ดิฉันไม่มีโอกาสไปเยี่ยมแม่ในช่วงวันหยุดส่งท้ายปี 2555 เพราะเป็นหวัด เสียงหาย และมีไข้ หลังจัดงาน KM-DMHT 2012 เสร็จ ต้องกินยาและนอนพัก ไม่ได้ออกไปไหนเลย ไม่กล้าไปหาแม่เกรงจะเอาหวัดไปติด เดี๋ยวจะกลายเป็นเรื่องใหญ่ พี่สาวและน้องสาวส่งข่าวมาบอกว่าช่วงวันหยุดปีใหม่แม่หลงและอารมณ์เสียบ่อย
ดิฉันไปเยี่ยมแม่ครั้งสุดท้ายเมื่ออาทิตย์ที่ 16 ธันวาคม คราวนั้นแม่อารมณ์แจ่มใส พูดคุยรู้เรื่อง กินข้าวได้ ย้ายตัวเองลงจากเตียงนอนได้ อากาศที่บ้านนอกช่วงนั้นไม่หนาว กล้วยไม้ที่น้องสาวเอาไปจากบ้านพี่สาวที่กรุงเทพฯ ออกดอกงามทุกต้น บางต้นดอกมีกลิ่นหอมเย็นๆ ผักที่น้องสาวปลูกไว้ เช่น ถั่วฝักยาว ดูงามดี
กล้วยไม้ดอกสีเหลืองนี้มีกลิ่นหอมตอนเช้าๆ
กล้วยไม้ต้นนี้อยู่กับลำต้นมะขามที่ถูกตัดทิ้งไปแล้ว
ต้นถั่วฝักยาวที่เพิ่งปลูกไม่นาน
ในสวนมีหญ้าขึ้นสูงมาก น้องสาวบอกว่าไม่สามารถออกมาตัดหญ้าได้ เพราะแม่จะคอยเรียกหา สัปดาห์นี้พี่สาวมาอยู่ด้วยทำให้ได้ตัดหญ้าบ้าง ตากแดดจนใบหน้าและตัวดำไปหมด ดิฉันและพี่สาวเดินบุกหญ้าเข้าไปในสวน มะม่วงน้ำดอกไม้ที่เหลืออยู่ตนเดียวออกลูกหลายรุ่นปะปนกัน สังเกตเห็นว่าลูกมะม่วงมีขนาดเล็กลง ไม่รู้ว่าไผ่หวานหนองโดนที่ปลูกไว้ 3 กอเป็นอย่างไรบ้าง เพราะบุกไปไม่ถึง ที่นาของหลานที่ติดกับสวน รวงข้าวเริ่มเหลืองแล้ว
ท่ามกลางดงหญ้าสูง ก็ยังมีความงาม
รวงข้าวเหลืองในทุ่งนาข้างสวน
เช้านี้พี่สาวทำแกงส้มมะละกอที่เก็บจากต้นใส่ปลาช่อนไว้คอย กินกับปลาช่อนเค็มทอดจนเหลือง อร่อยมากๆ พี่สาวทำปลาช่อนเค็มตากไว้อีก ไม่รู้จะอร่อยหรือเปล่าเพราะไม่ได้หมักเกลือไว้นาน กล้วยในสวนที่งอมแล้วก็เอามาตากเป็นกล้วยตาก หวานเชียว
ปลาช่อนเค็มแดดเดียว
กล้วยตากทำเอง
สายหน่อยน้องชายตามมาสมทบ น้องชายและน้องสาวพากันไปซื้อปลาท้องนาที่บ้านเกาะกา ได้ปลาช่อนตัวใหญ่มา 3-4 ตัว เราเอามาหั่นเป็นชิ้นใหญ่ๆ ทอดให้เหลืองเก็บไว้ในช่อง freeze ของตู้เย็น ตัวขนาดกลางเอามาย่างทั้งเกล็ด ใช้ใส่แกงขี้เหล็ก ตัวเล็กหน่อยเอามาทำปลาเค็ม นอกจากนี้แม่ค้า (ซึ่งเป็นชาวบ้าน) ยังแถมปลาเนื้ออ่อน ปลาหมอกลมตัวใหญ่ๆ มาให้อีก
กินข้าวกลางวันเสร็จ พวกเราลงมือทำกับข้าวคือแกงขี้เหล็ก ฉู่ฉี่ปลาหมอกลม แบ่งกับข้าวออกเป็นหลายส่วน เอาไว้ใส่บาตรตอนเช้าวันรุ่งขึ้น เก็บไว้ให้น้องสาว และเอากลับกรุงเทพฯ ปลาเนื้ออ่อนเอาเคล้าเกลือเล็กน้อยแล้วทอดให้แม่กินกับข้าวมื้อเย็น อร่อยเพราะปลาสด พี่สาวตำน้ำพริกแกงส้มไว้ให้ ตั้งใจจะเอากลับกรุงเทพไปทำแกงส้มมะละกอกับปลาช่อนทอด แต่พอถึงเวลากลับก็ลืมทั้งน้ำพริกและมะละกอ มานึกได้เมื่อขับรถไปถึงบ้านนาแล้ว
ไปเยี่ยมแม่ทีไร พวกเราพี่น้องก็มีความสุข นึกถึงชีวิตสมัยยังเป็นเด็ก แม้อยู่บ้านนอกแต่ก็มีความอุดมสมบูรณ์ พ่อแม่เลี้ยงดูพวกเราอย่างดี ไม่เคยให้อดอยาก ถึงเวลานี้เมื่อท่านแก่ชรา พวกเรามีหน้าที่ดูแลท่านให้มีความสุขสบายมากที่สุด ต้องขอบคุณน้องสาวที่เสียสละอย่างสูง อุทิศแรงกาย-ใจ ดูแลแม่แทนพวกเราที่ออกไปทำงานต่างถิ่น พี่สาวที่มีเวลาเมื่อไหร่ก็จะไปอยู่ช่วยน้องสาวเสมอ เพราะรู้ดีว่าการดูแลผู้สูงอายุที่ช่วยเหลือตัวเองได้จำกัดนั้น เป็นภาระหนักเพียงใด
ไปอยู่กับคุณแม่กี่วันครับ ผมเพิ่งไปเยี่ยมแม่มาเหมือนกันครับ เห้นภาพในชนบทแล้วชอบมากขอให้คุณหมอมีความสุขมากๆครับ
ไม่ได้ไปหาแม่เลยค่ะอาจารย์ขจิต เป็นหวัด ต้องพักอยู่ที่บ้านตลอด
ขอให้อาจารย์หายเป็นปกติดีในเร็ววันนะคะ เสียงอาจารย์แย่ตั้งแต่วันงาน คงต้องได้พักให้เต็มที่ ดูเหมือนอาจารย์จะพักไม่พอ แต่ก็สู้งานยิ่งกว่าใครๆ นุชยังอายเลยค่ะ
อ่านบันทึกนี้มีความสุขกับชีวิตที่เป็นครอบครัวแบบบ้านๆนึกถึงวัยเด็กที่อยู่กับคุณตาคุณยายที่เมืองกาญจน์ ชีวิตอุดมสมบูรณ์ด้วยหมู่ญาติและอาหารการกินที่เรารู้ที่มา
ไม่ลืมงานที่อาจารย์ขอให้เขียนเล่าถึงกิจกรรมในฐาน คุณค่าพลังทุนท้องถิ่น ค่ะ จะพยายามทำให้เสร็จก่อนขึ้นเชียงใหม่