ครับ..เอาดีทางผลสัมฤทธิ์ไม่ได้..ก็ใช้การบริหารจัดการ นิเทศ กำกับ ติดตาม และใช้ภาวะผู้นำ ผู้ตาม และผู้ปฏิบัติ ไปสู่การเปลี่ยนแปลง ด้านการปฏิรูปกระบวนการเรียนรู้ ควบคู่การพัฒนาทักษะชีวิตของนักเรียน ไม่กังวลผลโอเน็ตมากนัก..มิฉะนั้น..จะทำงานบนพื้นฐานของเงื่อนไขความทุกข์..ไม่สนุกกับงานเมื่อไหร่ วันนั้นเจ็บปวดที่สุด..

          สิ่งที่เป็นไปได้ยาก และน่าจะเป็นไปไม่ได้เลย..ที่คะแนนเฉลี่ยทุกวิชา จะสูงค่ากว่าระดับประเทศ ไม่ใช่ปัญหา แต่เป็นข้อเท็จจริง ไม่ว่าเขาหรือเรา ตกที่นั่งเดียวกัน คือ ครูไม่ครบชั้น ครูไม่ตรงวิชาหลัก สอนไม่ตรงวิชาเอก และเราไม่ได้สอนเนื้อหาสาระอย่างเดียว..ท้ายสุดเราก็ยินดีที่จะให้เด็กสอบด้วยข้อสอบมาตรฐานระดับประเทศ เป็นข้อสอบชุดเดียวกันกับโรงเรียนดีเด่นดัง ข้อสอบเดียวกันกับเด็กเก่งๆเขาทำกันนั่นแหละ....แล้วเราจะนำผลที่ได้มาบั่นทอนจิตใจเราทำไม

          แล้วสิ่งใดล่ะที่เรียกว่าการบริหารจัดการ..ก็คือการจัดการความรู้กับความสุข ให้อยู่คู่กับครูและนักเรียน ครู..อย่าให้เขาทุกข์อยู่บนกองเอกสารและงานที่ไม่เกี่ยวข้องกับการเรียนการสอน นักเรียนได้เรียนรู้จากสิ่งแวดล้อมอย่างมีชีวิตชีวา การจัดบรรยากาศในโรงเรียน ที่สะอาด สดใส ร่มรื่น ยังเป็นสิ่งจำเป็นอยู่เสมอ และคุณค่าจะเกิดขึ้น ถ้าครูได้ใช้เป็นสื่อ อุปกรณ์ สำหรับการแลกเปลี่ยนเรียนรู้นอกห้องเรียน

          ผมก็ทำอย่างนี้..มาตั้งแต่ปีการศึกษา ๒๕๔๙ จนมาถึงปี ๒๕๕๔ ได้รางวัลโรงเรียนขนาดเล็ก บริหารจัดการยอดเยี่ยม..แต่วันนั้น..ก็บอกตัวเองว่า ไม่ใช่นะ เขาประเมินจากเอกสารและการนำเสนอ..ภาพเชิงประจักษ์ที่โรงเรียน ไม่มีใครมองเห็น นอกจากผม..ที่อยู่กับงานการศึกษา ทุกวัน ทุกสัปดาห์ ทุกเดือน ตลอดปี

          ณ วันหนึ่ง..รวมแล้วหลายคณะที่เยือน..เยี่ยมชมและศึกษาดูงาน.. แล้วจากลา ผมก็ยังคงเก็บกระดาษกวาดขยะ ปลูกผัก เลี้ยงปลา เลี้ยงไก่ และทำปุ๋ยหมัก เรียนรู้ต่อยอดไปตามเรื่องราวและเส้นทางเดินที่คาบเกี่ยวกับการเรียนการสอนและคุณภาพสถานศึกษา

          บุคลากรที่มาเยี่ยมเยือน ผมมักจะทราบข้อมูลดีว่า มาจากโรงเรียนเยี่ยม ผู้บริหารยอด กิจกรรมชั้นนำระดับชาติ โชคดีที่ผมก็ไม่ได้คุยโม้โอ้อวดอะไร..ตั้งใจไว้แต่แรกว่า "อย่าหลงตัวเอง อย่าเก่งเกินพอดี อ่อนน้อมถ่อมตนไว้เป็นดีที่สุด"

          ผมไม่เคยสนใจว่า..ใคร..จะให้ความสำคัญกับสถานศึกษาเล็กๆของเราหรือไม่ การต้อนรับด้วยใจจริงและให้เกียรติกันเป็นเรื่องที่ต้องทำก่อน มอบภาระหน้าที่ให้ครูที่มีความเชี่ยวชาญ (ครูนิรุต)เป็นผู้นำเสนอ ผมเป็นผู้ร่วมฟังและเป็นผู้ช่วยวิทยากรบ้างในบางครั้ง

          หน้าที่ของผู้นำ..ในการพัฒนาการศึกษา..มันไม่มีวันจบสิ้นหรอก แม้ว่าวันนี้จะพบปัญหานานัปการ ไม่ว่าจะเรื่องผลสัมฤทธิ์และจำนวนบุคลากร ตลอดจนปัจจัยแวดล้อม ที่บอกเราเสมอว่าให้เตรียมพร้อม และจัดการไว้เป็นการล่วงหน้า..ไม่ต้องรอปัญหาที่จะเกิดขึ้น

          ภาพความสำเร็จ หมายถึง พัฒนาการรอบด้าน มีให้เห็นบ้างแล้ว เมื่อเปรียบเทียบกันปีต่อปี เชื่อว่า คณะที่มาซึ่งเป็นมืออาชีพ น่าจะมองเห็นหลักฐานร่องรอย กว่าจะมีวันนี้ ..หนาวเหน็บเจ็บระบม บ่มเพาะความอดทนมิใช่น้อย สิ่งที่มองเห็นถ้ามั่นใจว่าไม่ใช่ผักชี ก็น่าจะแสดงว่าทุกคนในองค์กรได้ร่วมคิดร่วมทำ  นำออกสู่สายตาชุมชน ดีกว่าอยู่ไปวันๆหลบๆซ่อนๆให้คนเขาดูถูกดูแคลน

          ผมจึงยืนกรานที่จะทำงานคุณภาพต่อไป ไม่ใช่แค่เพื่อตัวเลขงามๆ ที่ทิ้งความเป็นตัวตนและลืมรากเหง้าและบริบทโรงเรียน แต่อยากเห็นโรงเรียนขนาดเล็กของผมและทุกแห่ง ไม่เป็นโรงเรียนที่ตายซาก หรือตายแล้ว ในสายตาของนักการศึกษาและชาวโลก..เรา..และครูในโรงเรียนเล็กๆ ทุกคน...มาช่วยกันบริหารจัดการนะครับ

 

                                                                   ชยันต์ เพชรศรีจันทร์

                                                                    ๑๘ มีนาคม ๒๕๕๗