ไข่เค็มsalted egg เป็นการถนอมอาหารอย่างหนึ่ง โดยมากมักจะใช้ไข่เป็ด แล้วนำไปแช่ในน้ำเกลือหรือนำไปพอกด้วยวัสดุที่ผสมเกลือเพื่อให้เกลือซึมเข้าไปในเนื้อของไข่ เพื่อให้สามารถเก็บไข่ไว้ได้นานขึ้นใช้ ไข่เป็ดหรือไข่ไก่ก็ได้ แต่ไข่เป็ดจะเนื้อแน่นกว่า เกลือ 1 ส่วน น้ำ 3 หรือ 4 ส่วน แล้วแต่สูตร โหลแก้วดองไข่ ไม่แนะนำให้ใช้ภาชนะที่ทำจากเหล็กหรืออะลูมิเนียม เพราะน้ำเกลืออาจทำให้เกิดสนิมได้ ถุงพลาสติกใส่น้ำมัดปากถุงให้สนิท ผสมเกลือลงในน้ำคนให้ละลาย ต้มให้เดือด พักไว้ให้เย็นใส่เกลือหนึ่งส่วนสามของน้ำ นำไข่ที่เช็ดหรือล้างเปลือกสะอาดแล้วลงบรรจุในโหลแก้วแล้วใส่น้ำเกลือที่เย็นแล้วลงไปให้ท่วมไข่ นำถุงพลาสติกใส่น้ำวางไว้ด้านบนเพื่อกดไข่ให้จมน้ำเกลือ ถ้าไข่ลอยสัมผัสอากาศ ไข่อาจจะเน่าได้ ใช้เวลาดอง 14 - 21 วัน เมื่อได้ที่แล้วนำไข่ออกมาต้มไฟแรงปานกลาง ประมาณ 25-30 นาที แล้วจึงเก็บไว้กินต่อได้อีกนาน แหล่งผลิตที่มีชื่อเสียงอำเภอไชยาจังหวัดสุราษฎร์ธานี จะใช้ดินจอมปลวกร่อนผสมกับเกลือและน้ำ และจะใช้ไข่เป็ดจากอำเภอไชยาเท่านั้นอำเภอเมืองลพบุรีจังหวัดลพบุรี จะใช้ดินสอพองผสมเกลือและน้ำแล้วนำมาพอกไข่
ไข่เค็มไชยา เป็นของฝากขึ้นชื่ออย่างหนึ่งของอำเภอไชยาจังหวัดสุราษฎร์ธานี ใช้ไข่เป็ดธรรมชาติมาทำด้วยเทคนิคที่แตกต่างจากไข่เค็มถิ่นอื่น จึงเป็นไข่เค็มที่ไข่แดงสีแดงจัด มีรสชาติกลมกล่อมไม่เค็มจัด อร่อยติดปากผู้ที่ได้ลองลิ้มชิมรสมาเป็นเวลายาวนาน ไข่เค็มเป็นการถนอมอาหารชนิดหนึ่งเพื่อเก็บไว้กินนาน ๆ ที่ชาวไชยารู้จักทำมาตั้งแต่โบราณเนื่องจากในท้องที่อำเภอไชยา เป็นพื้นที่ที่มีการทำนามากที่สุดในจังหวัดสุราษฎร์ธานี การเลี้ยงเป็ดของชาวไชยามีเกือบทุกบ้านของผู้ที่มีอาชีพทำนา ซึ่งจะเลี้ยงบ้านละ 10 -20 ตัว การเลี้ยงเป็ดส่วนใหญ่จะเลี้ยงแบบปล่อยทุ่ง เป็ดจะหาอาหารธรรมชาติในทุ่งนาซึ่งมีจำพวก ปู ปลา หอย สมบูรณ์ และจะเสริมอาหารด้วยข้าวเปลือก จึงทำให้คุณภาพของไข่เป็ดแดงไม่มีกลิ่นคาว วิธีการทำ ไข่เค็มไชยาจะมีลักษณะพิเศษกว่าที่อื่นตรงที่มีการหุ้มด้วยดินและเคลือบด้วยขี้เถ้าแกลบ ไข่เค็มที่อื่นมักจะใช้วิธีดองด้วยน้ำเกลือ การทำไข่เค็ม เริ่มด้วยการคัดเลือกไข่เป็ดที่ไม่บุบไม่แตกไม่ร้าวคือ เลือกไข่ที่สมบูรณ์มาทำไข่เค็ม ดินที่ใช้พอกต้องเอาดินปลวก คือเอาดินจากจอมปลวกมาตำให้ละเอียด ร่อนเอาเฉพาะที่ละเอียดแยกกรวดทราย ฯลฯ ออกทิ้งคลุกเคล้าด้วยน้ำและเกลือให้ได้เป็นดินค่อนข้างเหนียว แล้วเอาดินนี้หุ้มไข่เป็ด ให้หนาประมาณ 2-5 มิลลิเมตร งการบรรจุลัง บรรจุกล่อง หรือใส่ถุง ใส่ภาชนะหีบห่อสำหรับส่งจำหน่าย การนำมารับประทานจะต้องดูระยะเวลา ดูจากสลากที่ผู้ทำหรือผู้จำหน่ายระบุไว้ มิฉะนั้นจะจืดเกินไปหรือเค็มเกินไป แต่เพื่อไม่ให้ผิดพลาดหรือให้ “ถูกรสลิ้น” ของแต่ละคนควรใช้วิธีลองทำเป็นอาหารรับประทานหรือชิมดู หากเห็นว่ารสชาติพอเหมาะควรล้างดินและแกลบที่พอกไว้ออกแล้วเก็บไว้ในตู้เย็นรสชาติจะคงเดิมเก็บไว้รับประทานได้นาน ประโยชน์ ใช้เป็นอาหารคาว เช่น ทอดไข่ดาว ต้ม ใช้เป็นอาหารหวาน เช่นทำไข่หวาน และไส้ขนมต่าง ๆ
ไข่เค็มเป็นอาหารพื้นบ้านของคนไทยมาตั้งแต่สมัยโบราณ เป็นที่นิยมในการบริโภคของคนไทย ในทุกๆภาค การผลิตไข่เค็มมีขั้นตอนที่ไม่ยากซับซ้อนในการทำ จึงเหมาะสมที่จะส่งเสิรมวิชาการ ทำไข่เค็มให้เป็นที่แพร่หลายสำหรับบุคคลต่างๆ ที่มีความสนใจในการทำไข่เค็ม
อุปกรณ์ในการทำไข่เค็ม ขวดโหลแก้ว หม้ออลูมิเนียม ตะกร้า กะละมัง
วิธีทำ ล้างไข่เป็ดให้สะอาดฟักไว้ให้แห้ง ต้มเกลือกับน้ำให้เดือด
ยกลงกรองทิ้งไว้ให้เย็น เรียงไข่เป็ดที่ล้างไว้ในขวดโหล ที่จะดอง
เทน้ำเกลือที่ต้มไว้ลงไปจนท่วมไข่ ใช้ไม้ขัดหรือถุงพลาสติกใส่น้ำ
กดไข่ให้จมในน้ำเกลือตลอดเวลา ปิดฝาขวด เก็บไว้ประมาณ 2 สัปดาห์ นำมาต้มประมาณครึ่งชั่วโมง
ตักขึ้นพักไว้ให้เย็น นำมารับประทานได้
หมายเหตุ สูตรที่ให้นี้เรียกว่าหนึ่งต่อสาม คือ เกลือ 1
น้ำ 3 ใช้เวลา 2 สัปดาห์ เป็นสูตรที่รับประทานได้เร็ว ถ้าไม่รีบใช้สูตรหนึ่งต่อสี่ได้
คือ เกลือ 1 น้ำ 4 ใช้เวลา 3 สัปดาห์
