สำนักข่าวรอยเตอร์ตีพิมพ์เรื่อง "อากาศเสียเพิ่มเสี่ยงความดันเลือดสูง (ความดันเลือดสูงเพิ่มเสี่ยงไตเสื่อม-ไตวาย)", ผู้เขียนขอนำมาเล่าสู่กันฟังครับ
ภาพที่ 1: ระบบทางเดินปัสสาวะ (ภาพจากสำนักวิจัยและคุณภาพบริการสุขภาพ สหรัฐฯ)
จากบนลงล่าง คือ ไต 2 ข้าง (คน 1/1000 = 1,000คน จะพบคนมีไตข้างเดียว 1 คน, ส่วนใหญ่เป็นผู้ชาย), ท่อไต, และกระเพาะปัสสาวะ
.
ภาพที่ 2: หัวใจดี-ไตดี (ภาพจากสมาคมโรคไตออสเตรเลีย)
การตรวจเช็คและรักษาโรคความดันเลือดสูง, ระดับน้ำตาลในเลือดสูง (ภาวะก่อนเบาหวาน-เบาหวาน), ไขมันในเลือด (โคเลสเตอรอล), ไม่สูบบุหรี่ ไม่ดื่มหนัก ช่วยให้หัวใจดีไปนานด้วย ไตดีไปนานด้วย
.
การศึกษาใหม่พบว่า อากาศเสียเพิ่มเสี่ยงความดันเลือดสูงในผู้หญิงตั้งครรภ์ (ตั้งท้อง) ได้
การศึกษาก่อนหน้านี้พบว่า อากาศเสียเพิ่มเสี่ยงความดันเลือดสูงได้
ทว่า... ผลในคนท้องยังไม่ชัดเจน
ภาวะความดันเลือดสูงในผู้หญิงตั้งครรภ์พบได้ประมาณ 1/10
.
= ผู้หญิงตั้งครรภ์ 10 คน เฉลี่ยแล้วจะพบความดันเลือดสูง 1 คน
ภาวะนี้มีอันตราย ทั้งต่อว่าที่คุณแม่ และคุณลูก
อันตรายต่อว่าที่คุณแม่ เช่น
- ไตเสื่อม-ไตวาย
- หลอดเลือดสมองแตก-อัมพฤกษ์-อัมพาต ฯลฯ
.
อันตรายต่อว่าที่คุณลูก เช่น
- เพิ่มเสี่ยงต้องทำคลอดเร็วโดยการผ่าท้องคลอด
- คลอดก่อนกำหนด
- เด็กในท้องโตช้า
- เพิ่มเสี่ยงลูกเสียชีวิต ฯลฯ
.
การศึกษาใหม่จากฟลอริดา สหรัฐฯ ทำการวิเคราะห์ข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างผู้หญิงตั้งครรภ์ 22,000 คน
ในจำนวนนี้มีภาวะความดันเลือดสูงเกือบ 5%
ทำการเปรียบเทียบกับผลการตรวจสอบมลภาวะในอากาศแบบต่อเนื่อง
ผลการศึกษาพบว่า มลภาวะในอากาศที่เพิ่มเสี่ยงความดันเลือดสูงในคนท้องได้แก่
- ฝุ่นละอองฝอย หรือกลุ่มหมอกควัน (particle pollution / PM)
- กลุ่มแก๊สไอเสีย เช่น ไนโตรเจน ไดออกไซด์ ฯลฯ
.
ความดันเลือดสูงเพิ่มเสี่ยงโรคเรื้อรังที่ 4 อวัยวะใหญ่ได้แก่ "หัว-หัวใจ-ไต-ตา"
- หัว > หลอดเลือดสมองแตก-ตีบตัน อัมพฤกษ์ อัมพาต
- หัวใจ > หัวใจเสื่อม หัวใจวาย กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด
- ไต > ไตเสื่อม ไตวาย
- ตา > ตาเสื่อม
.
ส่วนที่เป็นปัญหาสุขภาพใหญ่ และมีค่าใช้จ่ายแพงมากในระยะยาว คือ ไตเสื่อม-ไตวาย
มีคำกล่าวว่า ประเทศไหนมีคนไข้ไตเสื่อม-ไตวายมากๆ, ประเทศนั้นจะเสี่ยงล้มละลาย (ค่าใช้จ่ายในการรักษาไตวายประมาณ 1-2 แสนบาท/คน/ปี ขึ้นไป)
.
วิธีป้องกันไตเสื่อม-ไตวายในระยะยาวได้แก่ การลดปัจจัยเสี่ยงไตเสื่อม-ไตวายดังต่อไปนี้ [ NIH ]
(1). ตรวจเช็คความดันเลือดเป็นประจำ > ถ้าสูง, รักษาให้ต่อเนื่องตลอดชีวิต
ช่วง "นาทีทอง" คือ
- ถ้าตรวจพบความดันเลือดสูง และรักษาต่อเนื่อง > จะลดเสี่ยงอัมพาตได้มากที่สุด
- แม้เป็นโรคไตเสื่อมแล้ว ถ้ารักษาความดันเลือดได้ต่อเนื่อง > โอกาสไตเสื่อมเพิ่ม หรือไตวายจะลดลง (ตามส่วน)
(2). ตรวจเช็คระดับน้ำตาลในเลือดอย่างน้อยทุกปี > ถ้าสูง, รักษาให้ต่อเนื่องตลอดชีวิต
ช่วง "นาทีทอง" คือ
- ถ้าตรวจพบระดับน้ำตาลในเลือดสูง แต่ยังไม่ถึงระดับเป็นเบาหวานเต็มที่ = ว่าที่เบาหวาน หรือภาวะก่อนเบาหวาน (pre-diabetes) แล้วรีบแก้ไข ปรับเปลี่ยนอาหาร-ออกกำลัง-คุมน้ำตาล มีโอกาสหาย
- ถ้าเป็นเบาหวานแล้ว ถือว่า ไม่หาย ต้องควบคุมโรคตลอดชีวิต
(3). บุหรี่ > เร่งไตเสื่อม
(4). ใช้ยาแก้ปวดกลุ่มเอนเซดส์ (NSAIDs) หรือยากดการอักเสบ-แก้ปวดข้อ
(5). ทางเดินปัสสาวะอุดตัน
เช่น นิ่วไต นิ่วท่อไต ต่อมลูกหมากโต ฯลฯ
(6). ปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจ-ระบบไหลเวียนเลือด
เช่น ไขมันในเลือด (โคเลสเตอรอล) สูง ฯลฯ
(7). น้ำหนักเกิน-อ้วน
(8). มีประวัติโรคไตเสื่อม-ไตวายในญาติสายตรง (พ่อแม่ พี่น้อง)
(9). ภาวะขาดน้ำ เพิ่มเสี่ยงไตเสื่อม และนิ่วไต
วิธีป้องกันที่ดี คือ ให้ดื่มน้ำหลังตื่นนอน 1-2 แก้ว และดื่มให้พอตลอดวัน
.
อย่าลืมว่า ถ้าควบคุมความดันเลือดได้ดี (ไม่สูง) ในระยะยาวแล้ว จะลดเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมอง-อัมพฤกษ์-อัมพาต, ไตเสื่อม-ไตวายได้
ข่าวดี คือ ...
- ยาสมัยใหม่ควบคุมความดันเลือดสูงได้ค่อนข้างดี (ถ้ารักษาต่อเนื่อง)
- คนไข้ส่วนใหญ่จะต้องใช้ยา 2 ชนิดขึ้นไปในระยะยาว (ยาขนาดต่ำหลายตัวดีกว่า และมีอาการข้างเคียงน้อยกว่าขนาดสูงตัวเดียว)
.
สถิติจากสหรัฐฯ ในเรื่องโรคไตเรื้อรัง (CKD) คือ โรคนี้มีความลำเอียง หรือ "อคติ" สูง [ NIH ]
- โรคนี้ชอบคนแก่ > พบเพิ่มขึ้นตามอายุ โดยเฉพาะหลัง 35 ปี
- ผู้หญิงเสี่ยงมากกว่าผู้ชาย > เพราะโรคนี้ + ผู้หญิงอายุยืนกว่าผู้ชาย 4-7 ปี
- ถ้าผู้ชายกับผู้หญิงเป็นโรคเท่าๆ กัน > ไตผู้ชายเสื่อมเร็วกว่า กลายเป็นไตวายวายเร็วกว่า + ตายเร็วกว่า
.
ตรงนี้สอดคล้องกับแนวคิดที่ว่า "ผู้หญิงป่วยง่าย ตายยาก (กว่าผู้ชาย)"
ต่อไปขอให้ดูสถิติคนอเมริกันอายุ 20 ปีขึ้นไปว่า เสี่ยงโรคไตเรื้อรังเท่าไร (ส่วนใหญ่ไม่มีอาการไปจนถึงระยะท้ายๆ)
- คนทั่วไป > เกิน 10%
- ความดันเลือดสูง > เกิน 20%
- เบาหวาน > เกิน 35%
.
ถ้าเป็นโรคไตเรื้อรัง (CKD) แล้ว, โอกาสเสียชีวิตจากโรคต่างๆ เช่น หัวใจวาย หัวใจหยุดเต้น หัวใจเต้นไม่เป็นจังหวะ ฯลฯ จะเพิ่มขึ้น 16-40 เท่า
= ส่วนใหญ่จะกลับบ้าน (เก่า) ก่อนเป็นโรคไตวายเต็มตัว
เพียงใส่ใจสุขภาพอีกนิด, แล้วท่านจะไกลโรคไตเสื่อม-ไตวาย
ถึงตรงนี้... ขอให้ท่านผู้อ่านมีสุขภาพดีไปนานๆ ครับ
.
ขอบคุณเป็นอย่างสูง กับข้อมูลสำคัญที่ครบถ้วนเช่นนี้ค่ะ
ดิฉันมีความเสี่ยงที่อายุคะ
แต่ปัจจัยอื่นโอเค ทานผัก ทานผลไม้ ไม่ทานเค็ม ไม่แอลกอฮอล์ ไม่ค่อยเครียดมากนักค่ะ