วิจัยป้องกันไตวาย

โรคไตกับคนไทย เป็นความป่วยไข้ที่ใกล้ชิดกัน โดยเฉพาะ

ไตอักเสบจากเบาหวาน ที่ยอดฮิตติดอันดับหนึ่ง

ตามด้วยภาวะไตวายเรื้อรัง

และขั้นสุดท้ายต้องพึ่งการฟอกไต หรือผ่าตัดเปลี่ยนไต


งานวิจัยของแพทย์พบว่า การคัดกรองโรคไตยังไม่ดีพอ เพราะตรวจเฉพาะค่าซีรั่มคริอาตินิน หรือภาวะไข่ขาว (albumin) รั่วในไต ซึ่งจะกว่าตรวจจับได้ ไตก็เสื่อมไปแล้วกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ การรักษาด้วยการเพิ่มปริมาณเลือดหล่อเลี้ยงไตด้วยยาขยายหลอดเลือด ในช่วงที่ไตเสียหายไปแล้ว จึงไม่ได้ผล ไม่สามารถจะเพิ่มเลือดไปเลี้ยงหรือฟื้นฟูการทำงานของไตได้


ศ.พญ.นริสา ฟูตระกูล จากจุฬา ลงกรณ์มหาวิทยาลัย หัวหน้าโครงการวิจัย กลไกการซ่อมแซมหลอดเลือดและการฟื้นฟูเนื้อไตในโรคไตอักเสบจากเบาหวานชนิด สอง  กลยุทธ์การรักษาป้องกันเพื่อลดจำนวนไตวายเรื้อรังขั้นสุดท้าย


เสนอต่อสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย ได้ตั้งโจทย์ว่า จะศึกษาภาวะธำรงดุล หรือรักษาสภาพหลอดเลือดผู้ป่วยโรคไตอักเสบจากเบาหวานและโรคไตเรื้อรังทั่วไป เพื่อหาคำอธิบายสาเหตุความล้มเหลวของการรักษา ฟื้นฟูไตในผู้ป่วยไตเสื่อม


เป็นที่น่ายินดีว่า การศึกษาพบองค์ความรู้ใหม่ที่สำคัญ คือ ความผิดปกติในภาวะธำรงดุลของหลอดเลือดผู้ป่วย ที่มีภาวะพร่องสารเสริมการซ่อมแซมหลอดเลือด ไม่สามารถผลิตสารไนตริกออกไซด์ หรือสารออกฤทธิ์ขยายหลอดเลือด ทำให้หลอดเลือดที่เป็นโรค ไม่ตอบสนองต่อฤทธิ์ยา ไม่สามารถเพิ่มปริมาณเลือดไปหล่อเลี้ยงไตได้ ขณะเดียวกันสารต้านการซ่อมแซมหลอดเลือดก็มีมากผิดปกติ ภาวะโรคหลอดเลือดจุลภาคจึงรุนแรงขึ้น มีอาหารเลือดหล่อเลี้ยงไตพร่อง และลดลงอย่างต่อเนื่อง ที่สุดก็ไตวายเรื้อรังขั้นสุดท้าย


งานวิจัยขั้นนี้ มีคำอธิบายความล้มเหลวในการฟื้นฟูไต ของผู้ป่วยโรคไตอักเสบจากเบาหวาน (และมิใช่เบาหวาน) ที่ไตเสื่อมมากแล้ว จากวิธีดูแลในปัจจุบัน จากนั้น ศ.พญ.นริสา จึงดำเนินการวิจัยขั้นต่อไป โดยนำองค์ความรู้มาใช้กับผู้ป่วยที่ไตเสื่อมยังไม่มาก ให้ยาขยายหลอดเลือด ร่วมกับการแก้ไขภาวะน้ำตาลสูง ไขมันผิดปกติ 


ผลการรักษาพบว่า ช่วยเพิ่มปริมาณเลือดหล่อเลี้ยงไตได้ดีขึ้น ประสิทธิภาพการทำงานของไตก็ดีตามไปด้วย หรือทำให้มีอัตรากรองสารไตเพิ่มขึ้น  หยุดยั้งการดำเนินโรคสู่ภาวะไตวายเรื้อรังขั้นสุดท้ายได้ คุณหมอศึกษาผู้ป่วยไตอักเสบจากเบาหวานระยะเริ่ม 50 ราย และผู้ป่วยที่ไม่ใช่เบาหวาน 65 ราย สามารถฟื้นฟูการทำงานของไตได้หมด


งานวิจัย เพื่อรักษาภาวะธำรงดุล จัดเป็นองค์ความรู้ใหม่ เป็นนวัตกรรมที่ไม่เคยมีรายงานมาก่อน เป็นความสำเร็จของการฟื้นฟูการทำงานของไตและการหยุดยั้งไม่ให้ไปไกลถึงขั้น ต้องฟอกไต และผ่าตัดเปลี่ยนไตจึงเป็นที่สนใจ ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการนานาชาติ 22 เรื่อง ซึ่งมีหลายฉบับมีอิทธิพลต่อวงการสูง ทั้งได้รับการอ้างอิงต่ออย่างกว้างขวางและนำไปขยายผลโดย สถาบันโรคไตภูมิราชนครินทร์ ได้นำร่องศึกษาในผู้ป่วยโรคไตอักเสบจากโรคเบาหวานระยะเริ่มแรกที่จังหวัด กำแพงเพชร  กระทรวงสาธารณสุข ก็นำไปศึกษานำร่องในพื้นที่หลายจังหวัดทั่วประเทศ  สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย ได้พิจารณาคัดเลือกเป็นงานวิจัยเด่น สกว. ปี 2555


นอกจากนี้ ผลการศึกษาทำให้เป็นประจักษ์ชัดว่า การฟื้นฟูไต ทำได้ในโรคไตเรื้อรังที่เกิดจากเบาหวานและไม่ใช่เบาหวาน หากเริ่มรักษาป้องกันตั้งแต่เริ่มแรก ต่างกับความเชื่อที่มาก่อนหน้านี้ว่า ไม่มีทางฟื้นฟู ทำได้เพียงชะลอการวายของไตให้ช้าลง สุดท้ายก็ต้องฟอกไต และเปลี่ยนไต จึงสร้างความหวังใหม่กับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่จะมีชีวิตอยู่ต่อไป ด้วยไตของตนเอง ตามวิถีธรรมชาติ ไม่ต้องลำบากกับการฟอกไต และถูกผ่าตัดเปลี่ยนไต



( ขอบคุณการวิจัยป้องกันไตวาย จากหนังสือพืมพ์เดลินิวส์ คอลัมน์ รู้เหนือรู้ใต้ )

 ต้องระวังป้องกันสาเหตุของการเป็นโรคไต เป็นแล้วการเยียวยานานและลำบากต่อการใช้ชีวิตก็เปลี่ยนไป ทั้งตัวผู้ปวยเอง และคนใกล้ชิด ผู้ดูแล และค่าใช้จ่ายในการรักษา  ผู้ที่เป็นแล้วก็ต้องอดทนกับวิธีการรักษา มีกำลังใจให้ตัวเองมากๆ ผู้ที่ยังไม่เป็นก็อย่าชะล่าใจ โดยเฉพาะการกินอาหารแต่ละมื้อแต่ละวันต้องระวัง เพราะอาหารเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เกิดโรคไตได้

ด้วยความปรารถนาดี  กานดา แสนมณี