6 หยิบฝัน ปั้นดาว
ตอนที่ 2
การสอนแบบให้ผู้เรียน เกิดความรู้จากด้านในนั้นครูผู้สอนจะต้องคิดสร้างสถานการณ์ หรือสร้างเรื่องที่ ซ่อนปัญหาให้ผู้เรียนคิดหาวิธีการคลีคลายปมปัญหาที่ซ่อนไว้และปัญหาที่สร้างไว้นั้นมักจะเป็นปัญหาที่มีโอกาสเกิดขึ้นกับผู้เรียนได้ไม่วันใดก็วันหนึ่งเพราะมันเป็นปัญหาชีวิตจริงในโลกมนุษย์แต่ทุกปัญหาที่สร้างขึ้นมานั้นจะต้องตอบได้ว่า “ ทำไปทำไม" นั่นคือบทเรียนทุกบทเรียนจะต้องเรียนรู้อย่างมีเป้าหมาย
การออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้นั้นจำเป็นอย่างยิ่งที่ครูผู้สอนจะต้องดูสภาพความพร้อมของผู้เรียนและสถานการณ์ที่จะเรียนรู้ ต้องดูถึงความปลอดภัยของผู้เรียนและครูผู้สอนเป็นหลักดูความเหมาะสมกับบริบทขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรมของท้องถิ่นแม้แต่สภาวะการเมืองในท้องถิ่น ความพร้อมของสื่อและแหล่งเรียนรู้บทเรียนจะต้องซ่อนปมปัญหาไว้ให้ผู้เรียนหาทางแก้ไขปัญหาที่ครู วางกับดักไว้ และบางครั้งปัญหาที่เกิดขึ้นก็เป็นปัญหาเฉพาะหน้าซึ่งตรงนี้ครูจะต้องคอยเป็นพี่เลี้ยง คอยดู อย่าบอกวิธีแก้ แต่คอยเป็นกำลังใจให้ เช่น กรณีนัดสัมภาษณ์ผู้เฒ่าผู้แก่แต่พอถึงเวลาผู้เฒ่าเกิดป่วยกะทันหัน หรือติดธุระจำเป็นตรงนี้ครูต้องคอยดูว่าผู้เรียนจะคิดแก้ไขอย่างไร จะออกไปเรียนกลางทุ่งนาเกิดฝนตกเขาจะแก้ไขอย่างไร การจัดกิจกรรมแบบนี้ต้องนึกอยู่เสมอว่า “ ทุกอย่างคือบทเรียน" แม้แต่ความผิดพลาดก็เป็นบทเรียน บทเรียนที่สอนใจให้ต้องระมัดระวังให้มากยิ่งขึ้น
บทเรียนที่ดีต้องฝึกฝนให้ผู้เรียนกล้าผจญกับปัญหากล้าเรียนรู้กับความผิดพลาดที่เกิดขึ้นมาแล้วที่สำคัญคือเรียนรู้มันแต่ไม่นำมันมาตอกย้ำซ้ำคิดให้จิตหดหู่นั่นคือผู้เรียนกล้าที่จะทำงานที่ตนมั่นใจว่า ดี ถูกต้องแล้ว โดยไม่กลัวความล้มเหลว
ประมาณปี พ.ศ.2539 ผมได้จัดทำบทเรียนเรื่อง หยิบฝัน ปั้นดาว ขึ้นมาสอนเด็กๆ ลูกศิษย์ชั้น ป.3 – 4 ของผมเพื่อที่จะดูว่าเขามีความสามารถทางด้านต่อไปนี้มากน้อยเพียงใด คือ
1. วิธีการวางแผนการเรียนรู้
2. วิธีการจัดการ
3. วิธีการทำงานเป็นกลุ่ม
4. วิธีการศึกษาเรียนรู้ด้วยตนเอง
5. วิธีการพูดโน้มน้าวจูงใจผู้ฟัง
นอกจากจะสอนลูกศิษย์ของผมแล้วผมยังนำไปสอนนักเรียนอีกหลายแห่ง และผลที่ปรากฏออกมาก็คล้ายคลึงกันเพราะเป็นบทเรียนครั้งแรกของผู้สอนและผู้เรียน
ผมพบว่าโจทย์ปัญหานั้นกว้างและไกลอีกทั้งมีความสลับซับซ้อนที่ซ่อนอยู่มากเกินของเด็กเริ่มต้น แรกๆ ก็มองดูไม่รู้แต่พอลงมือกระทำจริงก็เห็นสิ่งนั้น เด็กผู้เรียนจะต้องวางแผนการจัดตั้งบริษัทการหาแหล่งท่องเที่ยว ที่พัก อาหาร รถบริการ ซึ่งสิ่งเหล่านี้พวกเขาจะต้องเข้าใจ วิธีการจัดการวิธีการวางแผน วิธีการค้นหาข้อมูล รวมถึงเทคนิคการนำเสนอ ถามว่าครูได้เตรียมเขาแล้วยัง ได้ฝึกตามขั้นตอนแล้วยัง เมื่อยังไม่ได้เตรียมก็ต้องเหนื่อยในการคอย แนะนำ คอยตั้งคำถามกระตุ้นบ่อยๆซึ่งเป็นการสอนไปในตัวผลที่ออกมาได้น้อยกว่าที่คาดหวัง แต่เมื่อนำสอนบ่อยๆก็สามารถแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นได้
งานทุกอย่างถ้า รู้ทาง เห็นทางย่อมสะสางปัญหาได้
การสอนเรื่องแบบนี้เริ่มต้นควรสอนโจทย์ง่ายๆ เช่น“คนจะมาดูชั้นเรียนของเรา เราจะนำเสนออะไร ต้อนรับอย่างไร"พอผู้เรียนเริ่มเข้าใจวิธีการเรียนรู้ก็ขยับเป็น นำชมโรงเรียน แล้วจึงจะดำเนินการสอนแผนต่อไปนี้
เค้าโครงสอนเรื่อง หยิบฝัน ปั้นดาว
| 1. เปิดโอกาสให้ผู้เรียนรวมกลุ่มย่อยๆ จัดตั้งบริษัททัวร์ บริการนักท่องเที่ยวต่างชาติ โดยแต่ละบริษัทจะต้องนำเสนอแผนการบริการการท่องเที่ยวของตนแก่ลูกค้าเพื่อลูกค้าจะได้เลือกซื้อบริการ (ตอนที่ 1) |
| 2. ความคิดสำคัญ เมื่อเรียนจบบทเรียนนี้แล้ว ผู้เรียนน่าจะคิดได้แบบว่า “การร่วมคิดร่วมวางแผนทำงานด้วยกระบวนการกลุ่ม จะส่งผลให้เกิดผลงานที่ดี" |
| 3. คำถามที่ท้าทาย รายการนำเที่ยวของเราจะสร้างความประทับใจแก่ลูกค้ามาก – น้อยเพียงใด |
| 1. สิ่งที่ผู้เรียนต้องปฏิบัติ 4.1 แผนงานต้อนรับลูกค้าของแต่ละบริษัท 4.2 สถานที่บริการ แหล่งท่องเที่ยว ที่พัก แหล่งบันเทิง รายการอาหาร และการบริการอื่นๆ 4.3 ความรู้จากการท่องเที่ยวที่จะมอบแก่ลูกค้า 4.4 ค่าใช้จ่ายในการบริการ (ข้อนี้ครูควรดูให้ดี ผู้เรียนมักจะ ลืมคิดค่าให้การบริการของตนเองและของบริษัท) 4.5 การตรวจสอบข้อมูลทุกขั้นตอน 4.6 การจัดทำแผ่นพับหรือเอกสารนำเสนอลูกค้า |
| 5. สิ่งที่ครูพึงสังเกต 5.1 วิธีการทำงานกลุ่ม 5.2 ลักษณะผู้นำ ผู้ตาม 5.3 ประเด็นการนำเสนอความคิดของแต่ละคน 5.4 ความคิดสร้างสรรค์ของแต่ละชิ้นงาน 5.5 วิธีการนำเสนอผลงาน 5.6 วิธีการตรวจสอบข้อมูล |
ชาตรี สำราญ
23 ก.ค.56
อ่านเป็นเล่มได้ที่ https://docs.google.com/docume...
