อ.ดวงสมร บุญผดุง กล่าวว่า "...เรามีความฝันร่วมกันว่า อยากจะเห็นโรงพยาบาลมีความปลอดภัย มีมาตรฐาน ผสมผสานมิติจิตใจของคนทำงาน มีความประณีต ทำงานร่วมกับชุมชนได้ การทำงานอยู่บนพื้นฐานของความรัก ความเอื้ออาทร ผู้รับบริการและคนทำงานมีความสุข..."

“การสร้างเสริมสุขภาพผ่านกระบวนการคุณภาพเพื่อการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืน (Sustainable Health Care and Health Promotion By Appreciation and Accreditation”) หรือ SHA ที่เป็นแนวคิดเพิ่มขึ้นมาในภายหลัง คู่กับ HA (Hospital Accreditation) นั้น ในเวทีวันนี้ อ. ดวงสมร  บุญผดุง กล่าวในมุมมองของ Spiritual Health Care อันเป็นผลพวงจากการมองเห็นช่องว่างในอดีตที่อาจขาดความสมบูรณ์ในการมองอย่างละเอียดอ่อนด้านมิติจิตวิญญาณในการดำเนินกิจกรรมต่างๆ เพื่อการขอรับรองคุณภาพโรงพยาบาล (Hospital Accreditation: HA) จึงมีความคิดว่า SHA น่าจะเป็นมุมมองของโรงพยาบาลที่ดำเนินกิจกรรมคุณภาพให้มีความสุข ทั้งผู้ให้และผู้รับบริการ

 

และเพื่อเป็นการผสมผสานแนวคิดการพัฒนาคุณภาพด้วยมิติจิตใจ ใช้มุมมองที่ละเอียดอ่อน ความหมาย และคุณค่าของชีวิตเข้าไปในระบบบริการอย่างเป็นรูปธรรม รวมทั้งการนำแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงเป็นแนวทาง จึงร่วมกันกับโรงพยาบาลนำร่อง ความคิดดังกล่าวจึงเกิดการต่อยอด จาก SHA สู่การดำเนินกิจกรรม ที่เรียกว่า SHA CUP

 

SHA CUP จึงเป็นแนวความคิด เรื่องการให้บริการในระบบสุขภาพที่มีการเชื่อมโยงกันแบบไร้รอยต่อ แนวทางการทำงานในมาตรฐานต่างๆ ควรทำไปด้วยกัน โดยใช้ตัวโรคร้อยเรื่องราวต่างๆเป็นที่มาของการสร้างเครือข่ายสร้างเสริมมิติจิตตปัญญาในเครือข่ายบริการปฐมภูมิ

SHA CUP ส่งเสริมการนำมิติจิตใจ จิตวิญญาณหรือจิตตปัญญาเข้ามาใช้ในการทำงาน การดูแลรักษาในโรงพยาบาลโดยเชื่อมโยงระบบบริการที่เป็นรูปธรรมในการทำงานร่วมกันระหว่าง รพ.และเครือข่าย เพื่อให้เกิดการบริการที่ไร้รอยต่อ ด้วยการร้อยเรียงหัวใจของผู้ให้บริการในรพ. รพสต. ชุมชน อสม. ผู้ป่วย ญาติ ประชาชน ร่วมกันออกแบบระบบบริการในฝันและร่วมกันคิดวิธีการทำงานเพื่อให้ไปสู่ความฝันให้สำเร็จร่วมกัน

 

 

กรอบแนวคิดการจัดกิจกรรมใน SHA CUP มี 2 ประเด็น คือ

1.   เรียนรู้และพัฒนาด้านระบบงาน (System) ประกอบด้วย

  • Share vision : ให้ผู้นำโรงพยาบาลที่ให้ความสนใจมีส่วนร่วมในการสร้างฝัน จากนั้นชักชวนชุมชนให้มีส่วนร่วมสร้างฝันเพื่อสานฝัน
  • ออกแบบระบบงานใหม่ (New System Design) : กลุ่มเครือข่ายกำหนดจุดแข็งจุดอ่อน และรอยโรค
  • Seamless Care System : ผู้ประสานดูภาพรวมเพื่อเชื่อมโยงความคิดระบบงานใหม่สู่ชุมชนจริงๆ ทำให้เกิดระบบที่ไร้รอยต่อ เกิดความรู้ใหม่
  • Safety & Standard, SHA Facillitator : ระบบ Home Ward - Home Care ซึ่งเป็นระบบการดูแลต่อเนื่องที่บ้าน เป็นการเน้นคุณภาพของผู้ที่ดูแลผู้ป่วยต่อเนื่องที่บ้าน (care giver)

2.   เรียนรู้และพัฒนาด้านจิตวิญญาณ (Spiritual) ประกอบด้วย

  • ประสบการณ์ของผู้ป่วย (Patient’s Experience) โดยการสังเกต อาศัยประสบการณ์และการตั้งใจ “ฟังเสียง” ผู้ป่วย
  • Knowledge Sharing
  • Narrative Medicine & Evidence based
  • Solutogenesis transformative learning : เป็นการนำเรื่องเล่าดีๆ มาเล่าสู่กันฟัง ก่อให้เกิดแรงบันดาลใจ

 

 

ตัวอย่างผลงานที่อาจารย์ได้ดำเนินการในโมเดลนี้ 4 nodes ได้แก่ SHA CUP รพ.ยางตลาด จ.กาฬสินธุ์ รพ.เสาไห้ จ.สระบุรี รพ.หนองวัวซอ จ.อุดรธานี และ รพ.ท่าวังผา จ.น่าน

 

ผลงานที่ได้จาก SHA CUP โดยสรุป

 

เกิดการเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีต่อตนเองและชุมชน เกิดความรู้สึกถึงคุณค่าต่อตนเอง และมีการปรับเปลี่ยนกระบวนทำงานของตนเองให้ง่ายและมีความสุขร่วมกันมากขึ้น พบความเอื้ออาทร เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ความเป็นพี่-น้องระหว่างกันมากขึ้น และในแต่ละ CUP จะเกิดการเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้น

 

ขอขอบพระคุณ อ.ดวงสมร บุญผดุง หรือ “แม่ต้อย” ที่กรุณานำเรื่องเล่าดีๆ มาเล่าสู่กันฟังเพื่อจุดประกายการเพิ่มคุณภาพการบริการสาธารณสุขค่ะ