มนุษย์ที่คลอดและอยู่รอดเป็นทารกจะมีสิทธิขั้นพื้นฐานที่รัฐจะต้องจัดให้แก่บุคคล รวมถึงสิทธิมนุษยชนที่รัฐหรือบุคคลอื่นใดไม่สามารถละเมิดได้ เมื่อมนุษย์มีสภาพบุคคลก็จะสามารถเป็นผู้ทรงสิทธิรวมถึงมีหน้าที่ต่างๆตามกฎหมาย การได้สัญชาติก็เป็นหนึ่งในสิทธิขั้นพื้นฐานที่รัฐพึงรับรองให้แก่บุคคล
สัญชาติ หมายถึงความผูกพันทางกฎหมายที่รัฐใช้เพื่อผูกพันบุคคลเข้าไว้กับรัฐหรือเข้ามาสังกัดอยู่ภายในรัฐ รัฐเป็นผู้เลือกที่จะให้หรือจะไม่ให้บุคคลใดเข้ามามีความผูกพันกับรัฐ เมื่อรัฐให้สัญชาติกับบุคคลใด บุคคลนั้นมีสิทธิที่จะเข้าอยู่อาศัยหรือพำนักอยู่ในดินแดนของรัฐที่ตนมีสัญชาติ
จากกรณีศึกษาของน้องผักกาด ซึ่งประสบปัญหาการถูกละเมิดสิทธิในการมีสุขภาพที่ดี อันเป็นสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐาน โดยการถูกละเมิดสิทธิดังกล่าวเกิดขึ้นเนื่องจากน้องผักกาดเป็นคนไร้รัฐ และไร้สัญชาติ กล่าวคือไม่ได้รับการรับรองสถานับุคคลในทะเบียนราษฎรของรัฐใดๆบนโลกเลย แต่ในความเป็นจริง น้องผักกาดเกิดที่โรงพยาบาลแม่สอด ในดินแดนของประเทศไทย จึงควรได้รับสัญชาติไทยตามหลักดินแดน และเมื่อได้รับสัญชาติไทย น้องผักกาดก็จะได้รับสิทธิในการรักษาพยาบาล และสิทธิคนพิการได้อย่างเต็มที่
อย่างไรก็ดีหากคำนึงถึงหลักทั่วไปในการรับรองสถานะความเป็นสิทธิมนุษย์ ตามปฏิญญาสกลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน น้องผักกาดก็ต้องได้รับสิทธิในการรักษาพยาบาลเช่นเดียวกับคนที่มีสัญชาติไทย แม้น้องผักกาดจะเป็นคนไร้สัญชาติก็ตาม แต่ในฐานะที่เป็นมนุษย์บนโลกใบนี้ ก็ควรจะได้รับสิทธิอย่างเท่าเทียมกัน
นอกจากนี้ยังปรากฏว่าบุพการีของน้องผักกาดเป็นคนเมียนม่าร์ ดังนั้นหากบุพการีของน้องผักกาดพิสูจน์ได้ว่าตนเป็นคนของรัฐเมียนม่าร์ ก็จะได้รับสัญชาติเมียนม่าร์ น้องผักกาดก็อาจมีสัญชาติเมียนม่าร์ได้ ตามหลักสืบสายโลหิต และจะได้รับสิทธิต่างๆอย่างถูกต้อง
แนวทางในการแก้ปัญหา คือ ประเทศไทยอาจรับรองสภาพบุคคลของน้องผักกาด และอาจออกบัตรประจำตัวคนไร้รัฐ หรืออาจทำการพิสูจน์สัญชาติ โดยการค้นหาข้อมูลว่าน้องผักกาดเกิดที่ใด มีภูมิหลังเช่นใด เพื่อที่จะจัดการให้น้องได้รับสิทธิต่างๆ ตามที่ควรจะได้รับ
ที่มา :
