สัญชาติ ตามกฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีเมือง หมายถึงความผูกพันทางกฎหมายที่รัฐใช้เพื่อผูกพันบุคคลเข้าไว้กับรัฐหรือเข้ามาสังกัดอยู่ภายในรัฐ รัฐเป็นผู้เลือกที่จะให้หรือจะไม่ให้บุคคลใดเข้ามามีความผูกพันกับรัฐ เมื่อรัฐให้สัญชาติกับบุคคลใด บุคคลนั้นมีสิทธิที่จะเข้าอยู่อาศัยหรือพำนักอยู่ในดินแดนของรัฐที่ตนมีสัญชาติ รัฐ ไม่สามารถขับไล่หรือเนรเทศคนชาติตนได้ เพราะเป็นการบังคับให้คนชาติอื่นยอมรับคนต่างด้าวให้อยู่ในรัฐอื่นซึ่งขัดต่อกฎหมายระหว่างประเทศที่ว่ารัฐมีสิทธิที่จะปฏิเสธคนต่างด้าวมิให้เข้ามาพำนักในดินแดนของตน
ปัญหาความไร้สัญชาติ (Nationalityless) ที่เกิดขึ้นแก่บุคคลธรรมดา ก็คือ สภาพที่บุคคลไม่มีสัญชาติของประเทศใดเลยในโลก กล่าวโดยหลักกฎหมายได้ว่า คนไร้สัญชาติมีสถานะเป็นคนต่างด้าวในทุกประเทศของโลก
จากกรณีศึกษาของน้องดนัย ยื่อบ๊อ เกิดที่โรงพยาบาลฝาง จังหวัดเชียงใหม่ มารดาชื่อนางหมี่ยื่ม ยื่อบ๊อ เป็นชาวอาข่าดั้งเดิม ได้รับสัญชาติไทยในวันที่ 13 พฤษภาคม 2552 มีบิดาชื่อนายอาบู เป็นชาวอาข่าที่อพยพมาจากประเทศเมียนมาร์ เป็นคนต่างด้าวเข้าเมืองผิดกฎหมาย เนื่องจากไม่มีหนังสือเดินทาง ไม่มีการตรวจลงตราแต่อย่างใด
การได้มาซึ่งสัญชาติของบุคคลนั้นจะต้องมีจุดเกาะเกี่ยวกับรัฐนั้นๆอย่างใกล้ชิด เช่นได้ตามหลักการสืบสายโลหิต คือได้มาจากบิดามารดา หรือได้ตามหลักดินแดน คือเกิดในรัฐใดรัฐหนึ่ง ซึ่งในกรณีนี้ น้องดนัยเกิดในประเทศไทย จึงน่าจะได้สัญชาติไทยตามหลักดินแดน แต่สูติบัตรของน้องดนัยระบุว่าไม่ได้สัญชาติไทย เนื่องจากถูกมองว่าขัดกับพระราชบัญญัติสัญชาติ เพราะในขณะที่น้องดนัยเกิด แม่ของน้องดนัยยังไม่ได้รับการพิสูจน์ว่าเป็นคนสัญชาติไทย ซึ่งที่จริงแล้ว แม่ของน้องดนัยเป็นคนที่อยู่ในพื้นที่นั้นมาเป็นเวลานานแล้ว แต่ตกสำรวจ จึงกลายเป็นว่าบิดามารดาต่างก็เป็นคนต่างด้าวทั้งสิ้น ทำให้น้องดนัยไม่ได้รับสัญชาติไทยตาม พ.ร.บ.สัญชาติ
เมื่อบิดามารดาของน้องดนัยเป็นคนต่างด้าว และบิดามารดาของน้องดนัยเข้าเมืองชั่วคราว ดังนั้น น้องดนัยจึงถูกสันนิษฐานว่าเป็นเข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทยโดยไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมือง จึงเป็นคนต่างด้าวเข้าเมืองผิดกฎหมาย
แม้ว่าน้องดนัยจะเกิดในประเทศไทย แต่น้องดนัยไม่ได้สัญชาติไทย และไม่มีสัญชาติอื่น ดังนั้นน้องดนัยจึงถูกละเมิดสิทธิมนุษยชนในเรื่องสัญชาติ น้องดนัยเสียสิทธิหลายอย่าง เพราะสิทธิบางอย่างจะได้รับก็ต่อเมื่อมีสัญชาตินั้นๆ ยิ่งไร้สัญชาติโดยการเกิดยิ่งเสียสิทธิมากยิ่งขึ้น เช่น ประเทศไทยไม่ได้ให้ความคุ้มครองทางการทูตกับคนที่ไม่ได้มีสัญชาติไทย
แต่ในปัจุบันได้มีการแก้ไขปัญหาเรื่องการได้สัญชาติของน้องดนัยแล้ว คือ ในที่สุด ทางราชการได้ยอมเพิ่มชื่อของน้องดนัยลงในทะเบียนราษฎรแล้ว และจะพาไปทำบัตรประชาชนในอนาคต
ที่มา :
- http://www.archanwell.org/autopage/show_page.php?t...
