วันนี้ (๑ กันยายน พ.ศ.๒๕๕๕) ดูรายงานในทีวีไทยพูดถึงคุณครูสมประสงค์ มั่งอะนะ แห่งอุ้มผาง ท่านเข้าใจว่า คนที่ไม่มีนามสกุลไม่มีสัญชาติ ชาวคลินิกอุ้มผางควรไปดูโรงเรียนท่านไหมคะ จะได้ทำความเข้าใจในกฎหมายที่ถูกต้อง สิทธิในสัญชาติไทยไม่ขึ้นอยู่กับการมีนามสกุล แต่ขึ้นอยู่กับจุดเกาะเกี่ยวที่ "แท้จริง" ที่มีกับประเทศไทยต่างหาก การไม่มีนามสกุลในทะเบียนราษฎรนั้นเป็นเรื่องที่เกิดจากความเข้าใจผิดของส่วนราชการที่ดูแลการทำทะเบียนราษฎรต่างหาก กล่าวคือ อำเภอหรือเขตหรือเทศบาลที่ทำการสำรวจคนไร้รัฐในทะเบียนประวัติ
ประเด็นการพิสูจน์ "ข้อกฎหมาย" ว่าด้วยสิทธิในชื่อสกุลของบุคคลนั้น เป็นสิ่งที่สำคัญของมนุษย์มาก รบกวนท่านทั้งหลายโปรดทราบว่า มนุษย์พร้อมจะมีปมด้อยเมื่อไม่ถูกบันทึกชื่อสกุลในทะเบียนประวัติหรือทะเบียนบ้านตามกฎหมายการทะเบียนราษฎร การพัฒนาสิทธิในเรื่องนี้ก็น่าจะไม่ยาก ถ้าเราเข้าใจใน "ธรรมชาติของสิทธิ" ในเรื่องนี้ รบกวนช่วยกันคิดและศึกษานะคะ มีสิทธิหลายเรื่องที่ควรศึกษา คิด เข้าใจ และบังคับการตามสิทธิให้แก่คนที่ไร้สิทธิ
ส่วนเรื่องของสิทธิในสัญชาตินั้น ก็คงชัดเจนแล้วว่า ถ้าเด็กอุ้มผางมีจุดเกาะเกี่ยวที่แท้จริงกับประเทศไทย เขาก็ย่อมมีสิทธิในสัญชาติไทย และหากเขามีจุดเกาะเกี่ยวที่แท้จริงกับประเทศพม่า เขาก็จะต้องมีสิทธิในสัญชาติพม่า แต่กระบวนการเข้าใช้สิทธิดังกล่าวย่อมเป็นไปตามกฎหมายสัญชาติและกฎหมายการทะเบียนราษฎรของรัฐไทยซึ่งเป็นเจ้าของสัญชาติ สิทธิในสัญชาติคงไม่ขึ้นอยู่ในสิทธิในชื่อสกุล
ในการรับฟังความทุกข์ของคนไร้สัญชาติในทะเบียนราษฎรของรัฐไทย เราพบว่า "สิทธิในชื่อสกุล" เป็นอีกประเด็นหนึ่งในเรื่องของการจัดการสิทธิในสถานะบุคคลตามกฎหมายที่ยังมีปัญหาให้ต้องพิสูจน์และพัฒนาสิทธิเพื่อมนุษย์ในสังคมไทย
