เครื่องช่วยหายใจ (Ventilator) หมายถึง เครื่องมือหรืออุปกรณ์ที่สามารถทำให้เกิดสภาวะการไหลของอากาศ เข้า-ออกในระบบทางเดินลมหายใจ

คกก.เครื่องมือ ได้จัดอบรมการใช้เครื่องช่วยหายใจ Bennett เป็นเครื่องช่วยหายใจชนิดควบคุมปริมาตร (ปกติพวกเราชำนาญแต่เครื่องที่ควบคุมด้วยแรงดันเช่น Bird) เราได้เครื่องนี้มาตั้งแต่ปี ๒๕๕๔ ราคาหลายแสนบาท ใช้งานกับผู้ป่วย ๒๑ ราย แต่ในปี ๒๕๕๕ (๗ เดือนกว่า) ยังไม่เคยได้ใช้เครื่องนี้กับผู้ป่วยเลย

คกก.เครื่องมือได้ทบทวนค้นหาสาเหตุว่าเกิดจากอะไรซึ่งพบว่า พยาบาลของเราขาดความชำนาญในเรื่องการใช้งานเครื่อง จึงวางแผนจัดอบรมขึ้น ตั้งเป้าไว้ว่าพยาบาลต้องเข้าทุกคน, พนักงานผู้ช่วยเหลือผู้ป่วยอย่างน้อยครึ่งหนึ่ง เราแบ่งออกเป็น ๒ รุ่นช่วงบ่าย

ท่านผอก.มาเปิดการอบรม และแจ้งนโยบายเกี่ยวกับการใช้เครื่อง Bennett ถ้าต้องใช้เครื่องที่ตึกใด ให้เสริมพยาบาลขึ้นมาดูแลผู้ป่วยโดยเฉพาะ เพื่อจะได้ไม่ load งานของจนท.ในตึกนั้นๆ

คุณหมอทวีพงศ์ อายุรแพทย์ ของเราสอนการใช้เครื่อง ข้อบ่งชี้ (ส่วนใหญ่จะใช้กับผู้ป่วยที่ต้องใส่ท่อช่วยหายใจและต้องรู้สึกตัวดี ให้ความร่วมมืออย่างดี) ข้อควรระวังต่างๆ และการตั้งการปรับเครื่อง เช่น

- ปรับตั้งค่าปริมาตรการหายใจแต่ละครั้ง VT (Tidal volume) โดยคิด 7-10 ml/kg.

- ปรับตั้งค่าอัตราการหายใจ โดยทั่วไป จะปรับไว้ที่ 10-12 ครั้ง/นาที ปกติจะตั้งอัตราส่วน I: E ประมาณ 1: 2 (ระยะเวลาหายใจเข้า: ระยะเวลาหายใจออก)

- ปรับตั้งค่าความเข้มข้นของ O2 ถ้าผู้ป่วยวิกฤตเริ่มด้วย 100% ถ้าไม่มีภาวะนี้หรือผู้ป่วย ตอบสนองดี ก็พยายามลดความเข้มข้นลงให้ต่ำกว่า 50% เพื่อป้องกันพิษของ O2 (FiO2 คือความเข้มข้นของก๊าสออกซิเจน ถ้า O2=50% จะได้ FiO2=0.5)

- ตั้งปรับค่า Airway Pressure ไม่เกิน ๔๐ ซม.น้ำ

- Minute Volume หมายถึงปรืมาตรลมหายใจเข้า-ออกจากปอดผู้ป่วยใน ๑ นาที = Tidal volume (Vt) x Respiratory Rate (RR)

** ไม่ต้องกังวลเกินไปค่ะ เพราะแพทย์จะเป็นผู้ตั้งเอง **

แต่การอบรมเรื่องนี้ มีประโยชน์อย่างยิ่งกับวิสัญญีพยาบาล

เพราะเครื่อง Ventilator ของเราใช้ลักษณะเดียวกันค่ะ (ควบคุมปริมาตร)

ซึ่งงานนี้พวกเรา.. วิสัญญีพยาบาล จะเป็นผู้ตั้ง-ปรับเอง-ใช้งานทั้งหมดค่ะ


คุณเสกสิน ช่างประจำรพ.แนะนำตัวเครื่อง-ปุ่มปรับ-สาย-อุปกรณ์ชิ้นส่วนต่างๆ-การตรวจเช็ค-การ Callibrate ก่อนเริ่มใช้เครื่อง (Tihgness และการทดสอบ Flow Sensor)

คุณวาสนา หัวหน้าตึกอายุกรรมชาย สอนขั้นตอนการต่อ-ถอดอุปกรณ์ทุกชิ้นกับตัวเครื่อง กับผู้ป่วย และได้ถ่ายทำ Clip VDO การต่อ-ถอดอุปกรณ์ เพื่อเก็บไว้เปิดดูตามหน่วยงานต่างๆ (เพราะนานๆใช้ที อาจลืมได้) และวิธีการทำความสะอาดสาย Circuit, Filter, Chamber, ข้อต่อต่างๆ

คุณกาญจนา พยาบาลประจำการตึกอายุกรรมชาย สอนกิจกรรมพยาบาล การดูแลผู้ป่วยขณะใช้เครื่อง การเฝ้าระวังต่างๆ รวมถึงการบันทึกทางการพยาบาลด้วย เช่น

- ดูแลดูดเสมหะบ่อยๆ ซึ่งเราสามารถทำงานคนเดียวได้ โดยใช้เครื่องช่วยใน Mode Manual Breathing (อาจจำเป็นต้องพ่นยา กรณีที่หอบมาก)

- เราต้องเช็คระดับน้ำใน Chamber ทุกๆ ๑ ชม.เนื่องจากน้ำจะระเหยเข้าไปสู่ผู้ป่วย เพื่อให้ลมหายใจชุ่มชื่นไม่แห้งจนเกินไป, เช็คน้ำที่อยู่ในกระเปาะ ต้องเทออกเป็นระยะๆ ป้องกันการติดเชื้อ

- Record Flow chart, Vital sign ทุก ๑ ชม. Record I/O ร่วมด้วย

- เฝ้าระวังป้องกันการติดเชื้อระบบทางเดินหายใจ, ป้องกันการเกิดภาวะแทรกซ้อนทางปอด

- ประเด็นเรื่องการสื่อสารกับผู้ป่วยที่ใส่ท่อช่วยหายใจ สำคัญที่สุด (ต้องเลือกว่าจะใช้วิธีใดเหมาะสมกับคนไข้แต่ละราย)

หลังอบรมหลายคนบอกว่าไม่ยากเกินไปสำหรับการดูแลผู้ป่วย

เพราะแพทย์จะเป็นผู้ตั้งเครื่องอยู่แล้ว

ถ้าเครื่อง Alarm ให้เช็คว่าเกิดจากสาเหตุอะไร

High Pressure อาจเกิดจากมีเสมหะอุดตัน, สายหัก-พับ-งอ

Low pressure อาจเกิดจากสายต่อต่างๆหลุด

ที่สำคัญ.. สามารถรายงานแพทย์มาดูได้ตลอดเวลาค่ะ