กำกิ๋นอยู่บนฟ่า

"พี่หนาน"
ติดตาม ผู้ติดตาม 
ติดต่อ
คำสอนของปู่ย่า ตายาย บรรพบุรุษแต่เดิมมานั้น ท่านสอนให้เรารู้จักคิดและสอนให้เราเกรงกลัวแบบไม่ต้องตบตีหรือใช้ไม้เรียว ขอยกตัวอย่างเรื่องการกินในบันทึกนี้เป็นสำคัญครับ

28/05/2556

***********

          ผมเป็นคนเมืองที่บรรพบุรุษปู่ย่าตายาย ท่านอพยพมาจากทางเหนือของไทย  แพร่ น่าน พะเยา ลำปาง ปัจจุบันมีความรู้สึกว่าวัฒนธรรม ประเพณี และรวมถึงภาษาของบรรพรุษที่เคยสร้างไว้ก็ดูว่าจะ “ผิดเพี้ยน” ไปอย่างมากในกลุ่มเยาวชนรุ่นใหม่ อาจเกี่ยวด้วยความทันสมัยของสื่อมัลติมีเดียและการผสมพันธุ์ข้ามสายพันธุ์  ผมชอบในภาษาคำสอนที่ตา(ป่อใหญ่,ปู่ใหญ่)ท่านได้เคยพูดและสอนไว้มาก  "ป่อใหญ่จื่น ชอบธรรม" (พ่อใหญ่ชื่น ชอบธรรม) ท่านเสียชีวิตไปแล้ว ขณะที่ท่านเสียชีวิตไปนั้น ท่านอายุได้  96 ปี คำสอนของท่านหลายคำที่ผมยังพอจดจำได้ เกี่ยวกับเรื่องการกินหรือการรับประทานอาหาร  เช่น

        “กินหื้อมันปอต๊อง  แต่งหย้องหื้อมันปอตั๋ว” ความหมายก็น่าจะหมายถึง อย่าเป็นคนที่เห็นแก่กิน กินแต่พอประมาณหรือพอดี ไม่เป็นคนตะกละมูมมาม  และการแต่งเนื้อแต่งตัวประดับประดาสิ่งของอะไรก็อย่าฟู่ฟ่าฟุ่มเฟือยเกินฐานะเกินตัว อย่าเลียนแบบคนที่เขามี(รวย)กว่าเรา

         “กิ๋นเข้าหื้อไว้ต่าน้ำ”  หมายถึง การกินอาหารให้กินแต่พอดีอย่ากินมากจนอิ่มแน่น จนจุก พอเราดื่มน้ำเข้าไปก็จะได้ไม่จุกเสียดแน่นท้องจนอึดอัดหายใจไม่ออก จนต้องพึ่ง อีโน

         “ยามป่อแม่ยังมี กิ๋นขว้างโบ๊ะขว้างบ๊ะ กันป่อแม่ต๋ายละ หม่าห่อยนอยจา”  หมายถึง เมื่อตอนที่เราอยู่กับพ่อแม่ไม่ต้องรับผิดชอบอะไรมาก พ่อแม่ทำกับข้าว หาอาหารมาทำให้กินก็ฟุ่มเฟือยกินทิ้งกินขว้าง ไม่เห็นคุณค่าของข้าวปลาอาหารที่มี  พอถึงคราวที่พ่อแม่เสียชีวิตหรือตายไปแล้วตัวเองรับผิดชอบชีวิตเต็มที่ก็รู้สึกเสียใจและเสียดายในภายหลัง  ถึงตอนนั้นข้าวของเงินทองก็แทบจะไม่เหลืออะไรแล้ว ต้องกระจัดกระจายเหมือนมะระขี้นกลูกเล็กๆ ที่ขึ้นระตามรั้วไปทั่ว

        อีกคำหนึ่งที่ “ป่อใหญ่จื่น” ท่านกล่าวให้ได้ฟังเหมือนจะเป็นปรัชญาว่า “กำกิ๋นอยู่บนฟ่า”  หมายถึง ของกินหรืออาหารที่ชาวบ้านส่วนใหญ่กินกันอยู่นั้นส่วนมากจะขึ้นอยู่กับสภาพดินฟ้าอากาศเป็นสำคัญ หากว่าปีไหนเกิดฝนแล้ง อาหารการกินก็ลำบาก เช่นปีนี้ฝนแล้งจนถึงเดือนพฤษภาคม และนี่ก็พึ่งจะตกลงมาไม่กี่วัน นับว่าแล้งนานมากและปีนี้อากาศก็ร้อนมากผิดปกติด้วย

         และแล้วคำกล่าวที่ป่อใหญ่ผมกล่าวไว้ก็สำแดงผล  กำกิ๋นที่ว่าอยู่บนฟ้าก็คือ “ของกินที่มาจากฝน” นั่นเอง พอฝนตกอะไรๆ อาหารต่างๆ ก็เกิดตามมา  โดยเฉพาะหมู่บ้านของผมอยู่ใกล้ป่าเขา(ดอย)ซึ่งถึอเป็นแหล่งอาหารตามธรรมชาติอยู่แล้ว 


มองเห็นเขาอยู่ไม่ไกล ผมถ่ายจากหลังบ้านครับ

ของกินตามธรรมชาติที่เกิดมาจากฟ้า(ฝน)ก็ผุดตามกันมา เช่น 

อึ่งเค่า

       

                                                                       แกงคั่วอึ่งเค่า  ฝีมือแม่ยายครับ อร่อยใช้ได้

แถวบ้านผมราคาอึ่งเค่าที่ออกใหม่ราคากิโลกรัมละตั้ง 30022/200 200๒๐๐ บาทแน่ะ

“กบนา”

    

กบนาทำอาหารได้หลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็น ต้ม แกง หรือจะผัดเผ็ด ก็ได้ครับ คิดว่าคงเคยเห็นและรู้จักกบกันดีและเคยรับประทานอาหารที่ทำจากกบกันบ้างแล้วนะครับ


แมงดานา


แถวบ้านผมพอฝนตกน้ำเต็มหนอง ตอนหัวค่ำหนุ่มๆ และเด็กๆ จะพากันนำแบตเตอรี่และไฟแสงสีไปเปิดล่อกัน  ได้หลายอย่างรวมกัน ได้แมงต๊อบข็อบด้วย แมงจอน ตั๊กแตนด้วย อาหารทั้งนั้น

“แมงต๊อบข็อบ” สีดำ (บางหมู่บ้านเรียก “แมงเงี่ยง”)


“แมงต๊อบข็อบกับแมงจอน”

แมงดากับแมงต๊อบข็อบ ตำน้ำพริกกินกับผักสด ๆ อร่อยดีมาก


แมงมัน

   

แมงมัน คั่วให้สุกแล้วนำไปตำน้ำพริกก็ได้รสชาดดีไปอีกแบบครับ


“แมงนูน”

    

แมงนูนคั่วเกลือ ก็อร่อยเค็มมันไปอีกแบบเหมาะเป็นกับแกล้ม หรือจะนำไปตำน้ำพริกก็อร่อยเช่นกันครับ


เห็ดถอบ” หรือ “เห็ดเผาะ”

"พี่อ้อย"  พี่สาวของผมเป็นมือหนึ่งในเรื่องการเก็บเห็ดวันหนึ่งเก็บได้ประมาณ ๖ ลิตร ตอนนี้ขายกันลิตรละ ๒๐๐ บาทครับ แต่ที่บ้านผมไม่ขายแจกพี่น้องและอัดตู้เย็นไว้กินนาน ๆ  นี่พึ่งเก็บมาใหม่ ๆ จากบนเขายังไม่ได้ล้างนะครับ


ภาพนี้เห็ดล้างแล้วเตรียมจะทำกับข้าว


เป็นแกงแล้วครับ ใส่ “แลน” (เป็นอาหารพื้นบ้านตามป่าที่หากินได้ยากตัวคล้ายตะกวด)  ด้วย ฝีมือแม่ของผมแกงด้วยตนเอง  มากินด้วยกันครับ


  นอกจากนี้ก็มีประเภทผัก  เช่น    “ผักบุ้ง”  ผักบุ้งหากินง่ายตามริมห้วยริมคลอง แต่ช่วงฝนตกใหม่ๆ จะออกยอดสวย น่ากินกว่าตอนฤดูแล้ง


ผัดผักบุ้ง 


“ผักเสี้ยว”  พอฝนตกลงมากผักเสี้ยวบ้านจะออกยอดอวบน่าเก็บมาแกงหรือลวกจิ้มน้ำพริกเป็นอย่างมาก


แกงผักเสี้ยวใส่เห็ดนางฟ้า


“ผักป่อก้าตี๋เมีย”

        

           

            บ้านเราอุดมสมบูรณ์เพียบพร้อมไปด้วยอาหารการกินดีนะครับ ยังมีอาหารที่เกิดตามธรรมชาติอีกเยอะแยะที่ไม่ได้กล่าวถึง เช่น ผักหวาน หน่อไม้ เห็ดไข่ดงไข่เหลือง ผักกูด ผักสาบ ผักบอนเต่า ดอกก้าน ดอกอาว(กระเจียว) เป็นต้น   ถ้าตราบใดที่ป่าไม้ยังเขียวขจีอุดมสมบูรณ์ คนไม่ทำลายป่า ตัดไม้ทำไร่กันมาก และฝนตกต้องตามฤดูกาล ตกมาเมื่อใดก็มีอาหารการกินเมื่อนั้น สมดังคำพ่อใหญ่ที่ว่า “กำกิ๋นอยู่บนฟ้า” แต๊ ๆ หนาครับ


บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน My Village



ความเห็น (8)

เขียนเมื่อ 

ติดใจตัว แลน ครับ ไม่รู้ว่าจะเป็นตัวเดียวกับที่บ้านผมไหม  ผมเคยกินเมื่อตอนเรียนประถม เขาเอามาคลุกเครื่องขมิ้น ทอดให้หอม อร่อยกว่าเนื้อหมู หรือ เนื้อไก้ซะอีกครับ  แต่พอโตไม่เคยได้กินอีกเลย

เขียนเมื่อ 

เห็นภาพที่ขึ้นโชว์ เห็นเห็ดเผาะ นึกว่าลูกหิน

ชอบคำเปรียบเปรยของคนเฒ่าคนแก่ครับ

สอนเราได้ดีนักแล....

เขียนเมื่อ 


อ่านบันทึุกนี้ของพี่หนานแล้ว....ต้องคู่กับเพลงเลยจ้ะ....

" ของกิ๋นบ้านเฮา"

เขียนเมื่อ 

พ่อก็เคยพูดเหมือนกันค่ะ ถ้าฝนตกก็ไม่อดตาย 

เขียนเมื่อ 

ของดีและของลำบ้านเฮาทั้งนั้นเลยนะครับ

เขียนเมื่อ 

มีหลายชนิดมากเลย ผมชอบกินเห็ดเผาะครับ

-สวัสดีครับ..

-ชอบ ๆ ครับ "กำกิ๋นอยู่บนฟ้า"

-ยามนี้ฝน..อาหารจากป่าเขาท้องไร่ท้องนาออกมาให้ได้ดำรงชีพอีกหลายอย่างเลยหละครับ..

-ดอกกระเจียวลวกจิ้มน้ำพริก..เมนูเด็ดครับ



เขียนเมื่อ 

  • คุณ nobita ครับ ผมไม่แน่ใจนะครับว่า เป็นชนิดเดียวกับตะกวดหรือเปล่า แต่ถ้าว่านำไปชุบขมิ้นแล้วทอดให้เหลืองหอมแล้วหละก็น่าจะอร่อยอย่างมากหละครับ ขอบคุณนะครับที่ให้กำลังใจและแสดงความคิดเห็น

  • คุณ พ.แจ่มจำรัส ครับ  เห็ดที่เก็บมาใหม่ๆ ก็อย่างนี้แหละครับ ขาว ดำตามพื้นที่ๆ เราเก็บมาที่พื้นทรายก็สะอาดขาด แต่ออกสีดำๆ แบบที่เห็นนี้ พื้นดินก็น่าจะสีดำนะครับ พี่สาวผมไปเก็บในเขตพื้นที่ของคันโช้งวัดโบสถ์ครับ เขตติดต่อหมู่บ้านของผมกับพิษณุโลก ขอบคุณที่เข้ามาร่วมให้กำลังใจมากนะครับ

  • คุณ มะเดื่อ ครับ   เห็นรายการอาหารตามเนื้อเพลงของคุณจรัลแล้ว ผมรู้สึกอายม้วนต้วนไปเลยหละ ไม่ได้ครึ่งเขาเลย แต่ก็ชอบมากครับ บางอย่างแถวบ้านผมยังหากินไม่ได้เลย ขอบคุณที่ให้กำลังใจนะครับ

  • คุณ กอหญ้า ครับ  ขอบคุณที่ให้กำลังใจ ร่วมแสดงความคิดเห็นมากนะครับ

  • คุณ อักขณิช ครับ  ขอบคุณที่ให้กำลังใจตลอดมา ผมก็ชอบบันทึกที่คุณเขียนทุกบันทึกเลย บางทีเข้าไปอ่านแล้วก็หลบออกมา จนลืมให้ดอกไม้ ก็ไม่ว่ากันนะครับ เพราะเวลาส่วนใหญ่อยู่กับการค้าขายครับ

  • อ.ดร.ขจิต ฝอยทอง ครับ  ถ้าอาจารย์อยากกินเห็ดเผาะ ตอนนี้ให้รีบมาที่บ้านผมเลยครับ วันนี้พี่สาวผมก็ไปเก็บอีก  ตอนเย็นนี้ได้กินต้มอร่อยๆ แน่เลย  ขอบคุณอาจารย์มากนะครับที่ให้กำลังใจและร่วมแสดงความคิดเห็น

  • คุณ เพชรน้ำหนึ่ง ครับ  ขอบคุณที่ให้กำลังใจตลอดมาและร่วมแสดงความคิดเห็นนะครับ  คนเมืองบ้านเราลักษณะคำสอนก็คงจะไม่แตกต่างกันเท่าไหร่นะครับ แต่ถ้าลักษณะการไปหากินทุกวันนี้ตัองใช้คำนี้ครับ  "ตางไปวัดมันหยังมาหมอง  ตางลงหนองมันหยังมาเกลี้ยง"  คุณ เพชรน้ำหนึ่ง เข้าใจ๋ความหมายนี่ว่าจ๊ะใด