การดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย (The End of Life Care)

  เมื่อวันพุธที่ 10 มกราคม 2556 ที่ผ่านมา ดิฉันได้มีโอกาสเข้าฟังการบรรยายเกี่ยวกับการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย จากอาจารย์รัชณีย์ ป้อมทอง ซึงทำให้ได้อีกแนวคิดหนึ่งในการดูแลผู้ป่วย นอกเหนือจากแนวทางทางกิจกรรมบำบัด ดิฉันขอนำความรู้ที่ได้รับจากการฟังบรรยายมาแบ่งปันให้ทุกคนนะคะ

การดูแลช่วงเวลาใกล้เสียชีวิต (Caring near the end of Life)

          การดูแลช่วงเวลาใกล้เสียชีวิตเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลแบบประคับประคอง ซึ่งการดูแลที่ดี คือการปรับเปลี่ยนทีท่าของการบำบัดจากการมุ่งเน้นการพยุงชีวิตให้ยืดยาวออกไป หรือการบำบัดกับตัวโรค ไปสู่การดูแลที่มุ่งหมายให้ถึงความมีศักดิ์ศรีของการเป็นมนุษย์ ส่งเสริมคุณภาพชีวิต ให้ความช่วยเหลือค้ำจุนผู้ป่วยและครอบครัว รวมถึงลดอาการข้างเคียงต่างๆที่เกิดจากการป่วยไข้

          บุคลากรทางการแพทย์ทั้งหลายมีบทบาทในการดูแลผู้ป่วย และจำเป็นต้องให้ผู้ป่วยได้รับรู้สิทธิในการเลือกวิธีหรือชนิดของการบำบัด หากมีการให้การตัดสินใจไว้ล่วงหน้า ให้ถามถึงการที่ยังยืนยันในความเห็นเดิมหรือต้องกรเปลี่ยนแปลง ท้ายสุดคือการนำเอาข้อความการตัดสินใจล่วงหน้าแจ้งให้ทีมแพทย์และสหวิชาชีพทราบ และนำมาปฏิบัติหาดไม่มีการเปลี่ยนแปลง

แนวคิดการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย

1. ด้านร่างกาย ให้ดูแลตามอาการ

2. ด้านจิตใจ ให้การช่วยเหลือ

  • การพูดคุย เป็นผู้รับฟังที่ดี ให้ได้ระบายอารมณ์ ความรู้สึก
  • เอาใจใส่ดูแล การสัมผัส จับมือ
  • ให้ข้อมูลจริงเป็นระยะ

3. ด้านสังคม สิ่งแวดล้อม

  • เปิดโอกาสให้ผู้ที่ผู้ป่วยผูกผันมีส่วนร่วมในการดูแลให้มากที่สุด
  • ส่งเสริมให้ผู้ป่วยและครอบครัวมีอิสระในการดูแลตนเอง
  • จัดสิ่งแวดล้อมให้เป็นระเบียบ สะอาด เงียบสงบ

4. ด้านจิตวิญญาณ

  • ส่งเสริมการเรียนรู้ความหมายของความตาย ช่วยให้ยอมรับความตายที่ใกล้เข้ามา
  • กระตุ้นให้ผู้ป่วยระลึกถึงความดีที่ได้กระทำมาแล้ว และจดจ่อต่อสิ่งที่ดีงาม
  • ช่วยปลดเปลื้องสิ่งที่ค้างคาในใจ และปล่อยวางสิ่งต่างๆ
  • อำนวยความสะดวกในการทำกิจกรรมตามความเชื่อ
  • ช่วยให้ได้กล่าวคำอำลา

หลักการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย

  1. ส่งเสริมให้ผู้ป่วยและครอบครัวมีอิสระในการจัดการดูแลตนเอง
  2. แสดงการเห็นคุณค่าของผู้ป่วย
  3. การประคับประคองด้านจิตใจ
  4. ช่วยบรรเทาความทุกข์ทรมาน
  5. จัดสิ่งแวดล้อมให้ตายอย่างสงบ
  6. รักษาสมดุลของการสื่อสารระหว่างญาติและผู้ป่วย
  7. ส่งเสริมให้ผู้ป่วยทำกิจกรรมตามศักยภาพที่มี
  8. คำนึงถึงความเชื่อ ค่านิยม วัฒนธรรม ศาสนา ของผู้ป่วย

      การดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย ทีมสุขภาพต้องมีความรู้ความเข้าใจ สามารถประเมินปัญหาและความต้องการทั้งด้านร่างกาย จิตใจ สังคม อารมณ์และจิตวิญญาณของผู้ป่วยและครอบครัวได้อย่างครอบคลุม จัดการสนองตอบความต้องการอย่างเหมาะสม สอดคล้องกับความเชื่อ ค่านิยม วัฒนธรรม ศาสนา สังคมของผู้ป่วย ดังนั้นการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายจึงควรเป็นการทำงานร่วมกันของทีมสุขภาพ เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพมากที่สุด.