ตัดสินใจอย่างฉลาด 3
The Art of Decision Making 3
พันเอก มารวย ส่งทานินทร์
23 มกราคม 2558
บทความเรื่อง ตัดสินใจอย่างฉลาด (The Art of Decision Making) ตอนที่ 3 นี้ นำมาจากบทความเรื่อง Beyond the Echo Chamber: When making decisions, seek ideas from diverse sources and test them with a wide network of contacts. ประพันธ์โดย Alex "Sandy" Pentland ตีพิมพ์ในวารสาร Harvard Business Review: November 2013
ผู้ที่สนใจเอกสารแบบ PowerPoint สามารถ Download ได้ที่ http://www.slideshare.net/maruay/decision-making-3-31241125
Alex 'Sandy' Pentland is a professor at MIT and the director of MIT's Human Dynamics Laboratory and the MIT Media Lab Entrepreneurship Program. He is the author of Social Physics (Penguin Press, 2014).
การตัดสินใจเป็นเรื่องยาก
- มีเพียงบุคคลจำนวนน้อย ที่มีความฉลาดเป็นเลิศ และมีความสามารถในการตัดสินใจได้ดี ที่เหลืออย่างเรา ๆ ท่าน ๆ เพียงแค่เอาตัวรอดได้ก็เก่งแล้ว
- จากการทำการวิจัย ผู้ประพันธ์และทีมงานคิดว่า เราสามารถเรียนรู้วิธีการตัดสินใจที่ดีได้ โดยอาศัยการมีความสัมพันธ์ที่ดีกับผู้อื่นเรียกว่า การสำรวจสังคม(social exploration)
การสำรวจสังคม
- เป็นการมีความสัมพันธ์กับผู้คน เพื่อค้นหาสารสนเทศและความคิดใหม่ ๆ โดยไม่จำเป็นต้องอาศัยผู้ที่เก่งที่สุดหรือความคิดที่ดีที่สุด (the best) แต่เพื่อค้นหาแนวความคิดที่มีความหลากหลาย
- แล้วเราจะสรุปวิธีการตัดสินใจที่ดีที่สุดได้อย่างไร? และเราจะมีแนวทางสำคัญที่ค้นหาความคิดหลากหลายเหล่านั้นได้อย่างไร?
- บทความนี้ จะไขปัญหาทั้งสองข้อ ให้รับทราบต่อไป
การเรียนรู้ทางสังคม
- จากการศึกษาในมนุษย์ยุคโบราณ พบว่า ปฏิสัมพันธ์ทางสังคม เป็นหนทางที่มนุษย์ใช้ในการรวบรวมสารสนเทศ และใช้ในการตัดสินใจ
- นักชาติพันธุ์วิทยาพบว่า การตัดสินใจที่มีผลกับคนหมู่มาก เกิดขึ้นจากสถานการณ์ของสังคม (ยกเว้นยามสงคราม หรือกรณีเกิดเหตุการณ์ฉุกเฉิน ที่ต้องอาศัยการตัดสินใจอย่างเร่งด่วน)
ความปรารถนาของมวลชน การที่มีบุคคลให้ข้อคิดเห็นอย่างหลากหลาย มีประโยชน์คือ:
- ทำให้คุณรู้ ความปรารถนาของมวลชน (wisdom of the crowd) ที่ส่งผลต่อการตัดสินใจ โดยทำได้ดีกว่าตัดสินใจเพียงลำพัง
- การเรียนรู้ที่ดีอีกประการหนึ่ง คือการเรียนรู้จากความสำเร็จ หรือความล้มเหลวของผู้อื่น แล้วนำมาเป็นบทเรียน
โครงการวิจัย eToro
- eToro เป็นการซื้อขายทางระบบออนไลน์ ที่อนุญาตให้แต่ละบุคคล สังเกตการณ์และสามารถลอกเลียนแบบผู้อื่นได้ โดยดูจากกิจกรรม แฟ้มประวัติ และผลงานในอดีตของผู้นั้น ได้อย่างโปร่งใส
- นักลงทุนeToro มี 2 ลักษณะคือ การตัดสินใจซื้อขายด้วยตนเอง (single trade) และการตัดสินใจซื้อขายตามกระแส (social trade)
- นักลงทุนสามารถติดตาม (follow) การซื้อขายผู้อื่นได้ในรูปแบบขณะที่เกิดขึ้นจริง และสามารถเลือกซื้อขายตามใครก็ได้
การแบ่งปันกลยุทธ์และข้อคิดเห็น
- นักลงทุนทุกคน ต้องเปิดเผยการตัดสินใจ กลยุทธ์ และความเห็น เพื่อให้ผู้อื่นได้รับทราบและลอกเลียนได้
- นักลงทุนจะเลือกใครเป็นต้นแบบได้โดยไม่จำกัด
- ผู้ที่ถูกเลือกเป็นต้นแบบ จะได้รับส่วนแบ่งเป็นผลประโยชน์เล็กน้อย ถ้ามีผู้เลือกตามมาก เขาก็จะได้รับผลประโยชน์สะสมเพิ่มเป็นเงาตามตัว
การหาจุดที่ดีที่สุด
- จากกราฟที่แสดง จุดที่ดีที่สุด (Sweet Spot) จะเห็นได้ว่า นักลงทุนมีส่วนสุดโต่งทั้งสองด้าน คือ จากเป็นตัวของตนเอง ที่มีความต่อเนื่อง จนถึงไปตามกระแส
- และจากการวิจัยพบว่า ผลกระทบจากการเรียนรู้ของสังคมมีสูง เมื่อดูผลตอบแทนที่แต่ละกลุ่มได้รับ ปรากฏว่า กลุ่มที่มีผลตอบแทนมากกว่ากลุ่มอื่นถึงร้อยละ 30 คือกลุ่มรักษาสมดุลไว้ได้ จากความคิดที่หลากหลาย
- จะเห็นได้ว่าจากการวิจัยนี้ จุดที่ดีที่สุด จะอยู่ระหว่างกลางของส่วนที่สุดโต่งทั้งสองด้าน คือ กลุ่มที่มีการเรียนรู้จากสังคม โดยไม่ได้ทำตามกระแสสังคมอย่างไม่ลืมหูลืมตา
วิทยาศาสตร์ใหม่ในการสร้างทีม
- ความคิดที่ลื่นไหล (idea flow) มีองค์ประกอบสองอย่างคือ มีความผูกพันในกลุ่ม และมีการสำรวจนอกกลุ่ม
- ผลจากการวิจัยบุคคลที่เป็นดาวเด่น (Stars) พบว่า เขามีการเตรียมพร้อมเพื่อการสำรวจ (preparatory exploration) มากกว่าบุคคลทั่ว ๆ ไป นั่นคือ เขามีความเกี่ยวโยงและปฏิสัมพันธ์ที่ดีกับผู้ชำนาญการ ที่พร้อมให้ความช่วยเหลือเขา ในเรื่องที่มีความสำคัญ
- นอกจากนั้น กลุ่มสังคมที่ดาวเด่นคบหาด้วย จะมีลักษณะของความหลากหลายมากกว่า
ดาวเด่นกับมุมมองที่ต่างออกไป
- บุคคลโดยทั่วไป มีมุมมองที่จำกัดเฉพาะในงานที่ทำ หรือมีการเรียนรู้ในสังคมแคบ ๆ
- ในขณะที่ดาวเด่น (Stars) จะมีสังคมที่กว้างไกลออกไป ทำให้เขามีมุมมองที่กว้างขวาง ไม่ว่าจะเป็นลูกค้า คู่แข่ง หรือผู้บริหาร
- เนื่องจากดาวเด่นมีการมองสถานการณ์ที่มีความหลากหลาย ทำให้เขาสามารถพัฒนาการตัดสินใจได้ดีกว่า
ความคิดที่ไหลลื่น
- องค์กรสามารถทำให้เกิดความคิดที่ลื่นไหลได้
- โอกาสการเรียนรู้ทางสังคมขององค์กรเกิดขึ้นได้ เช่น การพบปะพูดคุยตัวต่อตัวของบุคลากร ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยส่งเสริมผลผลิตให้กับองค์กรได้
- และการเพิ่มความผูกพันในกลุ่ม ส่งผลดีให้กับองค์กรด้วยเช่นกัน
ห้องสะท้อนเสียง
- ความคิดที่ลื่นไหล เกิดจากการเรียนรู้ทางสังคมร่วมกับการเรียนรู้ส่วนบุคคล เมื่อใดที่สารสนเทศส่วนบุคคลมีน้อย ผู้คนมักจะเชื่อถือกระแสสังคม
- ข้อเสียคือ การทำตามกระแส อาจก่อเกิดความมั่นใจจนเกินไป ที่เรียกว่า เสียงสะท้อนไปมาภายในห้อง (echo chamber) จนไม่ได้ยินเสียงอื่น ทำให้เกิดฟองสบู่แตกได้(financial bubbles)
- การเรียนรู้ทางสังคมจะปรับปรุงการตัดสินใจได้ ก็ต่อเมื่อมีสารสนเทศที่หลากหลาย และไม่ตกอยู่ในวังวน
เครือข่าย
- โครงสร้างเครือข่ายทางสังคม มีอิทธิพลต่อทุกคนที่เกี่ยวข้อง คนหนึ่งในกลุ่มเกิดมีความคิดใหม่ จะส่งผลต่อกลุ่มด้วย
- การปรับตัวเข้ากับสิ่งแวดล้อมที่แปรเปลี่ยน ทำให้มีการตัดสินใจที่ดีขึ้น และผลลัพธ์ที่ออกมาก็จะดีตามไปด้วย
การปรับแนวคิด (tuning concept ) สามารถนำไปใช้ได้กับทุกสถานการณ์
- การมีแนวคิดลื่นไหลที่ถูกต้อง (right idea flow) มีความสำคัญสำหรับสื่อมวลชน (ผู้สื่อข่าวต้องมีการตรวจสอบแหล่งข่าว จากหลาย ๆ แหล่ง เพื่อจะได้มีมุมมองที่ครบถ้วน) สำหรับการควบคุมเงินตรา (เพื่อแน่ใจว่า มีการตรวจสอบก่อน ว่าเป็นปล่อยข่าวเพื่อลวงหรือไม่) สำหรับวงการโฆษณา (ว่าต้องมีการเลือกกลุ่มตัวอย่างลูกค้า ที่มีความหลากหลายและพอเพียง)
สรุป
- การตัดสินใจที่ดีที่สุด มีน้อยครั้งที่เกิดขึ้นได้โดยการไม่ยุ่งกับใคร
- ส่วนมากต้องอาศัยการเรียนรู้จากประสบการณ์ของผู้อื่นด้วย
- จากกระบวนการดังกล่าวมาทั้งหมด ความสำเร็จ ขึ้นกับคุณภาพของการออกไปสำรวจสังคม และสารสนเทศจากแหล่งที่มีความหลากหลายและเป็นอิสระ
*************************
