บทเรียนจากความจริง
ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์
บทความจากหนังสือพิมพ์แนวหน้า ฉบับวันเสาร์ที่ 25 สิงหาคม 2555
ติดตามอ่านย้อนหลังได้ที่ลิงก์ข้างล่างนี้ครับ
http://www.naewna.com/columnist/1104
การแต่งตั้งผู้บริหารระดับสูงผู้หญิง ของกระทรวงพาณิชย์เป็นปรากฏการณ์ปกติ
ขอขอบคุณผู้อ่านที่ใช้ E-mail : [email protected] และโทรศัพท์มือถือส่งข้อมูลมาถึงผมมากมาย
บทความจะพยายามเป็นสื่อกลางเพื่อแนวร่วมของผม บางเรื่องเป็นเรื่องระยะยาว บางเรื่องเป็นเรื่องระยะสั้น แต่ผู้อ่านนำไปพัฒนาช่วยให้ประเทศไทยมีความรู้และมีการวิเคราะห์ในมุมลึกและกว้าง เพื่อพัฒนาประเทศให้ยั่งยืนต่อไป
ผมมีโอกาสดีเพราะมีเวทีอย่างแนวหน้าได้แสดงออกและช่วยประเทศในมุมต่างๆ
สิ่งแรกในสัปดาห์นี้ จะรายงานให้ทราบก็คือ ในวันศุกร์ที่ 24 สิงหาคมที่ผ่านมา ท่านองคมนตรีอำพล เสนาณรงค์ มาเป็นประธานในพิธีเปิดโครงการพัฒนาผู้นำสหกรณ์ หลักสูตร ผู้นำสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนขั้นสูงรุ่นที่ 2 (The Diploma on Advanced Credit Union Leaders) ของชุมนุมสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนแห่งประเทศไทย จำกัด
บรรยากาศอบรมฯพณฯอำพล เสนาณรงค์ องคมนตรี มาเป็นประธานในพิธีเปิดโครงการพัฒนาผู้นำสหกรณ์ หลักสูตร ผู้นำสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนขั้นสูงรุ่นที่ 2 (The Diploma on Advanced Credit Union Leaders) ของชุมนุมสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนแห่งประเทศไทย จำกัดโดยระหว่างวันที่ 23 สิงหาคม-23 พฤศจิกายน 2555 ณ ชุมนุมสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนแห่งประเทศไทย จำกัด
หลายคนอาจจะไม่เข้าใจคำว่าเครดิตยูเนี่ยน แต่เป็นกลุ่มสหกรณ์ที่ออมทรัพย์ระดับชุมชนซึ่งมีคุณประโยชน์แก่ประเทศไทยอย่างมหาศาลเพราะ
-ออมเงินระดับชาวบ้าน
-สร้างวินัยการเงินให้คนระดับรากหญ้า
-เป็นองค์กรไม่แสวงหากำไร
ผมรู้จักกลุ่มนี้มานาน ได้ริเริ่มพัฒนาผู้นำมาประมาณ 40 คนเมื่อ 4 ปีที่แล้ว และเริ่มอีก 40 คน ในช่วง 3 เดือนข้างหน้า
ก่อนที่ ฯพณฯอำพล เสนาณรงค์ จะมาเปิดงาน ผมได้มีโอกาสไปปฐมนิเทศ 2 ชั่วโมงเต็ม ได้เห็นว่าผู้นำเหล่านี้มีความริเริ่มและมีความคิดใหม่ๆ มีอุดมการณ์อย่างน่าชื่นชม ใครได้เห็นได้สัมผัสจะรู้สึกว่าประเทศไทยยังมีคนเก่งๆ ในหลายวงการ
ปัญหาก็คือ เครดิตยูเนี่ยน ยังมีภาพที่ไม่ชัดในสายตาของประชาชนทั่วไป เพราะอยู่ภายใต้การกำกับของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จึงขอให้ผู้อ่านซึ่งเป็นแนวร่วมของผมให้ความสนใจศึกษาและกระจายข้อมูลให้ผู้เกี่ยวข้องทุกคนทราบในมุมกว้างเพราะเป็นสถาบันทางการเงินที่มีคุณภาพระดับชุมชน
การที่ ฯพณฯอำพล เสนาณรงค์ ได้กรุณามาเปิดงานและให้โอวาทเป็นสิ่งที่สำคัญและเป็นเกียรติให้กับชาวเครดิตยูเนี่ยนโดยเน้นให้เห็นว่า “ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงกับอุดมการณ์สหกรณ์ไปด้วยกัน”
ปัจจุบันเครดิตยูเนี่ยนมีองค์กรอยู่ 1,500 แห่ง กระจายไปทุกจุดของประเทศ มีสมาชิกกว่า 1 ล้านคน
เรื่องที่ 2 ที่สำคัญสัปดาห์นี้ก็คือ บทบาทของผู้นำสตรีในประเทศไทยจะมีมากขึ้น มีผลดี ผลเสียอย่างไรในการพัฒนาทุนมนุษย์ของประเทศไทยอย่างไร?
กรณีศึกษาก็คือ การแต่งตั้งคุณวัชรี วิมุกตายน ปลัดกระทรวง พาณิชย์คนใหม่ และยังมีตำแหน่งสูงๆ อีก 4-5 ตำแหน่ง คือ แต่งตั้ง
นางนันทวัลย์ ศกุนตนาค เป็นรองปลัดกระทรวงพาณิชย์ นางศรีรัตน์ รัษฐปานะ เป็นอธิบดีกรมส่งเสริมการส่งออก นางพิรมล เจริญเผ่าเป็นอธิบดีกรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ และนางปราณี ศิริพันธ์เป็นอธิบดีกรมการค้าต่างประเทศ ปรากฏว่ากระทรวงพาณิชย์มีผู้หญิงขึ้นสู่ตำแหน่งใหญ่เกือบหมดประเด็นก็คือ เป็นเหตุการณ์ปกติของผู้หญิงทำงานเก่งและมีปริมาณสูง
สาเหตุเพราะว่าประเทศไทยมีอัตราผู้หญิงทำงานมากที่สุดประเทศหนึ่งในโลก เหตุผลคือ
-ผู้หญิงเรียนหนังสือมาก เรียนสูงและเรียนดี ในระยะหลังๆ สอบผ่านเก่งกว่าผู้ชาย มีความรู้ ความสามารถสูงขึ้น
-อัตราการเข้าสู่ตลาดแรงงาน ( Labor Force Participate) ของผู้หญิงไทยสูงสุดประมาณหนึ่งในโลกประมาณ 68%
ในบางองค์กร แรงงานผู้หญิงจะมากกว่าผู้ชายแล้ว ทำให้มีคำถามว่าแรงงานผู้ชายหายไปไหนหมด
ซึ่งเรื่องนี้คงจะต้องมีการศึกษาวิจัยอย่างละเอียดเพราะจะทำให้เกิดความไม่สมดุลต่อตลาดแรงงานในอนาคต
มีการวิเคราะห์กันว่า ผู้ชายในประเทศไทยเริ่มจะเรียนหนังสือในระดับสูงจำนวนน้อยลง ไม่ค่อยทุ่มเทการเรียนเท่าที่ควรและอาจจะสนใจอาชีพอิสระมากกว่าอาชีพที่เป็นทางการ เช่นไปขับมอเตอร์ไซค์รับจ้างหรือขับรถตู้
อย่างไรก็ตาม คงจะต้องมีการวิจัยในระดับลึกมากขึ้นในเรื่องเหล่านี้ แต่ผลเสียที่เกิดขึ้น..
-ถ้าเกิดความไม่สมดุลขึ้นจะทำอย่างไร?
-ผลกระทบต่อครอบครัวผู้หญิงต้องทำงานและใครจะดูแลลูกในอนาคต?
-บทบาทครอบครัวจะเปลี่ยนไปหรือไม่? ผู้ชายควรจะทำงานบ้านและดูแลลูกมากขึ้นหรือเปล่า? ผู้ชายจะรับบทบาทนี้ได้หรือไม่?
สุดท้ายเนื่องจากอัตราการเพิ่มของประชากรลดลงอย่างมาก ประเทศไทยขาดแคลนแรงงานอย่างมาก และในที่สุดจะขาดแคลนแรงงานผู้ชายมากกว่าผู้หญิง
แม้แรงงานสตรีจะมากก็ตาม ความสามารถจะขึ้นไปสู่ตำแหน่งผู้บริหารหรือผู้นำได้อย่างที่ไม่มีการกีดกันจากผู้ชายหรือสังคมได้หรือเปล่า?
ที่น่าสนใจก็คือ รัฐบาลชุดนี้มีกองทุนสตรี คิดดีแล้วหรือ?เพราะสตรีไทยมีศักยภาพอยู่แล้ว ซึ่งคำตอบไม่ต้องบอกเพราะเป็นปัจจัยทางการเมืองควรเพิ่มกองทุนเยาวชนหรือกองทุนผู้ชายบ้างเพื่อให้ความสมดุลกลับมา
ผมขอรายงานความคืบหน้าหลายเรื่องที่เกี่ยวกับทุนมนุษย์และ AEC
เรื่องแรกก็คือ งานวิพากษ์วิจัย เรื่อง “ศักยภาพของท่องเที่ยวและกีฬาไทยกับการสร้างพลังขับเคลื่อนประชาคมอาเซียน” กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ซึ่งมี ดร.สุวัตร สิทธิหล่อ ปลัดกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา และนางธนิฏฐา เศวตศิลา มณีโชติรองปลัดกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา มาช่วยให้แสดงความคิดเห็นอย่างละเอียดมีประโยชน์มาก
สรุปได้ว่า การเตรียมบุคลากรของการท่องเที่ยวและกีฬาในอนาคตมีแนวปฏิบัติแล้วและมีงานวิจัยรองรับ เช่น ในปีหน้าก็จะมีโครงการพัฒนาทุนมนุษย์ที่เน้นการรองรับ AEC เกิดขึ้นแน่นอนอย่างเป็นรูปธรรม ปฏิบัติได้และเห็นผล
ผมคาดหวังว่าหน่วยราชการจะเน้นการทำวิจัยด้วย เพื่อรองรับการพัฒนาทุนมนุษย์ เช่น กระทรวงแรงงานและกระทรวงสาธารณสุข เพราะมีแนวโน้มว่าจะจัดระดมความคิดเรื่อง AEC แต่ไม่ต่อเนื่องไปสู่การปรับตัวโดยเน้นการพัฒนาทุนมนุษย์อย่างเป็นรูปธรรม
ผมเริ่มงานพัฒนาหมอดินอีก 100 คนคือ โครงการพัฒนาสมรรถนะข้าราชการกรมพัฒนาที่ดินระดับชำนาญการ หลักสูตร “การพัฒนาทุนทางความรู้ ทักษะ และทัศนคติ” (Talented Capital Development program) คราวนี้ไม่ใช่กรมที่ดิน (กรมที่ดินอยู่กระทรวงมหาดไทย แต่กรมพัฒนาที่ดินอยู่ที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ซึ่งหลายๆ คนยังสับสน) ได้เชิญผมมาร่วมงานโดยจัดหลักสูตรการเรียนรู้ให้แก่ข้าราชการระดับชำนาญการ รวม 2 รุ่น จำนวน 100 คน ที่จังหวัดนครนายก ต้องยอมรับว่าทุนมนุษย์ที่กรมนี้มีคุณภาพดีมาก ส่วนใหญ่เป็นนักวิทยาศาสตร์และทำคุณประโยชน์ให้แก่ที่ดินอย่างมหาศาล เป็นกรมที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงให้ความใส่พระทัยอย่างมาก จนกระทั่งองค์กรนานาชาติยกย่องให้พระองค์ท่านเป็นบุคคลตัวอย่างที่ดูแลเรื่องดินในประเทศไทย
ผมโชคดีได้ทำงานกับข้าราชการดีๆ อีก 100 คนครับ
ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์
เลขาธิการมูลนิธิพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ระหว่างประเทศ
[email protected]
www.gotoknow.org/blog/chiraacademy
แฟกซ์ 0-2273-0181
