สำหรับสถาบันที่เป็น "ปัญญาของแผ่นดิน" (Wisdom of the Land) นั้น (รวมถึงสถาบันการศึกษาอื่น ๆ) ในการคัดค้าน พ.ร.บ.นิรโทษกรรมครั้งนี้ ไม่ควรเพียงแต่คัดค้าน แต่ควรเสนอทางออกให้กับสังคม เพื่อเร่งรัดรัฐบาลให้ดำเนินการตามกลไกของความยุติธรรม (แม้ว่ารัฐบาลอาจจะไม่ทำตามก็ตาม) ดังต่อไปนี้
(๑) การดำเนินคดีอาญากับผู้กระทำผิด (Criminal Prosecutions) ภายใต้หลักการดำเนินคดีที่เป็นธรรม (Fair Trial) เป็นการค้นหาและเปิดเผยความจริงเพื่อป้องกันแล...ะยับยั้งไม่ให้มีการใช้ความรุนแรงในอนาคต เป็นการสร้างบรรทัดฐานที่ดีในการเคารพหลักสิทธิมนุษยชน และเป็นการปฏิรูปกลไกรัฐโดยการตรวจสอบการใช้อำนาจอย่างบิดเบือนของเจ้าหน้าที่รัฐ เพื่อป้องกันวัฒนธรรมการไม่ต้องรับผิดหรือปล่อยให้คนชั่วลอยนวล (Impunity)
(๒) กระบวนการค้นหาความจริง (Truth Seeking)
(๓) การชดเชยและเยียวยา (Remedy and Reparation) ซึ่งต้องไม่จำกัดเพียงตัวเงิน เป็นการให้ความช่วยเหลือ ชดเชย เยียวยา และฟื้นฟูแก่ผู้ที่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ความรุนแรง ทั้งด้านจิตใจ ร่างกาย ทรัพย์สิน และรวมไปถึงการกล่าวคำขอโทษจากคู่ปรปักษ์อย่างเป็นทางการ (Official Apologies)
(๔) การปฏิรูปสถาบัน (Institution Reform) ซึ่งรวมทั้ง กองทัพทหาร ตำรวจ สื่อสารมวลชน กระบวนการยุติธรรม หรือกลไกอื่นของรัฐ
(๕) การระลึกถึงผู้ได้รับผลกระทบ (Memorialization of Victim)
(๖) การนิรโทษกรรม (Amnesty) ที่เหมาะสมโดยไม่นิรโทษกรรมในลักษณะความผิดตามหลักการสากลที่ห้ามนิรโทษ เช่น การกระทำต่อชีวิตและการกระทำรุนแรงต่อร่างกาย การซ้อมทรมาน การบังคับให้บุคคลสูญหาย และการละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรงอื่นๆ (Gross Human Rights Violation) ตลอดจนการวางระเบิด การค้าอาวุธ การทุจริตคอร์รัปชั่น เป็นต้นSee More