สิทธิในการมีสุขภาพดี เป็นสิทธิขึ้นพื้นฐานที่มนุษย์ทุกคนพึงมี กล่าวคือเป็นสิทธิมนุษยชนด้านสาธารณสุข หมายถึง การที่บุคคลมีสิทธิในการรับบริการทางสาธารณสุขที่ได้มาตรฐานและมีประสิทธิภาพอย่างเท่าเทียมกัน โดยไม่ว่าจะเป็นบุคคลใดก็สามารถเข้าถึงการรักษาพยาบาลได้ทั้งสิ้น
ปัญหาที่น่าพิจารณา... คือ บุคคลผู้ทรงสิทธิในการมีสุขภาพดีนั้น หมายความถึงเฉพาะบุคคลที่มีสัญชาติไทยเท่านั้นหรือไม่? ที่จะได้รับการดูแลในเรื่องสุขภาพจากรัฐ หรือจะหมายความว่า มนุษย์ทุกคนไม่ว่าจะมีสัญชาติใดก็เป็นผู้ทรงสิทธิในการมีสุขภาพดีได้
ถ้าเป็น "คนที่ไร้รัฐ ไร้สัญชาติ" การได้รับสิทธิด้านสาธารณสุข ได้ถูกกำจัดเขตการบริการด้านสุขภาพ สิทธิในด้านสาธารณสุขมิได้ควบคุมอย่างทั่วถึง ในด้านการบริการบางอย่างไม่สามารถเข้าถึงสิทธิ์นั้นได้ ไม่มีสิทธิในหลักประกันสุขภาพใดๆ ตัวอย่างเช่น
กรณีศึกษาของน้องผักกาด
น้องผักกาด เกิดในโรงพยาบาล แม่สอดจังหวัดตาก มีอาการสมองบวม มารดาซึ่งสันนิษฐานว่าเป็นชาวพม่า จึงได้ทิ้งน้องผักกาดไว้ในโรงพยาบาล ซึ่งโรงพยาบาลก็ไม่ได้มีการแจ้งเกิดน้องผักกาดแต่อย่างใด เพราะตาดว่าน้องผักกาดไม่น่าจะมีชีวิตรอดอยู่ได้ แต่ก็เกิดปัญหาว่าน้องผักกาด สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ จนปัจจุบันมีอายุถึง 8 ปี กล่าวคือ น้องผักกาด ซึ่งควรจะได้รับการแจ้งเกิด มีสิทธิได้รับการคุ้มครองจากรัฐ ก็ไม่ได้ ทำให้น้องผักกาดอยู่ในสถานะภาพไร้รัฐ ไร้สัญชาติ แม้ว่ากรณีน้องผักกาดจะถือเป็นความโชคร้ายอย่างหนึ่ง แต่อย่างไรก็ตาม ก็เป็นโชคดีที่คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ได้ให้ความสนใจกับปัญหาคนไร้รัฐ เข้าไปให้ ช่วยเหลือ
กรณีศึกษาของน้องอาป่า
ซึ่งเป็นชาวพม่า อพยพมาพร้อมครอบครัวมาอาศัยในไทย จากนั้นก็ประสบอุบัติเหตุถูกรถชนต้องเข้ารักษาตัวที่โณงพยาบาลบแต่ก็ประสบปัญหาในด้าน ที่ตนมิใช่บุคคลที่มีสัญชาติไทยในการได้รับหลักประกันสุขภาพต่างๆ จากกรณีทั้ง 2 เป็นปัญหาที่เกิดขึ้นกับ สิทธิในการมีสุขภาพดี ซึ่งพรบ. หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2545 ก็วางหลักถึงสิทธิในการมีสุขภาพดีเอาไว้
มาตรา 3บัญญัติว่า "บริการสาธารณสุข หมายความว่า บริการด้านการแพทย์และสาธารณสุขซึ่งให้โดยตรงแก่บุคคลเพื่อการสร้างเสริมสุขภาพ การป้องกันโรค การตรวจวินิจฉัยโรค การรักษาพยาบาล และการฟื้นฟูสมรรถภาพ ที่จำเป็นต่อสุขภาพและการดำรงชีวิต ทั้งนี้ ให้รวมถึงการบริการการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกตามกฎหมายว่าด้วยการประกอบโรคศิลปะ"
มาตรา 5 วรรค 1บัญญัติว่า "บุคคลทุกคนมีสิทธิได้รับบริการสาธารณสุขที่มีมาตรฐานและมีประสิทธิภาพตามที่กำหนดโดยพระราชบัญญัตินี้"
กล่าวโดยสรุป ผู้ทรงสิทธิในการมีสุขภาพดีนั้นมิใช่เฉพาะบุคคลที่มีสัญชาติของรัฐนั้นๆ เท่านั้น แต่ยังรวมถึงบุคคลไร้รัฐ ไร้สัญชาติด้วย เพราะสิทธิในการมีสุขภาพที่ดีนั้นเป็นสิทธิขึ้นพื้นฐานที่มนุษย์ทุกคนพึงมี ไม่จำกัดแค่มนุษย์ที่มีสัญชาติของรัฐนั้นๆเท่านั้น
ที่มา เอกสารประกอบการเรียนการสอน : กรณีศึกษาเด็กและเยาวชนที่ประสบปัญหาความด้อยโอกาสทางสุขภาพเพราะพิการและป่วยหนัก โดย รศ.ดร.พันธุ์ทิพย์ กาญจนะจิตรา สายสุนทร เมื่อวันที่ 25 เมษายน พ.ศ. 2557
http://www.baanjomyut.com/library_2/extension-4/hu...
http://www.l3nr.org/posts/535559
นิติ วณิชย์วรนันต์
5501681133
