พระธาตุอินทร์แขวนคู่บ้านคู่เมืองมอญ ที่มา: hongsamut.com

อินทภาสบาทสยาม ตอน 6)

ตรุษจีนผ่านไม่นานลมหนาวกำลังไล่หลัง หยุดแวะสำเภาเติมน้ำจืดยืดเส้นสายที่ท่าเรือเมืองอ๊อกโอ๋ Oc Eo ปากแม่โขงบนอาณาจักรฟูนันถิ่นวิษณุและศิวะยุคปรับปรุงพัฒนาไม่กี่ร้อยจะถึงพันปีหลังพุทธกาล หลังได้เจ้าชายอินเดีย Kambu มาเป็นผู้นำแต่งงานกับธิดาเมืองนาคนาง Mera พอสมแรงก็เร่งออกเรือลัดเลาะตามชายฝั่งถึงเกาะเล็ก จึงตั้งใบลมฉียงพาฉิวข้ามฟากอ่าวสยามหมายเขาหินปูนสามร้อยยอดทิศตะวันตกป่ายเหนือ ถึงเมืองปราณเมืองกุยถิ่นดงเขาตะนาวศรี tenasserim....แปลว่าอะไร “ตานาศรีหรือดานาศรี” ถ้าตานาศรีหมายถึงดินแดนแห่งความรุ่งเรือง หรือถ้าดานาศรีก็ฐานะล่ำซำ

จอดเติมน้ำสำรองก่อนอ้อมออกข้ามชายเลนทะเลโคลนไปเลียบเข้าร่องน้ำท่าจีนแล่นเอื่อยรอน้ำหนุนลมส่งใบ จนถึงท่าปลายทางเมืองประตูชัยทิศตะวันออกนคราปราธมมา....นอนนับดาวจากบ้านมาครึ่งค่อนปี สำเภาจีนแองเคอร์กันเรียงรายทั้งสองฝั่งของท่าจีน ส่วนบนฝั่งด้านตะวันตกของแม่น้ำก็ขวักไขว่พลุ่กพล่านด้วยพ่อค้านายหน้าทั้งต่างถิ่นในเมืองเจ้าอากรนายท่าตรวจคนเข้าเมืองเจ้าของกุดัง รวมถึงไต้ก๋งลูกเรืออดอยากหญิงงามเมืองเจ้ามือบ่อนขี้ยาและทาสงาน....เมืองหน้าด่านสำคัญสุดแห่งอาณาจักรที่ขอตั้งชื่อว่า "ศรียำพุทโธ"

พอได้คิวเข้าเทียบท่าระดมกุลีสยามตัวดำพนักงานสตีวิดอริ่งประจำท่าเรือช่วยกันขนถ่ายสินค้าหลังแอ่น พร้อมขึ้นรถบรรทุกใหญ่เทียมงานหลายแรงวัวเตรียมส่งตรงเข้าช่องเขาตะนาวศรีขึ้นทางด่วนมอเตอร์เวย์ตียาวไปตามลำน้ำแควด่านเจดีย์สามองค์ปลายทางท่าตอนเมาะตะมะไม่เกินสิบห้าคืน เสร็จสรรพไม่รอช้าทยอยลงของนำเข้าจากอินเดียฝั่งอุตตรประเทศซึ่งพักรอที่กุดังแล้วเป็นเดือน ให้เวลาเด็กเรือหาสิ่งสำราญรอลมตะเภาไม่เกินเดือนค่อยถอนสมอถอยเรือ

ได้ยินนายท่าหน้าแขกเขาว่าเมืองท่าหน้าประตูอยู่ไม่ไกลจากเมืองหลวงเวียงวังพวกเจ้านายจะเป็นเชื้อวงศ์มอญรามัญหรืออย่างไรไม่เคยเห็น จัดเป็นเมืองร่วมสมัยร่วมธุรกิจกับคู่แฝดสะเทิมสุธรรมมาวดี ประตูชัยเมืองท่าฝั่งทิศตะวันตกของผู้ปกครองมอญรามัญยาบนปากน้ำสาละวิน แบ่งสัดส่วนผลประโยชน์กันทั้งขามาขาไปอย่างไรไม่อาจทราบ รู้แต่ว่าพลุกพล่านไม่แพ้ปราธมมาในฐานะนายหน้าพ่อค้าคอยรับส่งสินค้าไปมากับวงศ์อุตตรประเทศลุ่มน้ำคงคา กำลังดังขึ้นเทียบเพื่อนบ้านรัฐใหญ่ทางด้านเหนือของชาวพะยู (Pyu)

พะยูพวกเก่าว่ากันว่ามีมาแต่ครั้งพุทธกาลผ่านไม่กี่ร้อย ตั้งบ้านเรือนชุมชนในแถบลุ่มน้ำอิรวดีตอนเหนือมีเมืองหลวงอยู่ที่ Halin เหนือศรีเกษตรกรุงรุ่นหลานขึ้นไปทางเหนือกว่า 400 กม. มีคูกำแพงเมืองรายรอบคล้ายรูปสี่เหลี่ยมกะว่ากว้างยาวไม่น่าเกิน 3x2 ตรกม. กำแพงเมืองวางตัวในแนวเหนือใต้มีประตูเข้าออกถึงสิบสองประตูวางตามศาสตร์ชัยภูมิของการตั้งเมือง....และถึงอย่างนั้นก็ไม่เรียกชื่อเมืองว่าทวารวดี อยู่ห่างจากอิรวดีมาทางตะวันตกประมาณ 15 กม. คุมเส้นทางการค้าสายไหมทางบกระหว่างอินเดียและจีนยุคฉินฝั่งตะวันตกตั้งแต่แรก

กรุงศรีเกษตรดินแดนสมบูรณ์และรุ่งเรืองในการค้าวิทยาการ รวมทั้งศาสนาพุทธที่ปักหลักมั่นคงในแถบปากแม่น้ำของชาวพะยู พึ่งสร้างในภายหลังสองสามร้อยปีมีขนาดกำแพงเมืองเป็นรูปวงกลมในแบบมันดาล่า เส้นผ่าศูนย์กลางถึง 4.5 กม.หรือเนื้อที่รวมเกือบ 16 ตรกม. อยู่ห่างจากเมืองแปรริมแม่น้ำอิรวดีไปทางตะวันออก 5 กม.เป็นเมืองหลวงสุดท้ายของพะยูก่อนล่มสลายจากการรุกรานของพวกชนเผ่าทางเหนือต้นตระกูลพม่า....จุลศักราชถูกกำหนดขึ้นในวสันตวิษุวัตวันที่ 22 มีนาคม พ.ศ.1181 แสดงการก้าวล้ำในวิชาว่าด้วยศาสตร์ของดวงดาวควบคู่โหรามาเนิ่นนาน

มอญและพะยูได้รับถ่ายทอดความเชื่อวิถีพุทธอย่างใกล้ชิดเปี่ยมล้นจนไม่มีที่ว่างเหลือพอให้ศาสนาอื่น เช่นพราหมณ์พระเวทที่แม้มาก่อนยังต้องหลบหลีกเส้นทางทำได้แต่เพียงแทรกซึมในรูปของภาษามหาภารตะรามายณะวิชาดวงดาวและโหราศาสตร์ คงมีการแลกเปลี่ยนถ่ายทอดและต่อยอดศิลปะวัฒนธรรมวิทยาการอย่างมากมายกับวงศ์กุปตะที่ขนานนามกันว่าเป็นถึง golden age ของอินเดีย

พัฒนาปรับปรุงกลายเป็นแขนงต้นตอใหม่แพร่หลายขยายไอเดียไปทางเหนือเข้าจีนตะวันตก ข้ามช่องแคบทรีพาโกด้าสันเขาตะนาวศรีเลาะอ่าวสยามยุคกรุงเทพยังเป็นทะเลวุ้นไปตะวันออกและป่ายเหนือขึ้นถิ่นปู่แถนที่ราบสูงจนจรดอ่าวได๋เวียด พยายามแวะเวียนแถวฟูนันกัมพุเมราถูกจับสึกจีวรหลุดสะดุดมนต์สะกดเสียท่ามากมายให้นางอัปสรของพระศิวะวิษณุ....เขาฝังรากหยั่งลึกยากถอดถอนกันนานมา

ด้วยเหตุนี้ชาวมอญรามัญจึงได้รับการเคารพเชิดชูจากเหล่ากอลูกหลานปู่แถนซึ่งเชี่ยวชาญแต่การกสิกรรมขอฝนแห่นาคทำกลองมโหระทึกและเครื่องมือสำริดสร้างสมวัฒนธรรมเชิงรับในแวดวงวิถีสงบสุข หากขาดทักษะเชิงรุกด้านการรบการค้าการสร้างสังคมเมืองที่ต้องอาศัยฐานอำนาจกำลังอันเข้มแข็งคอยปกป้องผลประโยชน์และออกท่องสำรวจท้องทะเลกว้าง ถูกยกขึ้นในฐานะทูตตัวแทนผู้นำศรัทธาความเชื่อและผู้เชี่ยวชาญด้านวิทยาการในส่วนที่ก้าวหน้าจากทางอินเดีย

และคงไม่ใช่เรื่องแปลกเลยว่าชาวมอญภาษามอญจะเป็นผู้มีอิทธิพลโดดเด่นชี้นำการสร้างเมืองออกแบบแปลนชัยภูมิสร้างพระก่อเจดีย์วางฐานธุรกิจการค้า กระทั่งขึ้นเป็นชนชั้นผู้ปกครองในย่านฝั่งทะเลสยามที่เงียบสงบมานานนับพันๆปีหลังน้ำท่วมใหญ่

จันทบุรี 15 สิงหาคม 2557