เรื่องเล่าประทับใจจากการดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคอง
ชื่อเรื่อง : การทำความต้องการครั้งสุดท้ายของคุณตา ...นำพาความสุขก่อนจากไป
Title : To make your Living Will Before ... leads to joy
คุณตาอายุ 92 ปีรูปร่างผอม สูง ตรากตรำงานหนักมาตลอดชีวิต มีอาชีพเกษตรกรรม ทำนาทำสวน เลี้ยงดูบุตรหลาน ท่านมีลูกชาย 4 คน ลูกสาว 3 คน รวมทั้งมารดาของดิฉันด้วย ท่านเป็นเสาหลัก เป็นที่รักของทุกคนในครอบครัว หลังจากคุณตาอายุมากขึ้น ไม่สามารถทำนาได้ ท่านจึงใช้เวลาส่วนใหญ่ในการสวดมนต์ ทำบุญ เข้าวัดเป็นประจำ ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ ปี 2552 คุณตาเจ็บป่วยด้วยอาการ มีไข้ ไอ หายใจเหนื่อย แพทย์วินิจฉัยเป็น ปอดบวม หลังจากเข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลพิจิตร แพทย์ได้พูดคุยถึงอาการเจ็บป่วยว่า อาการของโรคไม่ทุเลา เพราะคุณตาสูงอายุ แล้ว ถ้าคุณตาเหนื่อยมากขึ้น อาจจำเป็นต้องใส่ท่อช่วยหายใจ เมื่อก่อนดิฉันเคยคุยกับคุณตาถึงการใส่ท่อช่วยหายใจคุณตาได้ขอร้องว่าขออย่าใส่ท่อหรือสายอะไรเข้าไปในตัวของท่านเลย ลูกและหลานๆจึงตกลงร่วมกันว่าจะไม่ให้คุณหมอใส่ท่อช่วยหายใจ และปั้มช่วยชีวิต
ในขณะที่นอนอยู่ที่โรงพยาบาล คุณตารับประทานอาหารได้น้อย แพทย์ได้อธิบายความจำเป็นว่าต้องใส่สายยางให้อาหาร เพื่อช่วยให้ร่างกายมีแรงต่อสู้กับโรค แต่คุณตาเองเป็นคน ขอร้อง ไม่ให้ใส่สายยางให้อาหารแก่ท่าน และอยากจะกลับไปอยู่ที่บ้านในช่วงสุดท้ายพร้อมครอบครัว ทางลูกและหลานๆ จึงทำตามความต้องการของคุณตา โดยขอรับคุณตากลับไปบ้าน เพื่อให้ได้อยู่กับครอบครัวอย่างสงบ เมื่อรับท่านกลับบ้าน ลูก ๆ 7 คนของคุณตาได้ผลัดเปลี่ยนเวรกันทุกวันเพื่อมาเฝ้าดูแลและให้กำลังใจ ดิฉันซึ่งเป็นหลานจะคอยช่วยท่านในการทำกิจวัตรประจำวัน เช่น อาบน้ำ ป้อนอาหาร ช่วยเรื่องการขับถ่าย วัดความดันโลหิตให้ทุก 4 ชั่วโมง คอยพูดคุย นำให้ท่านสวดมนต์ไหว้พระ ซึ่งเป็นสิ่งที่คุณตาทำมาตลอด ในวันที่ 13 กุมภาพันธ์ ช่วงเช้า ดิฉันวัดความดันของท่านได้ต่ำลงมาก แต่ระดับความรู้สึกตัวของท่านยังดีอยู่ จึงปรึกษากับทุกคนในครอบครัวว่า จะให้ยาเพื่อปรับความดันโลหิตหรือไม่ ซึ่งในที่สุดแล้ว ทุกคนตกลงร่วมกันว่า อยากให้ท่านได้จากไปอย่างสงบ ไม่ทุกข์ทรมาน ในวันนั้น บรรดาลูกและหลานๆของท่าน ได้เข้ามาดูแลให้กำลังใจ และร่วมกันสวดมนต์ ในช่วงสุดท้ายของชีวิต คุณตายังพูดคุยได้ปกติ มีสติสัมปชัญญะครบถ้วน สวดมนต์ตามที่ลูก และหลานๆ นำให้ จนในช่วงเย็นของวันที่ 13 กุมภาพันธ์ ความดันของคุณตาลดลงเหลือ 50 / 30 เมื่อท่านลืมตาขึ้นมา ก็จะเรียกหาดิฉัน เพื่อมานำให้ท่านท่องคำว่า พุทโธ พุทโธ
ในคืนนั้น คุณตานอนสวดมนต์ตลอดทั้งคืนท่ามกลางการดูแลของลูกและหลานๆ ในช่วงเช้ามืดของวันที่ 14 กุมภาพันธ์ ท่านได้จากไปอย่างสงบด้วยรอยยิ้ม โดยมีลูกหลานทั้งหมดรายล้อม ตัวท่าน ถึงแม้ในวาระสุดท้ายท่านยังได้ท่องคำว่าพุทโธ พุทโธ จนหมดลมหายใจ ทั้งลูกและหลานๆ ทุกคน รู้สึกมีความสุขที่ ท่านได้จากไปด้วยอาการอันสงบ ไม่ทุกข์ทรมาน
บทเรียนที่ได้รับ การทำความต้องการครั้งสุดท้ายของผู้ป่วยเป็นสิ่งจำเป็นที่ผู้ดูแลต้องเคารพการตัดสินใจของผู้ป่วยซึ่งจะช่วยให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นในช่วงที่เหลืออยู่
ณัฐิยาภรณ์ เปลี่ยนเนียม
พยาบาลวิชาชีชำนาญการ
กลุ่มงานเวชกรรมสังคม โรงพยาบาลพิจิตร
กันยายน 2555
ผมจะค่อยๆ ทะยอยนำเรื่องจากเพื่อนร่วมงานมาลงให้นะครับ