอกขาว ช่วยเลิกบุหรี่ เบิกจากฝ่ายเภสัชกรรม

เพื่อน ๆ และคณะทำงานแผนงานเครือข่ายวิชาชีพทันตแพทย์ในการควบคุมการบริโภคยาสูบ ช่วยกันซักถามเพิ่มเติมในจุดที่สนใจ

  • ถาม กระบวนการทำงานในคลินิก NCD บุคลากรไม่พอ ทำอย่างไร
  • ตอบ ตำบลมี อสม.จิตอาสาช่วยวันละ สองคน (ได้รับเงินจากกองทุนท้องถิ่น) เอาแบบสอบถามเพื่อไปคัดกรอง ไปถามเรื่องบุหรี่ (หกคำถาม)
  • ถาม เลิกบุหรี่ได้กี่คน ติดตามอย่างไร ในช่วงที่ทำงานมา ๒ เดือนนี้
  • ตอบ เลิกแล้ว ๑๕ คน คลินิกเลิกบุหรี่แจ้งผลทางอีเมล์ ตนเองติดตามหนึ่งสัปดาห์ หนึ่งเดือน สามเดือนและหนึ่งปี
  • ถาม ทีม สสจ. พัฒนาความรู้ทีมงานในพื้นที่อย่างไร
  • ตอบ ใช้การชี้แจง วิทยากรจากแผนงานวิชาชีพหนึ่งครั้ง นำเสนอรูปแบบวิธีการทำงานแก่ผู้ปฏิบัติ ส่งรายงานทุกเดือน จังหวัดมีแผนเยี่ยมติดตาม วางแผนจะทำเกียรติบัตรแก่เจ้าหน้าที่ และผู้ที่เลิกบุหรี่ได้
  • ถาม แผนนิเทศถี่แค่ไหน
  • ตอบ ไปได้หนึ่งครั้งร่วมกับการนิเทศปกติ
  • ถาม ทำงานบุหรี่เพื่อเพิ่มความครอบคลุมบริการทันตกรรม คิดได้อย่างไร ใครเป็นคนคิด
  • ตอบ พยายามคิดว่าจะให้บูรณาการกับงานที่มีอยู่ ตัวชี้วัดคือร้อยละบริการทันตกรรมที่เพิ่มขึ้นทุกปี รวมทั้งกลุ่มเป้าหมายเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จึงเอาเรื่องบุหรี่มาใช้ในการทำงานกับหญิงตั้งครรภ์ (วัยทำงาน)
  • ถาม กลุ่มเป้าหมายหลักคือ ANC แล้ว ไปโรคเรื้อรังต่อได้อย่างไร
  • ตอบ เริ่มจากคลินิกเล็กก่อนคือกลุ่มวัยรุ่น (น่าจะได้) นักสูบหน้าใหม่ เป็นผู้สูบระยะแรกยังสูบไม่มาก น่าจะจัดการไม่ยาก
  • ถาม การพัฒนานวัตกรรม เป็นอะไรที่ใหม่ เป็นต้นแบบในการพัฒนา นำไปขยายผลต่อ จากแม่ไปสู่การเลิกบุหรี่ในพ่อ การแลกเปลี่ยนและถอดบทเรียนพื้นที่ จึงเป็นเรื่องสำคัญ
  • หมอแบ๊งค์ ให้ข้อมูลเพิ่มเติมเรื่อง ชาหญ้าดอกขาว ช่วยไม่อยากบุหรี่ ซึ่งอยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติ (รายการนี้ขึ้นกับว่าทางโรงพยาบาล เลือกใช้สมุนไพรใดในบัญชียาหลัก)

^_,^

โรงพยาบาลสงฆ์ กทม.

  • จุดเริ่ม งบประมาณจากกรมแพทย์ และ สสส. ต่อยอดคลินิกอดบุหรี่ อยากให้เป็นโรงพยาบาลปลอดบุหรี่ร้อยเปอร์เซ็นต์
  • กลุ่มเป้าหมาย พระสงฆ์ในโรงพยาบาล และนอกโรงพยาบาล
  • ทีมงานเชิญมาทุกคนตั้งเป็นคณะทำงาน แพทย์/ทันตแพทย์/เจ้าหน้าที่อื่นๆ เจ้าหน้าที่ประชาสัมพัธ์ ลูกค้าสัมพันธ์
  • อุปสรรค พระเข้าคลินิกเลิกบุหรี่น้อยมาก ๑-๒ รูป จากนั้น จัดงานประชาสัมพันธ์ วันงดสูบบุหรี่โลก ให้ทุกวอร์ดทำบอร์ดประกวด สอบถามพระในทุกวอร์ด ได้เคสมากขึ้น ประทับใจคือพระที่เลิกได้ (สูบมานานมาก)
  • อุปกรณ์ เครื่องเป่าวัดคาร์บอน/ เอกสารแนะนำสำหรับพระ/ แจกน้ำยาบ้วนปาก(เภสัชทำเอง) ให้เดือนละ ๒ ขวด มีแผ่นนิโคติน (แพทย์จ่าย)
  • จัดประชุมของทันตฯ สั้น ตรงเวลา ตรงประเด็น อาหารอร่อยมาก !! มีการนิเทศจากแผนงาน ทีมงานได้กำลังใจ
  • การนัดหมายใช้วันเดียวกับที่มารับยา
  • แจกฟิวเจอร์บอร์ดไปทำบอร์ดมาแข่งกันทุกวอร์ด ประกวดคำขวัญ วันที่ ๓๑ พค

  • ถาม ผลที่ได้
  • ตอบ เริ่มทำเมษายน ๕๘ มี ๓๐๐ เคส เลิกได้ ๑๗ รูป
  • ออกหน่วยเชิงรุกเลิกได้ สองรูป หายไป ๘๔ รูป
  • ถาม การหาเคสเชิงรุก ทำได้อย่างไร
  • ตอบ เวชกรรมสังคมเลือกวัดที่สนใจได้ ๓ วัด เอาทีมงานไปให้ความรู้ ให้พระประเมินว่าอยากเลิกบุหรี่กี่รูป นัดมาทำได้ ๘ รูป เลิกได้ ๓รูป
  • พี่หลุย์ บอกว่า ปีนี้ สป. ของบเพื่อการบำบัดบุหรี่ให้งบสามแสน (คีย์ผ่าน ๔๓ แฟ้ม) ปราจีนใช้สายด่วน Hot line ช่วยติดตามงาน
  • ถาม การทำงานร่วมกับสหวิชาชีพ
  • ตอบ ใช้การพูดคุยกับผู้อำนวยการ ตั้งคณะทำงาน เรื่องบุ หรี่ชุดใหม่ และขอซื้อหมากฝรั่งเพื่อการเลิกบุหรี่
  • ถาม ใช้งบใคร ตอบ ใช้งบโรงพยาบาล ควรให้เข้าระบบปกติ
  • ถาม พระที่เข้าร่วมโครงการ เพราะคนไข้ถูกถามซ้ำในทุกจุดบริการเรื่องสูบบุหรี่
  • ตอบ น่าจะมีส่วนที่ทำให้ คนอยากเลิก
  • ถาม บุคลิกภาพมีผลต่อการทำงานกับพระสงฆ์ ไหม
  • ตอบ บุคลิกแบบหัวหน้า เหมาะกับการบริหาร ผอ. / บริหารทีม
  • เทคนิค การบริหารเจ้านาย/ ทำงานกับสหสาขาวิชาชีพ แพทย์เวลาน้อย ประชุมอย่างตรงประเด็น กระชับ ชอบอาหารอร่อย ชอบของเล่น (หมากฝรั่ง)
  • เทคนิค การทำงานให้เกิดเป็นรูทีน วิเคราะห์คนที่เกี่ยวข้อง องค์กร เช่น เภสัชกรผสมน้ำยาบ้วนปาก การที่น้องนักจิตวิทยาสามารถตัดสินใจการจ่ายน้ำยาบ้วนปากให้เหมาะสมกับการนัดหมาย

^_,^

จบวันด้วยดี แยกย้ายกันไปศึกษาความเป็นอยู่ชาวพัทยา

พรุ่งนี้พบกันใหม่นะคะ

สวัสดีค่ะ

^_,^

(ขอบพระคุณมากค่ะ พี่สุรัตน์ มงคลชัยอรัญญา note-taker)


บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน เครือข่ายอยู่ดีมีแฮง



ความเห็น (10)

เขียนเมื่อ 

น่าดีใจกับเรื่องราวความสำเร็จนะคะ น่าชื่นชมทุกท่านที่ลงแรงอย่างตั้งใจ คงเป็นกำลังส่งเสริมกันได้เป็นอย่างดีนะคะ งานนี้ ขอชื่นชมผู้ริเริ่มงานแบบนี้นะคะ ทำที่เดียวกว่าจะเห็นผล มาแลกเปลี่ยนกันแบบนี้ช่วยเพิ่มกำลังใจดีจริงๆ เป็นงานปิดทองหลังพระอีกแบบนึงเลยนะคะนี่

เขียนเมื่อ 

สวัสดีค่ะ คิดถึงค่ะพี่ธิรัมภา ญาติG2K กันนะคะ กลับมาหลังจากตะเวณไปเรื่อยเปื่อย .. ต้นไม้คือชีวิตเปรียบดั่งร่างกายเรา เอาสิ่งแปลกปลอมไปเกาะ ยึดติดก็ทำให้เสื่อมนะคะ อิอิ..

เขียนเมื่อ 

ฟังเรื่องราวแต่ละคน กว่าจะเลิกได้ก็ไม่ง่ายนะคะ

รายแรกสำคัญเสมอ กำลังใจไม่ถอยกันง่าย ๆ

พอมาพบปะชุมชนุมกัน เพิ่มพลังใจพลังกายได้ดีทีเดียวค่ะพี่โอ๋

เขียนเมื่อ 

ฝากดูแลเด็ก ๆ อย่าเอาสิ่งแปลกปลอมเข้าร่างกายนะคะคุณ Krutoom

เขียนเมื่อ 

ชอบโลโก้เลยครับ

ยืยยิงเอ้ยยืนยัน มั่นใจ ไม่สูบ

เขียนเมื่อ 

ได้แรงจูงใจ จากลูก ... ดีมากๆ เลยค่ะ


เขียนเมื่อ 

ตอนนั้นพี่เปิ้นไม่อ้วน ตอนนี้ไม่รู้ ไขมัน มาจากไหน 5555


เขียนเมื่อ 

กระต่ายขาเดียว .... ยืนยัน มั่นใจ ไม่สูบ

ขอบคุณมาก ๆ ค่ะ อ.ขจิต

เขียนเมื่อ 

ใช้สิ่งที่ค้นพบจากผู้อยากเลิกบุหรี่เองเป็นแรงจูงใจนะคะ ขอบคุณค่ะพี่เปิ้น

เขียนเมื่อ 

ตามไปอ่านบันทึกของพี่เปิ้นแล้ว วิชาการ หลักการดีค่ะ ขอบคุณนะคะ