การออกแบบและการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

การออกแบบและการจัดประสบการณ์การเรียนรู้

ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

การออกแบบและการวางแผนการจดัการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

การจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ก็คือการจัดการเรียนรู้ที่คำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของผู้เรียน โดยครูผู้สอนหรือผู้จัดการเรียนรู้ พยายามหารูปแบบวิธีการที่เหมาะสมกับผู้เรียนที่จะให้ผู้เรียนเกิดการพัฒนาและเกิดการเรียนรู้ได้มากที่สุด การสอนแบบต่าง ๆ โดยครูผู้สอนอธิบายหรือป้อนความรู้ให้ฝ่ายเดียว คงเป็นแบบอย่างหรือแนวทางที่ค่อนข้างเก่าและล้าสมัยไปแล้ว ผู้เรียนไม่มีโอกาสได้คิดสร้างความรู้ใหม่ ๆ เลยครูผสู้อนมีความรู้แค่ไหนก็ถ่ายทอดให้แค่น้นั ส่วนผู้เรียนจะได้แค่ไหนก็สุดแลว้แต่ความสามารถของแต่ละคนการเรียนการสอนก็รู้สึกเบื่อหน่ายท้ังครูผสู้อนและผู้เรียน เพราะมีข้ันตอนแบบเดิม ๆ เก่า ๆ ภายในห้องสี่เหลี่ยมเดิม ๆ แต่ในปัจจุบันนี้หมดยุคสมัยดังกล่าวแล้ว ครูพันธุ์ใหม่และนักเรียนพันธุ์ใหม่ ต้องร่วมกันเรียนรู้พร้อมกันคิดสร้างสรรค์สิ่งแปลก ๆ ใหม่ร่วมกันร่วมคิดร่วมเรียนรู้ในสิ่งใหม่ๆ แต่ก่อนอื่นจะต้องมาเรียนรู้กันก่อนว่า การออกแบบและการวางแผนการจัดการเรียนรู้แบบใหม่ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ มีกระบวนการข้้นตอนอย่างไร จะไดนำวิธีการ หลักการและแนวคิดไปประยุกต์ใช้และพัฒนาให้เกิดประโยชน์กับตัวครูผู้สอน และตัวผู้เรียนต่อไป

1. การออกแบบและการวางแผนการจดัการเรียนรู้คือะไร คำตอบที่ได้อย่างง่าย ๆ ก็คือ การคิดกำหนด หรือการจัดองค็ประกอบและลำดับขั้นตอนของการจัดการเรียนรู้น้ัน ๆ ให้เหมาะสมเพื่อให้บรรลุจุดมุ่งหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในการออกแบบและเน้นให้ผู้เรียนเป็นสำคัญนั้นจำเป็นจะต้องนำข้อมูลมาช่วยในการพิจารณาหลายอย่าง เช่น ข้อมูลนักเรียน ข้อมูลหลักสูตร ข้อมูลแหล่งการเรียนรู้ ข้อมูลหลักการและวิธีการสอนรูปแบบต่าง ๆ หลักการเรียนรู้ หรือหลักจิตวิทยาการเรียนรู้ เป็นต้น

การออกแบบการเรียนรู้แบบเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญอาจตั้งคำถามง่าย ๆ เพื่อถามตัวครูผู้สอนเองว่า
1. จะออกแบบการเรียนรู้เพื่อใคร (ผู้เรียนมีลักษณะอย่างไร)
2. เพื่อต้องการให้ผู้เรียนมีความรู้ความสามารถและมีคุณลักษณะอย่างไร (จุดประสงค์)
3. จะใช้เทคนิควิธีการ รูปแบบกิจกรรม อย่างไรบ้างจึงจะเหมาะสม (เทคนิควิธีการสอน)
4. จะรู้ได้อย่างไรว่าผู้เรียนเกิดการพัฒนาหรือเกิดการเรียนรู้แล้ว (เครื่องมือวัดผลประเมินผลอย่างไร)

2. ทำไมครูผู้สอนจึงต้องออกแบบการจัดการเรียนรู้ การเรียนการสอนของครูผู้สอนมีสภาพที่ยืดหยุ่น เปลี่ยนแปลงได้เสมอ เพราะการทำงานที่ต้องเกี่ยวกับคนต้องมีการเปลี่ยนแปลงได้เสมอ มิใช่มีสภาพที่คงที่คงตัว ดังน้ันการจดัการเรียนการสอนให้กับผู้เรียนจึงไม่มีสูตรตายตัวแน่นอนหรือแบบสูตรสำเร็จรูปที่ใช้ได้กับผู้เรียนทุกคนหรือทุกห้องเรียน ครูผู้สอนจึงมีบทบาทในการคิดกำหนดกิจกรรมวิธีการรูปแบบกิจกรรมให้เหมาะสม กับ ทั้งผู้เรียนในแต่ละคนหรือแต่ละห้องเรียนซ่ึงจะตอ้งแตกต่างกันและให้เหมาะสมกบัจุดประสงค์เป้าหมาย ของเน้ือหาสาระแต่ละเรื่อง ๆ ไป ดว้ยความแตกต่างของผู้เรียน สภาพการต่าง ๆ สภาพแวดล้อม ครูผู้สอนจึงจำ เป็นที่จะต้องศึกษานำข้อมูลต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องมาคิดพิจารณา ที่มีส่วนเกี่ยวขอ้งกบัการเรียนการสอน และมากำหนดกิจกรรมใหม่ให้เหมาะสมกับผู้เรียน จุดประสงค์ เน้ือหา และบริบททั้งหลายในช่วงเวลาน้ัน ๆ กิจกรรมต่าง ๆ ที่คิดกำหนดข้ึนยังต้องสามารถยืดหยุ่นและปรับกิจกรรมได้ทันท่วงทีตามความเหมาะสมของแต่ละสถานการณ์ การออกแบบการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญนั้นผู้ออกแบบต้องคำนึงถึงประโยชน์ของผู้เรียนตลอดกระบวนการ หรือตลอดในการกำหนดองค์ประกอบกระบวนการของการจดัการเรียนรู้

3. ทำอย่างไรครูผู้สอนจึงออกแบบการเรียนรู้ได้ดี ความสามารถในการออกแบบการเรียนรู้เป็นคุณลักษณะสำคัญของครูมืออาชีพ ที่จะสามารถทำงานได้อย่างมีระบบ มีประสิทธิภาพ ผู้ออกแบบต้องมีความรู้ดีมีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์และมีทกั ษะในการจัดกิจกรรม แนวคิดของครูในการพัฒนาการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ให้กับผู้เรียนมีแนวคิด ดังนี้

3.1. ครูผู้สอนมีความตั้งใจในการพัฒนาการเรียนการสอนอยู่เสมอและมีความเมตตา ปราณี ต่อผู้เรียน ต้องการให้ผู้เรียนได้รับประโยชน์จากการจัดกิจกรรมการเรียนรู้
3.2. ครูผู้สอนใฝ่ ศึกษาหาความรู้ในการพัฒนาการเรียนการสอน และนำความรู้ไปสู่การปรับปรุงพัฒนาการเรียนการสอนอย่างต่อเนื่อง
3.3. พัฒนาความสามารถ ฝึกคิดวิเคราะห์ สังเคราะห์ คิดให้เป็นระบบจนเกิดทักษะในการคิดอย่างสร้างสรรค์
3.4. พัฒนาทักษะในการจัดการเรียนรู้ ในรูปแบบต่าง ๆ ตามความเหมาะสมของผู้เรียนและสภาพโอกาส สถานที่

4. ส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ 5 ลักษณะ (เบญจลักษณ์การเรียนรู้) ประกอบด้วย

4.1. การเรียนรู้อย่างมีความสุข ให้ผู้เรียนมีกิจกรรมที่มีความแปลกใหม่และร่วมกิจกรรมแล้วสนุกสนานและเกิดการเรียนรู้ด้วย

4.2. การเรียนรู้จากการได้แสวงหาความรู้ ได้คิดและได้ปฏิบัติจริง ฝึกให้ผู้เรียนได้ฝึกทักษะกระบวนการในการแสวงหาความรู้จากการกระทา ของผู้เรียนเอง หรือจากแหล่งการเรียนรู้อื่น ๆ ท้้งภายในและภายนอกโรงเรียน

4.3. การเรียนรู้ร่วมกับบุคคลอื่น คนเราจาเป็นต้องอยู่ในสังคม นักเรียนก็ต้องได้รับ

การฝึกฝนให้เรียนร่วมกับบุคคลอื่น ๆ ในสังคมในห้องเรียน ต้องมีการแลกเปลี่ยนช่วยเหลือซึ่งกันและกัน

แบ่งปันความรู้กัน จะเป็ นการช่วยประหยัดเวลาได้ด้วย

4.4. การเรียนรู้แบบองค์รวม หรือการบูรณาการ เป็นการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับวิถีธรรมชาติเป็นการเรียนรู้บูรณาการเน้ือหาที่เรียนกับชีวิตจริง เชื่อมโยงเข้าสู่ด้วยกัน

4.5. การเรียนรู้กระบวนการเรียนรู้ของตนเอง เป็นการส่งเสริมหรือกระตุ้นให้ผู้เรียนได้ทับทวนสิ่งที่ตนเองได้เรียนรู้ไปแล้ว และพฒันาการเรียนรู้ต่อไปการออกแบบการเรียนรู้ท้งัหมดที่กล่าวมาเป็นเพียงแค่แนวคิดที่ครูผสู้อนจะน าไปดัดแปลงและประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับสภาพวิชาของตนเอง สภาพนักเรียน และจุดประสงค์เป้ าหมายที่ต้องการ จะเกิดผลอย่างไรก็อยู่ที่ความต้งัใจของครูผสู้อนที่มีความต้งัใจจะพฒันาการเรียนการสอนให้เกิดผลดีกับผู้เรียนมากน้อยแค่ไหน

ก่อนที่ครูผู้สอนจะไปออกแบบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ผู้เรียนมีส่วนร่วม มีความสุขในการเรียนรู้ ลองมาช่วยกันคิดวิเคราะห์ว่าจะเกิดผลดีหรือผู้เรียนจะเกิดทักษะการเรียนรู้อะไได้บ้าง หลังจากที่ออกแบบการเรียนรู้ที่ดีและเหมาะสมกับผู้เรี ยนแล้ว จากประสบการณ์ของผู้เขียนที่จัดกิจกรรมการเรียนรู้มาหลายปี และได้ศึกษาการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ของผู้สอนที่จัดกิจกรรมการเรียนรู้อย่างหลากหลายรูปแบบวิธีการ ไดข้อ้คน้ พบว่าทำให้ผู้เรียนมีทักษะในการเรียนรู้ดังนี้

1. ผู้เรียนจะเกิดความกระตือรือร้นในการเรียนรู้ ไม่เบื่อหน่ายต่อการเรียนไม่ง่วงหรือหลับในขณะเรียน
2. เปลี่ยนบรรยากาศที่อับเฉาไปสู่บรรยากาศที่แจ่มใสมีชีวิตชีวาได้เรียนรู้ร่วมกัน
3. เปลี่ยนจากกิจกรรมที่เฉื่อยชา ซ้า ซาก ไปสู่กิจกรรมเรียนรู้ที่หลากหลายตื่นเตน้ เหมาะสม
4. ความสมั พนัธข์องผสู้อนกบัผู้เรียนเป็นแบบกลัยาณมิตร ซ่ึงกันและกนั ช่วยเหลือเก้ือกลูกนั
5. ผู้เรียนสามารถปฏิบัติกิจกรรมต่าง ๆ ได้ตามความสนใจ และความถนัดมีความสุขใจในการเรียนรู้
6. บทเรียนสนุกสนานแปลกใหม่ จูงใจ และเร้าใจ ให้อยากค้นคว้าแสวงหาความรู้ต่อไป
7. ผู้เรียนได้รับประสบการณ์ สัมผัสกับชีวิตจริงไม่ได้นึกฝันในเวลาเรียนได้รับการฝึกฝนทักษะในการแสวงหาความรู้ให้กับตนเอง
8. เกิดความรักและความภาคภูมิใจในตนเอง ภาคภูมิใจในความสามารถของตนเอง และสามารถปรับตัวเรียนรู้ได้ทุกเวลาและทุกสถานที่
9. นำความรู้ความสามารถไปใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างภาคภูมิใจ
10. พัฒนาตนเอง และสามารถพัฒนาสังคมให้ก้าวหน้าได้

การจัดการเรียนการสอนโดยเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

เป้าหมายสำคัญ ที่สุดของการจัดการศึกษา คือการจัดการให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้เพื่อให้ผู้เรียนแต่ละคนได้พัฒนาตนเองสูงสุด ตามกำลังหรือศักยภาพของแต่ละคน แต่เนื่องจากผู้เรียนแต่ละคนมคีวามแตกต่างกนั ท้้งด้านความต้องการความสนใจความถนดัและยังมีทักษะพื้นฐานอันเป็นเครื่องมือสำคัญ ที่จะใช้ในการเรียนรู้อันได้แก่ความสามารถในการฟัง พูดอ่าน เขียน ความสามารถทางสมอง ระดับสติปัญญาและการแสดงผลของการเรียนรู้ออกมาในลักษณะที่ต่างกัน จึงควรมีการจัดการที่เหมาะสมในลักษณะที่แตกต่างกัน ตามเหตุปัจจัยของผู้เรียนแต่ละคน

แก่นแท้ของการเรียนคือการเรียนรู้ของผู้เรียน ครูต้องเปลี่ยนจากการยึดวิชาเป็นตัวตั้ง มาเป็นยดึมนุษย์หรือผู้เรียนเป็นตัวตั้ง หรือที่เรียกว่าผู้เรียนเป็นสำคญั ครูต้องคา นงึถงึหลกัความแตกต่างระหว่างบุคคลเป็นส าคัญ ถ้าจะเปรียบการทำงานของครูกับแพทย์คงไม่ต่างกันมากนักแพทย์มีหน้าที่บ าบัดรักษาอาการป่ วยไข้ของผู้ป่ วยด้วยการวิเคราะห์วินิจฉัยอาการของผู้ป่ วยแต่ละคนที่มีความแตกต่างกัน แล้วบ าบัดด้วยการใช้ยาหรือการปฏิบัติอื่นๆที่แตกต่างกัน วิธีการรักษาแบบหนึ่งแบบใดคงจะใช้บ าบัดรักษผู้ป่ วยทุกคนเหมือน ๆ กันไม่ได้

หลักความเชื่อพื้นฐาน

1. ทุกคนมคีวามแตกต่างกัน

2. ทุกคนสามารถเรียนรู้ได้

3. การเรียนรู้เกิดได้ทุกที่ ทุกเวลา

หลกัการจดัการเรียนการสอนโดยเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

1. ครูจำเป็นต้องรู้ความแตกต่างของผู้เรียนแต่ละคน และหาวิธีสอนที่เหมาะสม เพื่อให้ผู้เรียน

เกิดการเรียนรู้อย่างเต็มที่ เพื่อพัฒนาผู้เรียนแต่ละคนนั้น ใหบ้รรลุถึงศักยภาพสูงสุดที่มีอยู่

2. ส่งเสริมให้ผู้เรียนได้นำเอาสิ่งที่เรียนรู้ไปปฏิบัตินการดำเนินชีวิต เพื่อพัฒนาตนเองไปสู่ศักยภาพสูงสุดที่แต่ละคนจะม

การจัดการเรียนการสอนแบบ CIPPA MODEL

มีองค์ประกอบสำคัญในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญดังนี้
C มาจากคำว่า Construct หมายถึง การสร้างความรู้ตามแนวคิดของทฤษฎีการสรรค์สร้างความรู้

(Constructivism) โดยครูสร้างกจิกรรมที่ช่วยให้ผู้เรียนมีโอกาสสร้างความรู้ด้วยตนเอง เป็นกิจกรรมที่ช่วยให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมทางสติปัญญา

I มาจากค าว่า Interaction หมายถึง การมีปฏิสัมพนัธกับผู้อื่นหรือสิ่งแวดลอ้มรอบตัวกิจกรรม

การเรียนรู้ที่ดีจะต้องเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้มีปฏิสัมพันธ์ทางสังคมกับบุคคลและแหล่งความรู้ที่หลากหลาย ซึ่งเป็นการช่วยให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมทางสังคม

P มาจากค าว่า Physical Participation หมายถึง การให้ผู้เรียนมีโอกาสได้เคลื่อนไหวร่างกายโดย

การทำกิจกรรมในลักษณะต่างๆ เป็นการช่วยให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมทางกาย

P มาจากค าว่า Process Learning หมายถึง การเรียนรู้กระบวนการต่างๆ กิจกรรมการเรียนรู้ที่ดี

ควรเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้เรียนรู้กระบวนการต่างๆ ซึ่งเป็นทักษะที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต เช่น กระบวนการ

แสวงหาความรู้ กระบวนการคิด กระบวนการแก้ปัญหา กระบวนการกลุ่ม กระบวนการพัฒนาตนเอง เป็นต้น

การเรียนรู้กระบวนการเป็นสิ่งสำคัญ เช่นเดียวกบัการเรียนรู้เน้ือหาสาระต่าง ๆ และการเรียนรู้เกี่ยวกับกระบวนการ

เป็ นการช่วยให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมทางด้านสติปัญญาอีกด้วย

A มาจากค าว่า Application หมายถึง การน าความรู้ที่ได้เรียนรู้ไปประยุกต์ใช้ซึ่งจะช่วยให้ผู้เรียนได้รับประโยชน์จากการเรียน เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้เชื่อมโยงระหว่างทฤษฎีกับการปฏิบัติซึ่งจะทำให้การเรียนรู้เป็นสิ่งที่มีประโยชน์

การวัดผล

ต้องมีความสอดคล้องกับการจัดการเรียนรู้โดยเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ จะต้องประเมนิ ผู้เรียนตามสภาพจริงโดยการใช้วิธีการประเมินผู้เรียนหลายวิธีได้แก่ การสังเกตพฤติกรรม การเรียนและการร่วมกิจกรรม การใช้แฟ้มสะสมงาน การทดสอบ การสัมภาษณ์ ควบคู่ไปกับกระบวนการเรียนการสอน ผู้เรียนจะมีโอกาสแสดงผลการเรียนรู้ได้หลายแบบ ไม่เพียงแต่ความสามารถทางผลสัมฤทธิ์การเรียนซึ่งวัดได้โดยแบบทดสอบเท่านั้น การวัดและการประเมินผลการเรียนรู้แบบนี้แสดงให้เห็นความแตกต่างอã