เยาวชนไทย ก้าวไกลสู่สากล
พีระพิชญ์ ไพโรจน์
กระแสการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา ส่งผลให้หลายประเทศทั่วโลกต้องเผชิญกับสภาพทางสังคมและเศรษฐกิจที่แปรปรวน ซึ่งมีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตมนุษย์โลกเป็นอย่างมาก หลายประเทศต่างตระหนักและเร่งคิดเพื่อเตรียมพร้อมกับพัฒนาคนให้ประชากรมีศักยภาพและความสามารถในการปรับตัวทั้งให้รู้เท่าทันกระแสการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น เพื่อประเทศชาติก้าวไปข้างหน้าได้อย่างมั่นคงและทัดเทียม ปัจจัยที่สำคัญยิ่งในการพัฒนาประเทศก็คือ “การศึกษา”
การใช้กลไกการศึกษาขับเคลื่อนอาเซียนให้บรรลุวิสัยทัศน์อาเซียน ๒๐๒๐ ที่จะให้อาเซียน สมานฉันท์ มุ่งปฏิสัมพันธ์กับประเทศภายนอก การอยู่ร่วมกันอย่างสันติ มั่นคง และรุ่งเรือง เป็นหุ้นส่วนในการพัฒนาอย่างมีพลวัต และการเป็นชุมชนแห่งสังคมที่เอื้ออาทร ภายใต้คำขวัญ “หนึ่งวิสัยทัศน์ หนึ่งเอกลักษณ์ หนึ่งประชาคม”
สามเสาหลักในการร่วมมือคือ ประชาคมด้านการเมืองและความมั่นคง โดยใช้การศึกษาเป็นตัวนำ ประชาคมด้านเศรษฐกิจกำหนดให้ทุกประเทศพัฒนาความสามารถในการแข่งขันในเวทีโลก ประชาคมด้านสังคมและวัฒนธรรม กล่าวถึงวัฒนธรรมในแต่ละพื้นที่ว่าไม่จำเป็นต้องเหมือนกัน แต่ในความหลากหลายทางวัฒนธรรมนั้นจะช่วยสร้างความร่วมมือเอื้ออาทรและพัฒนาในทุกด้านเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ส่งเสริมการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน รวมทั้งส่งเสริมอัตลักษณ์ของอาเซียน
ประเทศไทย หนึ่งในสมาชิกอาเซียน ได้ตระหนักถึงบทบาทและภารกิจสำคัญในการส่งเสริมความร่วมมือกันเพื่อสร้างความแข็งแกร่งของอาเซียนในเวทีโลก โดยเฉพาะการใช้กลไกความร่วมมือด้านการศึกษานำพาอาเซียนสู่การเป็นประชาคมที่มีความมั่นคง
ทุกภาคส่วนจึงเร่งมือขับเคลื่อนโดยการเตรียมพร้อมที่เด็กและเยาวชน ให้มีการพัฒนาไปสู่เป้าหมาย โดยใช้กลไกการศึกษาเป็นตัวนำสำคัญ ให้สามารถก้าวไปได้อย่างมีทิศทาง มั่นคงและประสานประโยชน์
หลักสูตรการศึกษาจะนำชาติไปสู่ความเป็นสากล มุ่งสร้างเด็กและเยาวชนให้มีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ เพื่อให้ผู้เรียนมีศักยภาพเป็นพลโลก
การพัฒนาเด็กและเยาวชนจึงนับว่าเป็นสิ่งสำคัญยิ่ง โดยเฉพาะการพัฒนาด้านความรู้เพื่อนำไปสู่สมรรถนะสำคัญในด้าน ความสามารถในการสื่อสาร การคิด การแก้ปัญหา การใช้ทักษะชีวิต และการใช้เทคโนโลยี ไม่ใช่เพียงมีแต่ไม่สามารถ เช่นว่า เมื่อต้องเผชิญกับสภาพปัญหาใด ๆ ความรู้มีแต่แก้ปัญหาที่เกิดขึ้นไม่ได้ เข้าลักษณะ “ความรู้ท่วมหัวเอาตัวไม่รอด” หรือมีเครื่องใช้เทคโนโลยีที่มีประสิทธิภาพแต่ใช้ไม่เป็น หรือไม่ได้ใช้ในทางสร้างสรรค์และเกิดประโยชน์อย่างแท้จริง กลับไปใช้เพื่อ “เสพ”มากกว่าเพื่อ “ศึกษา”
สิ่งสำคัญอีกประการหนึ่งก็ คือการพัฒนาเยาวชนด้านคุณธรรม จริยธรรม หากนำแนวทางในหลักสูตรการศึกษามาปรับใช้อย่างเรื่องของคุณลักษณะอันพึงประสงค์ทั้งแปดประการอันได้แก่ ความรักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ ซื่อสัตย์สุจริต มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ อยู่อย่างพอเพียง มุ่งมั่นในการทำงาน รักความเป็นไทยและมีจิตสาธารณะ คุณลักษณะในแต่ละประเด็นย่อมเป็นแนวทางในการพัฒนาเยาวชนเพื่อเตรียมพร้อมกับการก้าวสู่สากล ความภาคภูมิใจในชาติ ศรัทธาในศาสนา ความจงรักภักดีต่อสถาบันพระมหากษัตริย์ อันเป็นสถาบันที่ยิ่งใหญ่ของประเทศ ย่อมนำมาซึ่งความพร้อมในการพัฒนาด้านอื่นๆต่อไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องคุณธรรมที่น้อมนำชีวิต ให้คิดและกระทำในสิ่งที่ดีงามของแต่ละศาสนา กรณีตัวอย่างการใช้ชีวิตบนหลักธรรมในพุทธศาสนา “พรหมวิหารสี่” ที่ว่าด้วยเรื่อง ความเมตตา คือปรารถนาให้ผู้อื่นได้รับความสุข กรุณา ความปรารถนาให้ผู้อื่นพ้นทุกข์ มุทิตา คือยินดีเมื่อผู้อื่นได้ดีและอุเบกขาการรู้จักวางเฉยไม่เข้าข้างฝ่ายหนึ่งฝ่ายใด
สำหรับหนทางแห่งความสำเร็จก็อาจเลือกใช้หลักอิทธิบาทสี่ ได้แก่ ฉันทะ วิริยะ จิตตะ วิมังสา หรือหลักธรรมแห่งมิตรภาพอย่างสังคหวัตถุสี่ ได้แก่ ทาน ปิยวาจา อัตถจริยาและสมานัตตา และหลักธรรมที่เป็นหัวใจสำคัญคือเรื่องของอริยสัจสี่ ความจริง ๔ ประการ คือ การมีอยู่ของทุกข์ เหตุแห่งทุกข์ ความดับทุกข์ และ หนทางไปสู่ความดับทุกข์ หากเป็นในแนวทางของอิสลามก็กล่าวถึงการอยู่ร่วมกันอย่างสันติยึดในหลักศรัทธา หลักปฏิบัติและหลักคุณธรรม ในคริสต์ศาสนาก็กล่าวถึงการปฏิบัติตามคำสอนของพระเจ้าและมีความรักในเพื่อนมนุษย์
เยาวชนกับการพัฒนาไปสู่ความเป็นสากลจึงหลีกไม่พ้นการเรียนรู้ควบคู่คุณธรรม การพัฒนาเยาวชนให้ก้าวไกลต้องอาศัยแรงผลักดันอันสำคัญจากหน่วยงาน องค์กร สังคม บุคคล และที่สำคัญที่สุดก็หนีไม่พ้น สถาบันครอบครัวที่จะหล่อหลอมความคิดและจิตสำนึกของการเป็นคนดี มีจิตสาธารณะ เสียสละ และเอื้ออาทร การส่งเสริมและสนับสนุนให้ได้รับการศึกษา พัฒนาความรู้เพื่อนำพาชีวิตไปสู่สังคมระดับที่กว้างออกไป
สถาบันการศึกษาก็เป็นอีกสถาบันหนึ่งที่ไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าสถาบันครอบครัวเพราะ หากบ้านคือต้นกำเนิดของเมล็ดพันธุ์ โรงเรียนก็จะเป็นแหล่งบ่มเพาะเมล็ดพันธุ์ให้งดงามตามแบบอย่างอันเหมาะสม เยาวชนจะเผชิญกับสิ่งต่างๆ ที่ท้าทายทั้งด้านความรู้ ความคิดและความสามารถ หากเยาวชนมีโอกาสค้นพบตนเองและได้รับพัฒนาอย่างเหมาะสมการก้าวไปสู่ “สิ่งที่ดีกว่า” ก็ไม่เป็นอุปสรรคแต่ประการใด
ในขณะที่สังคมปัจจุบันมีการเปลี่ยนเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและรุนแรง มีทั้งความดี และความไม่ดีอย่างเห็นได้ชัดหลายครั้งหลายหนที่หลายคนมองว่า “ทำดีได้ดีมีที่ไหน ทำชั่วได้ดีมีถมไป” นั่นก็เท่ากับว่าบุคคลนั้นกำลังมีมุมมองชีวิตที่น่าวิตกไม่น้อย แล้วส่งผลให้เกิดภาพความผิดพลาดขึ้นในเยาวชน
สำคัญที่สุดหากเยาวชนจะคิดได้ทำเป็น แต่ก็ไม่ใช่เรื่องยากนักหากจะมีการดำเนินการใด ๆเพื่อแก้ไขสภาพปัญหาที่เกิดขึ้น แน่นอนว่าความรักความอบอุ่นและความเข้าใจจะสามารถนำพาเยาวชนไทยให้ก้าวไกลสู่ชีวิตที่ดีกว่าได้อย่างไม่ต้องวิตกกังวล ในขณะที่การพัฒนาคนเกิดขึ้นในเยาวชนของชาติ คงไม่ผิด หากความหวังที่วาดว่าประเทศ จะพัฒนาสู่ความเป็นสากลได้ในทศวรรษที่ ๒๑ อันใกล้นี้
ในการดำเนินชีวิตของคนในสังคมรวมทั้งเยาวชนคนสำคัญของชาติ จึงสมควรอย่างยิ่งที่จะน้อมนำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมาเป็นแนวคิดหลักในการพัฒนากระบวนการทำงานทั้งระบบ โดยมุ่งหวังให้เด็ก เยาวชน และครอบครัวได้เรียนรู้ถึงแนวทางการดำเนินชีวิต พร้อมขับเคลื่อนสังคมสู่ความสันติสุข ร่วมพัฒนาวิสัยทัศน์ความสุขตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงสู่ประชาคมอาเซียนด้วยหลักเหตุผลความพอประมาณ มีภูมิคุ้มกัน อันจะเป็นรากฐานการสร้างสันติภาพที่ยั่งยืนสืบไป
ตามเป้าหมายของหลักสูตรการศึกษาที่จะนำชาติไปสู่ความเป็นสากล หวังเด็กและเยาวชนให้มีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ เพื่อให้ผู้เรียนมีศักยภาพเป็นพลโลก
ในขณะที่มีการก้าวสู่ความเป็นสากล สิ่งหนึ่งที่เยาวชนไทยต้องสำนึกคือ การดำรงไว้ซึ่งความเป็นไทย หาใช่การหลงใหลคลั่งไคล้หรือมัวเมาไปกับภาพชีวิตมายา ของนานาประเทศ เมื่อโลกเปิดทางให้ จึงเป็นหน้าที่อันยิ่งใหญ่ ที่เยาวชนไทยจะมีโอกาสนำพาความภาคภูมิใจนี้ไปสู่สากล ทั้งระดับอาเซียน และระดับโลกต่อไป
เยาวชนก้าวไกลในชีวิต แม้ก้าวผิดก้าวพลั้งก้าวครั้งใหม่
ก้าวทุกก้าวนำพาประชาไทย สู่อาเซียนจนยิ่งใหญ่ในสากล
เห็นด้วยอย่างยิ่งนะครับ กับการเป็นไทยในอาเซียน โดยไม่ลืมรากเหง้าของเราเอง หากแต่ต้องบูรณาการเข้าด้วยกัน -
ขอบพระคุณครับ