เรียนศัพท์จากราก ตอนที่ 5

1. de-duct คำว่า de แปลว่า ออกมา + duce แปลว่า นำ เมื่อรวมกันเป็น deduce จะแปลว่า นำออกมา คำนี้เป็นคำกริยา (v) ใช้หมายถึง สรุปลงความเห็นโดยใช้ความรู้หรือข้อมูลที่ได้รับรู้มา หรือตามหลักฐานที่มีอยู่ หรือเรียกอีกอย่างหนึ่ง อนุมาน เช่น

A doctor can easily deduce which virus is causing the disease.

คุณหมอสามารถลงความเห็นได้โดยง่ายว่าไวรัสตัวใดทำให้เกิดโรคนี้

From her son's age, I deduced that her husband must be at least 60.

จากอายุของลูกชายเธอ ผมสรุปได้ว่าสามีเธอคงต้องมีอายุอย่างน้อย 60

The time of death can be deduced from temperature of the body.

เวลาที่เสียชีวิต อาจอนุมานได้จากอุณหภูมิของศพ

2. de-duct เป็นคำกริยา(v.t.) คำว่า de แปลว่า ออกมา + duct แปลว่า นำ เมื่อรวมกันเป็น deduct จึงแปลว่า นำออกมา แต่ใช้ในความหมาย "หักบางส่วนออกจากจำนวนเต็ม" เช่น

Nothing will be deducted from your pay without your consent.

จะไม่มีการหักเงินใดๆ ออกจากเงินของคุณ โดยปราศจากการยอมของคุณ

คำคุณศัพท์ deductible หมายถึง "นำไปหักออกได้" เช่น

Interest changes are tax deductible.

เงินที่จ่ายเป็นดอกเบี้ยสามารถนำไปหักภาษีได้

3. de-duct-ion เป็นคำนาม (n) อาจมาจาก deduce หรือ deduct ก็ได้ จึงมีใช้ตามความหมายของกริยาทั้งสองคำ ดังนี้

3.1 การอนุมาน ข้ออนุมาน ข้อสรุป เช่น

The game teaches children logic and deduction.

เกมนี้สอนเด็กๆ ให้รู้จักตรรกะ และวิธี (ใช้เหตุผล) อนุมาน

If my deductions are correct, I can tell you who the killer was.

หากข้ออนุมานของผมถูกต้อง ผมก็จะบอกกับคุณว่าฆาตกรเป็นใคร

3.2 การหักออกจากจำนวนเต็ม หรือจำนวนที่หักออกไป เช่น

What is the profit after deduction of costs?

หลังจากหักต้นทุนแล้ว จะได้กำไรเท่าไร

4. deductive เป็นคำคุณศัพท์ (adj.) มาจาก deduce ใช้ในความหมายที่ว่า เกี่ยวกับการใช้เหตุผลอนุมาน หรือ เชิงนิรนัย เช่น

deductive logic ตรรกศาสตร์นิรนัย หรือ deductive reasoning การให้เหตุผลเชิงนิรนัย ซึ่งว่าด้วยการดึงข้อสรุป เกี่ยวกับสิ่งเฉพาะ ออกจากหลักการทั่วไป

หนังสืออ้างอิง

สมศีล ฌานวังศะ. ภาษาน่ารู้: เรียนศัพท์จากราก ตอนที่ 3 ตีพิมพ์ในมติชนสุดสัปดาห์ หน้า 73 ขอโทษที่มิอาจจะบอกฉบับได้ครับ

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน สื่อการสอน



ความเห็น (0)