การศึกษากับยาพิษแอบแฝง


บทความเรื่อง การศึกษากับยาพิษแอบแฝงโดย รศ. ดร. วรากรณ์ สามโกเศศ ซึ่งเป็น ๑ ในปาฐกถา ๑๐๐ ปี ป๋วย อึ๊งภากรณ์ รวมเล่มพิมพ์ ในหนังสือ ปาฐกถา ๑๐๐ ปี ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ชมผ่าน YouTube ได้ ที่นี่ ชื่อเรื่องสะกิดให้สนใจ ว่ายาพิษแอบแฝงเป็นอย่างไร

ประเด็นที่ผมคิดว่า น่าสนใจยิ่งคือ หัวข้อ อะไรคือการศึกษา ท่านให้คำตอบว่า (๑) คือกระบวนการฝึกฝนการคิด (๒) กระบวนการสร้างความใฝ่รู้ (๓) การยกระดับความคิดความอ่าน (๔) กลไกสร้างจริยธรรมและคุณธรรม และ (๕) คือสิ่งที่หลงเหลืออยู่ หลังจากลืมสิ่งที่เรียนในโรงเรียนไปเรียบร้อยแล้ว

องค์ปาฐกบอกว่า การศึกษากลายเป็นยาพิษได้ใน ๘ กรณี

  • การที่ผลประโยชน์ไปเน้นที่ครูหรือพ่อแม่
  • การครอบงำความคิดของศิษย์
  • จงใจล้างสมอง
  • การศึกษาจากคนที่ไม่รู้จริง
  • การศึกษาที่ทำให้เกิดลักษณะพิเศษ เช่น สงบเสงี่ยม งมงาย
  • การศึกษาที่ขาดคุณภาพ
  • พ่อแม่รังแกฉัน
  • หลักสูตรที่แอบซ่อน

ต้องอ่านบทความหรือฟังใน YouTube เองนะครับ จึงจะได้สาระและอรรถรส ผมสนใจชื่อเรื่อง เอามาคิดต่อ ว่าในมุมมองของผม ส่วนที่เป็นยาพิษแอบแฝงของการศึกษาไทยคืออะไร และตอบว่า คือความหลงผิดในเป้าหมายของการศึกษา ละเลยเป้าหมายตามหัวข้อ อะไรคือการศึกษา ตามข้างบน หลงผิดไปเน้นสาระวิชา เรียนแล้วได้แต่วิชา ไม่ได้ ๕ ข้อตาม อะไรคือการศึกษาข้างบน

ผมคิดว่า ยาพิษแอบแฝงของการศึกษาไทย คือการสอนแบบถ่ายทอดความรู้ และการสอนให้เชื่อ ซึ่งเป็นการศึกษาแห่งศตวรรษที่ ๑๙ และ ๒๐ ไม่ใช่การศึกษาแห่งศตวรรษที่ ๒๑ ที่ต้องการฝึกฝน ทักษะแห่งศตวรรษที่ ๒๑

การศึกษาที่เป็นยาพิษ คือการศึกษาที่ลดทอนโอกาสพัฒนาตนเองให้เต็มตามศักยภาพของตน



วิจารณ์ พานิช

๑๒ มี.ค. ๕๙


บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน สภามหาวิทยาลัย



ความเห็น (1)