-การใช้ “อิติ”
-ศัพท์ใหม่
1. การใช้ อิติ
อิติ इति เป็นศัพท์ที่ไม่แจกรูป ใช้ได้โดยตรง อาจสนธิก็ได้ โดยใช้ในความหมายว่า “ว่า” หรือ “ดังนี้”
1) ใช้เมื่อบอกว่าจบบท จบตอนของหนังสือ
“อิติ ปญฺจโม’องฺกะ” (นี้คือองก์ที่ห้า นั่นคือ จบองก์ที่ห้าแล้ว)
2) แปลว่า ครั้นแล้ว หรือดังนั้นแล้ว
“อิติ นิษฺกฺรานฺตาะ สรฺเว” (ครั้นแล้ว ทั้งหมดก็ออกไป)
3) ใช้เพื่อบอกถึงประโยคที่กล่าวถึง (direct speech) เช่น เมื่อเราอ้างถึงคำพูดของใคร ก็ใช้คำว่า “อิติ” เพื่อเปิดประโยคนั้น คำว่า อิติ มักจะอยู่ท้ายประโยค เช่น
โอม ศานฺติะ ศานฺติะ ศานฺติริติ วทามิ (โอม ศานฺติะ ศานฺติะ ศานฺติะ อิติ วทามิ)
ฉันกล่าวว่า “โอม ศานฺติะ ศานฺติะ ศานฺติะ”
ในภาษาสันสกฤตนั้นการอ้างถึงคำพูดใด
จะต้องยกมาทั้งหมด ไม่มีการลำดับความใหม่ เช่น แม่บอกว่า “อย่าเกเรนะลูก”
ในภาษาไทย เราอาจเรียบเรียงข้อความใหม่ (indirect speech) ว่า
แม่บอกลูกไม่ให้เกเร แต่ในภาษาสันสกฤตไม่มีแบบนี้
2. ศัพท์ใหม่
|
อนรฺถ |
anartha |
अनर्थ |
ปุ. |
โชคร้าย (อนฺ + อรฺถ) |
|
อุทฺโยค |
udyoga |
उद्योग |
ปุ. |
ความขยัน |
|
กลฺยาณ |
kalyāṇa |
कल्याण |
นปุ. |
ข้อดี, ประโยชน์, การปลดปล่อย |
|
ตรุ |
taru |
तरु |
ปุ. |
ต้นไม้ |
|
ทฺวิช |
dvija |
द्विज |
ปุ. |
พราหมณ์, ชาวอารยัน, นก |
|
ทฺวิชาติ |
dvijāti |
द्विजाति |
ปุ. |
พราหมณ์, ชาวอารยัน, นก |
|
ธรฺม |
dharma |
धर्म |
ปุ. |
ธรรมะ, กฎ, ความถูกต้อง |
|
ไธรฺย |
dhairya |
धैर्य |
น. |
ความเด็ดเดี่ยว |
|
ปศุ |
paśu |
पशु |
ปุ. |
สัตว์ป่า (เราใช้ว่า ปศุสัตว์) |
|
พล |
bala |
बल |
นปุ. |
ความเข้มแข็ง, กำลัง |
|
มนุษฺย |
manuṣya |
मनुष्य |
ปุ. |
มนุษย์, คน |
|
ยชฺญ |
yajña |
यज्ञ |
ปุ. |
การบวงสรวง, การสังเวย |
|
วน |
vana |
वन |
นปุ. |
ป่า |
|
วินย |
vinaya |
विनय |
ปุ. |
วินัย, ระเบียบ |
|
วีจิ |
vīci |
वीचि |
ปุ. |
คลื่น (อวีจิ คือ ไม่มีคลื่น) |
|
ศาสฺตฺร |
śāstra |
शास्त्र |
นปุ. |
ศาสตร์, ความรู้, ตำรา |
|
ศูทฺร |
śūdra |
शूद्र |
ปุ. |
วรรณะศูทร |
|
หิต |
hita |
हित |
นปุ. |
ประโยชน์ |
|
น |
na |
न |
อวยย. |
ไม่ |
|
อิติ |
iti |
इति |
อวยย. |
ว่า, ดังนี้ |
แบบฝึก
1. แปลสันสกฤตเป็นภาษาไทย
|
वायोर्बलेन तरवः कम्पन्ते. 1. असिनाद्यारयो म्रियन्त इत्यत्र नृपो भाषते. 2. वसूनां राशीन्नृपतीन्कवयो |र्थयन्ते. 3. शास्त्रे अधुना शिक्षामह इति पत्त्रे हरिर्लिखति.4. पापाद्दुःखं जायते. 5. शिष्याणां विनय उद्योगश्च गुरुभ्यो रोचेते. 6. अधर्माय न धर्माय यतेथे. 7. विष्णोः (abl.) सूक्ते ऋषी लभेते. 8. |
अत्रर्षिर्भानुं वन्दते.9. अग्नी ईक्षते बालः.10. धनेन पशूं लभध्वे यज्ञाय.11. सदा गुरोः पादौ बालाः सेवन्ते.12. फले अत्र मनुष्यस्य पाण्योस्तिष्ठतः.13. सहेते अनर्यं साधू.14. वनेष्विहर्क्षा वसन्ति.15. क्षत्रिया ऋषी सेवन्ते.16. |
2. แปลภาษาไทยเป็นสันสกฤต
1. บ้านสองหลัง4ที่นั่น5สะเทือน6ด้วยกำลัง3ของคลื่น2 แห่งมหาสมุทร1.
2. พ่อ3เห็น4หน้า2 ของลูกชาย1
3. “เราพยายาม3เพื่อประโยชน์2ของศิษย์ทั้งหลาย1”ครูทั้งหลาย5กล่าว6 ดังนี้4 (ใช้ “อิติ”)
4. เด็กทั้งหลาย2ถาม4บิดา1เพื่ออาหาร3
5. ในป่า1ที่นั่น2ช้างทั้งหลาย3สู้อยู่5กับหมีทั้งหลาย4
6. ศูทรทั้งสอง3รับใช้4ชาวอารยะทั้งสอง1ที่นี่2
7. ผลไม้ทั้งหลาย1ทำให้ยินดี3ซึ่งเด็กทั้งหลาย2
8. ท่านทั้งหลายรับ3ทรัพย์2เมื่อใด1?
9. บัดนี้1ฤษีทั้งสอง2เริ่ม4การสังเวย3
โห มาเร็วมากจริงๆ อาจารย์นอนตีพุงรอตรวจการบ้านเลยคะ คงอีกสักพักใหญ่ๆ อิอิ
จะว่าไปหนูเห็นคำว่า อิติ ในบทมนต์อยู่บ่อยๆ เช่น
इति श्रीनारदपुराणे संकष्टनाशनं गणेशस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
ดังนี้คือบทสวดถึงพระคเณศเพื่อทำลายอุปสรรคต่างๆอันมีมาแต่คัมภีร์นารทปุราณะ
แบบนี้ใช่อย่างเดียวกับที่อาจารย์กล่าวไว้ไหมค่ะ
เป็น อิติ ในข้อ 1) คือ บอกเวลาจบตอนท้ายครับ
เปิดนารทียปุราณะ หาไม่เคยเจอ สโตตรัมบทนี้เลย :'(
รอบนี้หนูแปลไม่ค่อยจะได้ความ ไม่รู้เรื่อง แถมทำไม่ได้อีกตั้งหลายข้อคะ ฮือๆ ..
1.) ต้นไม่ทั้งหลายเหล่านั้นพลิ้วสั่นไหวด้วยแรง(กำลัง)ของลม
2,) ข้อนี้ลองแยกสนธิดูออกมาได้เท่านี้คะ มฺริยนฺเต อิติ อตฺร นฺฤปสฺ ภาษเต มันน่าจะแปลว่าใครหลายคนตายด้วยดาบ พระราชากล่าว
3.) -
4.) วันนี้เราทั้งหลายศึกษาหาความรู้ดังนั้นแล้วพระหริก็ทรงเขียนจดหมายทั้งสองนั้น
5.) ความทุกข์เกิดจากบาป
6.) ความขยันและความมีระเยียบวินัยของศิษย์ทั้งหลายทำให้ครูหลายคนพอใจ
7.) อันนี้ลองแปลดูแล้วไม่รู้เรื่องเลยไม่แปลดีกว่า อิอิ
8.) ฤาษีสองตนรับบทสวดทั้งสองนั้นมาจากองค์พระวิษณุ
9.) ฤาษีทักทายพระอาทิตย์ที่นี่
10.) เด็กเห็นไฟสองดวง
11.) ท่านทั้งหลายรับสัตว์ทั้งหลายเหล่านั้นไว้ด้วยทรัพย์เพื่อการบูชายัญ
12.) เด็กๆรับใช้อยู่ที่แทบเท้าทั้งสองของครูเสมอ
13.) ผลไม้ทั้งสองนั้นตั้งอยู่ที่บนมือทั้งหลายของมนุษย์
14.) นักบวชอดทนกับความโชคร้าย
15.) -
16.)กษัตริย์ทั้งหลายรับใช่เชื่อฟังฤาษีทั้งสองตนนั้น
ตอบน้องอาท Sanskrit Lover
इति श्रीनारदपुराणे संकष्टनाशनं गणेशस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥ อันนี้เอามาจากบทนี้คะ '' สงฺกฎนาศนคเณศโสฺตตฺรมฺ ''
1.) อุทเธา วีเจรฺพเลน คฺฤเห ตตฺร กมฺเปเต ( ตรงนี้อาจารย์บอกว่าถ้าสระที่ท้ายของคำทวิพจน์แล้วไม่ต้องทำสนธิถูกไหมค่ะ หนูเลยลังเล ? )
2.) ปุตฺรสฺย มุขํ ชนก อีกฺษเต
3.) ศิษฺยานำ กลฺยาณาย ยตฺยยิติ คุรโว ภาษนฺเต
4.) ชนกํ พาลา อนฺนาย ปฺฤฉนฺติ
5.) วนยตฺร คชา ยุธฺยนฺเต ฤกฺไษะ
6.) ทฺวิชาตฺยตฺร ศูทฺเรา เสเวเต
7.) ผลานิ พาลานฺโรจนฺเต
8.) ยทา วสุ ลภธฺเว
9.) อถ ฤษี ยชฺญารเภเต
แปลสันสกฤตเป็นไทย
2. असिनाद्यारयो म्रियन्त इत्यत्र नृपो भाषते. => อสินา อทฺย อรยสฺ มฺริยนฺเต อิติ อตฺร นฺฤปสฺ ภาษเต.
3. वसूनां राशीन्नृपतीन्कवयो |र्थयन्ते. => วสูนำ ราศีนฺ นฺฤปตีนฺ กวยสฺ อรฺถยนฺเต
7. अधर्माय न धर्माय यतेथे. 7. ท่านทั้งสองพยายาม(อดทน)เพื่อธรรมะ มิใช่เพื่ออธรรม
13.) ผลไม้ทั้งสองนั้นตั้งอยู่ที่บนมือทั้งหลายของมนุษย์ ที่นี่
15. वनेष्विहर्क्षा वसन्ति => วเนษุ อิห ฤกฺษาสฺ วสนฺติ.
พยายามท่องศัพท์ให้คล่อง ทั้งเขียน ทั้งบันทึกในไฟล์ (เพื่อความสะดวกในการค้น)
1. อุทเธรฺวีเจรฺพเลน คฺฤเห ตตฺร กมฺเปเต
3.) ศิษฺยานำ กลฺยาณาย ยตามห อิติ (ยตามหยิติ) คุรโว ภาษนฺเต
5.) วนยตฺร คชา ยุธฺยนฺเต ฤกฺไษะ (โจทย์ให้ขึ้น ฤกฺไษสฺ ก่อน ยุธฺยนฺเต = วนยตฺร คชา ฤกฺไษรฺยุธฺยนฺเต)
6) ทฺวิเชา อตฺร ศูทฺเรา เสเวเต.
8.) กุโต (กุตสฺ - คำถาม) วสุ ลภธฺเว
มีผิดเล็กๆ น้อยเช่นเคย
บทต่อไปจะลองให้คะแนนดูนะครับ ;)
สวัสดีปีใหม่(อินเดีย) คะ..
วันพรุ่งนี้คงเป็นวันสุดท้ายที่จะสิ้นสุดเทศกาลดีปาวลีในปี 2012 แล้ว หลังจากที่มีการทำบูชากันมาต่อเนื่องยาวนานหลายวัน
หนูขอถือโอกาสอันเป็นมงคลในเทศกาลนี้อวยพรให้ครูมีความสุขมากๆ สุขภาพร่างกายแข็งแรง ไม่มีโรคภัยไข้เจ็บ อยู่เป็นร่มโพธิ์ร่มไทร เป็นที่พึ่ง
คอยแนะนำให้ความรู้แก่ผู้ที่สนใจใฝ่ศึกษาในวิชาการ ตลอดจนศาสตร์ต่างๆไปนานๆ ให้เหมือนกับแสงแห่งดิยา (ตะเกียงดินเผาที่ถูกจุดขึ้นในเทศกาลนี้) ที่จะส่องสว่างโชติช่วงชัชวาล ไม่มีวันมอดดับลง ประหนึ่งความรู้ทั้งมวลที่ครูมอบให้ศิษย์นะค่ะ
ในตอนหัวค่ำของวันพรุ่งนี้หนูจะไปวัดเทพมณเฑียรเสาชิงช้า แล้วอย่างไรจะนำพระพรจากพระลักษมีมาฝากอาจารย์นะค่ะ
โอมฺ ศฺรีคุรุภฺโย นมะ || ขอความนอบน้อมจงมีแด่ครูทั้งหลาย ||
ॐ महा लक्ष्म्यै नमः
ขอบคุณมากครับ
ขอให้คุณศรีฯ และศิษย์สันสกฤตทุกท่านประสบความสุขสวัสดีด้วยเช่นกันครับ
ป.ล.อย่าลืมมาเล่าบรรยากาศที่วัดให้ฟังด้วยนะครับ
เสียดายกด like ไม่ได้เหมือน facebook
คิดว่าจะพยายามหาบทนี้ให้เจอในปุราณะให้ได้